AFP or licensors

Links-groen hoopte in IJsland de HAKA te mogen dansen, maar ...

De IJslanders zijn naar de stembus gegaan. Alweer, het is al de derde keer in twee jaar. De uitslag is verrassend. Even leek het alsof links en groen straks de beruchte HAKA-dans zouden opvoeren. 

opinie
Opinie

Europa is weer even verlost van de Turken. De reden is het voetbal. Ijsland heeft een domper gezet op de Turkse ambities. In de soefistad Konya gingen ze droogjes winnen met 0-3, als echte dansende derwisjen. Turkije uitgeschakeld voor het wereldkampioenschap. Een land dat zijn voetballers vastzet vanwege hun politieke overtuiging (Ismail Demiriz, Hakan Sükür) verdient geen kwalificatie. Zucht van opluchting, er komt geen wedstrijd Duitsland-Turkije volgend jaar in Rusland.

Meteen schieten het democratisch gehalte en het speelplezier de hoogte in.

Alleen al het ritmisch hakaklappen, de vikingkreet 'Oeh' tussen spelers en supporters, zorgt voor een uitbundige familiale sfeer. Een les voor het internationale voetbal, wetende dat een op tien profvoetballers in de nationale ploeg staat, meer zijn er niet.

AFP or licensors

Sport is het verlengstuk van het samenzijn, van de volksmacht, van de gelijkheid die het staatje hoog in het vaandel voert. Bewijzen van het democratisch primaat zijn er genoeg.

Op 28 oktober moesten de IJslanders alweer naar de stembus. Alweer, het is al de derde keer in twee jaar. Het zijn vreedzame manifestanten die met twintigduizend voor het parlement, de AlÞingi, eerste minister Sigmunður Gunnlaugsson tot opstappen dwongen omdat hij verwikkeld zat in het Panama Papers-schandaal. Het zijn de media en de burgers en de coalitiepartijen die nu premier Bjarni Benediktsson half september tot aftreden hebben gedwongen. Ook hij heeft boter op het hoofd.

AFP or licensors

Benediktsson behoort tot een van de rijkste en machtigste families in Ijsland, de Engey. Twee onverkwikkelijke zaken hebben hem genekt, hoewel hij juridisch niet in de fout is gegaan.

De rechtstreekse aanleiding voor zijn ontslag is een brief van zijn vader, Benedikt Sveinsson. Er bestaat namelijk een wet in Ijsland die ook na zware misdaden als moord of verkrachting voorziet in eerherstel (uppreist æru), zodra de straf is uitgezeten. Het strafblad verdwijnt, je kunt weer een openbaar ambt uitoefenen. Daarvoor moet je wel twee aanbevelingsbrieven kunnen voorleggen.

Sveinsson heeft dat nu gedaan voor een veroordeeld pedofiel die veertien jaar lang zijn stiefdochter had misbruikt. In juli had de minister van justitie de premier op de hoogte gebracht (want de wet voorziet in openbaarheid van bestuur). Maar Benediktsson liet na zijn coalitiepartners in te lichten. Dat rook naar verdoezeling.

AFP or licensors

De verontwaardigde partij Björt Framtið (Stralende Toekomst) stapte op, het kabinet viel. In zijn laatste zitting eind september heeft de AlÞingi de wet op eerherstel ingetrokken.

Tegelijk houdt de kritiek aan op de merkwaardige transacties die Bjarni deed bij de bankencrisis van 2008. Enkele uren voor de instorting van de Glitnirbank verkocht hij al zijn aandelen in Fonds 9. Wellicht had hij voorkennis van de banktroebelen en de staatsovername met 75 % die op 6 oktober plaatsvond.

Belangenvermenging?

Uitgerekend negen jaar later, dag op dag, verwierp de oud-premier alle aantijgingen. Hij ontkent dat hij geïnformeerd was door toezichtshouder FME of de parlementaire onderzoekscommissie SIC. Hij houdt vol dat hij de verkoopopdracht vier dagen eerder had gegeven, dat hij zijn geld bij Glitnir liet staan, en dat hij ontslag nam uit alle bedrijfsraden van bestuur om zich volledig op de politiek te kunnen concentreren.

Einde maart 2009 werd hij verkozen tot leider van de Onafhankelijkjheidspartij Sjálfstæðisflokkurinn.Toch blijft er een waas van belangenvermenging over zijn geldzaken hangen. Het kan zijn partij de leidinggevende rol kosten.

Een peiling op 4 oktober ziet Bjarni's partij wegzakken naar de tweede plaats met 22 % van de kiesintenties. Ruim voorop ligt Groen Links (29 %). De coalitiegenoten Björt Framtið en Viðreisn (Hervormingspartij) trekken elk nog 3 %. Centrumrechts is dus in gevaar.

AFP or licensors

Linkse regering?

Een linkse regering leek dus niet onmogelijk, als de Piratenpartij (11 %)  en/of de Volkspartij (6%) en/of de Alliantie (11 %) meedoen. Even opvallend is dat één op tien Ijslanders het spel beu is en uit protest nee of niet zal stemmen.

De kiezer heeft dus anders gesproken. De wanpraktijken zijn niet afgestraft. Allicht omdat het land zich er economisch bovenop geworsteld heeft. Het land is weer solide, de munt is rechtgetrokken (de prijzen ook), de groei is de sterkste van Europa: vorig jaar 7,2 %, het eerste kwartaal dit jaar 11 %. Het dankt die stijging aan een enorme toename  van het toerisme, en de flinke uitvoer door de visserij.

IJsland is niet gebonden door een Europees en Amerikaans embargo tegen Rusland, en kan rustig, net als de Fär Öer, containers vol zalm en kabeljauw (al dan niet opgelegd) aan Rusland leveren. Het is in elk geval ook de voetbalploeg aan te zien dat er weer leven in Ijsland zit. "De Strákarnir okkar, Onze Jongens, peuzelden zachtjes Kosovo op en maken zich op om Rusland een forse Oeh ! te laten horen."

Meest gelezen