2017 Etienne De Malglaive

Catalonië zwalpt blind een onzekere toekomst tegemoet

Het was een bewogen dag gisteren voor Catalonië, Spanje en bij uitbreiding ook voor Europa. Het Catalaanse parlement heeft de onafhankelijkheid uitgeroepen, waarop de Spaanse senaat grondwetsartikel 155 heeft geactiveerd waardoor de regering het bestuur van Catalonië kan overnemen. Wat nu? Correspondent Sven Tuytens ziet de toekomst, zowel voor Catalonië als voor Spanje, somber in.

opinie
Opinie

Het is zover. Zonder internationale erkenning, zonder de steun van de helft van de Catalaanse bevolking en met 70 stemmen van de 135 stemde het Catalaanse parlement vrijdag voor een unilaterale onafhankelijkheids­verklaring. De separatisten vieren feest terwijl de regio een chaotische toekomst tegemoet gaat.

Mauro Ujetto/NurPhoto

De Spaanse senaat heeft daarop artikel 155 ingeschakeld, waardoor Madrid de controle over Catalonië overneemt. De Spaanse regering stuurt de Catalaanse minister-president Carles Puigdemont en zijn regering de laan uit. De Catalaanse politiechef wordt ontslagen. Het Catalaanse parlement wordt ontbonden en er komen vervroegde verkiezingen op 21 december. 

Toch geen politieke toenadering

Catalonië rijdt nu op topsnelheid, met gedoofde lichten door de nacht en is op weg om van een Spaans politiek probleem een dramatische Europese kopzorg te worden. De politieke crisis gaat nu onvermijdelijk escaleren.

”El món ens mira”, "de wereld kijkt naar ons" nvdr., is een veel gehoord zinnetje bij Catalanen die al hun zinnen op de echtscheiding met Spanje hebben gezet. De vraag is nu hoe de blik van die wereld aan het veranderen is? Carles Puigdemont heeft de laatste dagen zeker geen indrukwekkende indruk nagelaten met zijn twijfelende houding en holle toespraken.

De buitenwereld is de laatste dagen getuige geweest van verwarring in het separatistische kamp en van heel wat tegenstrijdige boodschappen die de Catalaanse regering de wereld instuurde. Uiteindelijk heeft de minister-president het Catalaanse parlement laten beslissen. Puigdemont had vervroegde verkiezingen kunnen aankondigen. Dat zou voor politieke toenadering en sociale rust gezorgd hebben, iets wat op dit moment niet alleen wenselijk, maar vooral dringend is. 

© 2017 SOPA Images

Onzekerheid

Door haar obsessie met onafhankelijkheid heeft de Catalaanse regering de voorbije jaren al haar energie in het onafhankelijkheidsproces gestoken. In plaats van te ijveren voor een beter Catalonië voor haar burgers, blijft er nu alleen onzekerheid over. En die onzekerheid is bijzonder ongezond voor de economie. Waar enkele weken geleden enkele tientallen bedrijven de beslissing namen om hun maatschappelijke zetel uit Catalonië te verhuizen, zijn dat er nu honderden geworden. 

Met de stemming over een unilaterale onafhankelijkheidsverklaring zal de Catalaanse economie er volgende week nog meer op achteruit gaan. Voorlopig blijven de meeste toeristen zich van de hele politieke crisis weinig aantrekken. Maar wat gaat er gebeuren als betogingen in de straten van Barcelona op geweld uitdraaien? 

Nachtmerrie voor Madrid

De regio is spoorloos geworden. De mogelijkheid dat er nog met dialoog een oplossing voor het conflict gevonden wordt, is nu bijzonder gering. Nu de senaat haar akkoord gaf voor de toepassing van artikel 155 breekt een nieuwe fase aan. Wat nu gaat volgen, is nog meer onrust met moeilijk te controleren betogingen in de Catalaanse straten. De bevolking is diep verdeeld. De gematigde stemmen in Spanje en Catalonië zijn nog amper te horen en dat is een slechte zaak voor iedereen. 

Represented by ZUMA Press, Inc.

De toepassing van artikel 155 zal niet van een leien dakje lopen. Als de Catalaanse administratie onder het toezicht van Madrid wordt geplaatst zal het niet voldoende zijn om Carles Puigdemont en zijn regering de laan uit te sturen of de Catalaanse politiechef te ontslaan. Waar Madrid zich nu zorgen om maakt, is dat ze in Catalonië maar heel weinig  staats­ambtenaren achter de hand heeft die zonder morren zullen luisteren. Catalonië telt meer dan 200.000 regionale ambtenaren waarvan Madrid niet weet in welke mate die dwars gaan liggen door de richtlijnen van de Spaanse regering te negeren. Die regionale ambtenaren hoeven daar zelfs niet eens de wet te overtreden. Passief Catalaans verzet kan voor Madrid op een nachtmerrie uitdraaien.

De toekomst ziet er bijzonder somber uit

Het imago van een stuurloze regio zal zich de komende weken nog versterken. Premier Rajoy wil al verkiezingen op 21 december om zo snel mogelijk de “stabiliteit” te herstellen. Maar met verkiezingen is de politieke kwestie niet opgelost. Niemand weet wat de gevolgen van de toepassing van artikel 155 zullen zijn en hoelang de beperking van autonomie zal duren. Het zal de eerste keer zijn dat het grondwetsartikel wordt toegepast. Het is alsof men een mechanisme in gang zet, zonder echt te weten hoe het juist zal werken. De toekomst ziet er bijzonder somber uit voor Spanje en Catalonië. En de storm moet nog in alle hevigheid losbarsten.

----

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.

Meest gelezen