Gaat het zo slecht met onze luchtvaart?

Twee belangrijke Europese luchtvaartmaatschappijen sluiten vandaag de deuren. Is dit een teken aan de wand? Zitten onze luchtvaartmaatschappijen in de problemen?

Vandaag, vrijdag 27 oktober, is het ‘over and out’ voor twee Europese luchtvaartmaatschappijen: Air Berlin, tot voor kort de op één na grootste vliegmaatschappij in Duitsland, en ook de Belgische tak van Thomas Cook Airlines, ooit succesvol op de eigen vakantiemarkt, vliegt vanavond voor het laatst. Twee weken geleden al staakte Monarch Airlines, met 30 vliegtuigen de op vier na grootste Britse luchtvaartmaatschappij, haar vliegactiviteiten.

Gaat het zo slecht met de Europese luchtvaart? Het antwoord is neen, het gaat goed, érg goed zelfs. Woensdag nog kwam Lufthansa met sterke cijfers naar buiten. Het moederbedrijf van Brussels Airlines behaalde van januari tot en met september 2017 het beste resultaat ooit in haar lange geschiedenis, zowel qua omzet als winstgroei. 

Sterke prognoses

Daags voordien stelde de internationale luchtvaartorganisatie IATA dat het aantal vliegtuigpassagiers de komende twee decennia bijna zal verdubbelen. Van circa 4 miljard nu naar 7,8 miljard in 2036. Veruit de sterkste groei valt te verwachten in Azië en dat zorgt wereldwijd voor verschuivingen.

De Verenigde Staten is nu nog 's werelds grootste luchtvaartmarkt, maar het land wordt volgens de prognose in 2022 afgelost door China. Ook India en Indonesië zijn belangrijke opkomende markten.

Europa zit stevig in het zadel. De groei van de vraag met gemiddeld 3,6 procent per jaar kan volgens IATA-topman Alexandre de Juniac enkel getemperd worden door handelsbarrières, terreur en reisbeperkingen.

Verschuiving

Het stopzetten van de vliegactiviteiten van Thomas Cook Airlines Belgium (TCAB) moet gezien worden als een verschuiving binnen de Belgische markt. De airline mag dan wel van het toneel verdwijnen, de passagiers van de gelijknamige touroperator zullen voortaan aan boord stappen van vliegtuigen van Brussels Airlines. 

TCAB werd in december 2001 opgericht door toenmalig CEO Wim Desmet en vloog voor het eerst op 13 maart 2002. Na het faillissement van achtereenvolgens Sabena en CityBird en later ook van Sobelair dreigde er immers een tekort aan vliegtuigstoelen vanaf Belgische luchthavens. Die leemte werd ingevuld door TCAB, aanvankelijk succesvol met vijf tot zeven Airbus A320-vliegtuigen in de drukke zomermaanden. Maar in de winter waren er onvoldoende klanten om vliegtuigen en personeel operationeel te houden.

Een situatie die niet langer houdbaar was waarop de beslissing werd genomen om de Thomas Cook en Neckermannklanten vanaf eind oktober 2017 met toestellen van Brussels Airlines naar hun bestemming te brengen. Twee A320’s van Thomas Cook en een groot deel van het vliegend personeel worden overgeheveld naar Brussels Airlines. Na vijftien jaar landt vrijdagnacht de allerlaatste TCAB-vlucht rond 1u.45 op Brussels Airport, komende uit Tenerife.

Air Berlin

Een paar uren vroeger wordt in de Duitse hoofdstad de allerlaatste vlucht van Air Berlin verwacht. Vlucht AB6210 uit München komt aan rond 22u.45 op de luchthaven Berlijn-Tegel waarmee er definitief een einde komt aan een belangrijk hoofdstuk Duitse luchtvaartgeschiedenis. Air Berlin, voluit Air Berlin PLC & Co. Luftverkehrs KG, werd in juli 1978 opgericht in de Amerikaanse staat Oregon als Air Berlin Inc., een Berlijnse charterluchtvaartmaatschappij met Amerikaanse vliegvergunning, omdat na de Tweede Wereldoorlog tot aan de Duitse hereniging in 1990 alleen vliegtuigen van de zegevierende mogendheden naar West-Berlijn mochten vliegen. 

Air Berlin specialiseerde zich vrij snel in bestemmingen naar het Middellandse Zeegebied, met succes. Zo was Mallorca gedurende vele jaren de belangrijkste bestemming. Begin jaren negentig werd het bedrijfsmodel fundamenteel omgegooid. De voorheen kleine charterluchtvaartmaatschappij groeide geleidelijk uit tot de op een na grootste luchtvaartmaatschappij van Duitsland met een sterk binnenlands netwerk. 

Gebrek aan identiteit

Het tij keerde in 2007 bij de overname van de Duitse branchegenoot LTU waardoor er ook intercontinentale bestemmingen werden aangevlogen. Voor de reiziger creëerde dat allerminst duidelijkheid. Was Air Berlin nu een lagekostenmaatschappij, een vakantie- of chartermaatschappij, een netwerkcarrier of een amalgaam van dit alles?

Analisten menen dat een gebrek aan identiteit de Duitse nummer twee de das heeft omgedaan. Hoe dan ook de winstcijfers kelderden jaar na jaar. Air Berlin moest zelf op zoek naar vers kapitaal en verkreeg dat van Etihad Airways. De maatschappij uit Abu Dhabi legde 73 miljoen euro op tafel voor 29,2 procent aandelen. Het huwelijk leidde niet tot de verwachte kentering en Air Berlin raakte de laatse acht jaar dieper in de schulden. 

Tot ook de sjeiks uit het rijke emiraat het voor bekeken hielden en hun investeringskraan dichtdraaiden. Op 15 augustus vroeg Air Berlin het faillissement aan.  

Concentratie

Lufthansa gaat een groot deel van Air Berlin's vliegtuigen en 3.000 personeelsleden overnemen. Die worden bijna allemaal ondergebracht bij Eurowings, het dochterbedrijf van Lufthansa waarin op termijn ook Brussels Airlines wordt geïntegreerd.

De consolidatiegolf die nu al enkele jaren over de Europese luchtvaart rolt, wordt met de dag groter en neemt in kracht toe. De vier grootste spelers: Lufthansa Group (met dochterbedrijven Swiss International Air Lines, Austrian Airlines, Eurowings en Brussels Airlines), Ryanair, easyJet en IAG Group (met dochterbedrijven British Airways, Iberia, Aer Lingus en Vueling) domineren het hertekende landschap. 

Meest gelezen