© 2017 Andrea Baldo

De Catalaanse onafhankelijkheids­verklaring is een wanhoopsdaad

Volgens Mark Eyskens is de Catalaanse onafhankelijkheids­verklaring een wanhoopsdaad waarbij eigengereidheid en foute inschatting van de wederzijdse reacties een constructieve dialoog hebben verijdeld.

opinie
Mark Eyskens
Mark Eyskens is ex-premier en minister van staat. Hij was jarenlang een boegbeeld van CD&V en schrijft regelmatig opinieteksten voor vrtnws.be.

Vooreerst dient te worden opgemerkt dat het Catalaanse onafhankelijkheidreferendum heeft plaatsgevonden in twijfelachtige omstandigheden, wat betreft het stemverloop en het tellen van de uitgebrachte stemmen.  Slechts 40 procent van de stemgerechtigde Catalanen heeft zich naar de stembus begeven en daarvan stemde 90 procent pro onafhankelijkheid.

Ten hoogste 36% van de Catalaanse potentiële kiezers heeft voor onafhankelijkheid gekozen

Dat betekent in klare rekenkunde dat ten hoogste 36% van de Catalaanse potentiële kiezers voor onafhankelijkheid heeft gekozen. Het is ook onjuist dat de Spaanse regering elke vorm van dialoog heeft afgewezen. Nog in de maand juli had de regering in Madrid een vergadering belegd met de Spaanse provincies over hun fiscaal statuut, maar Catalonië heeft geweigerd aan die bijeenkomst deel te nemen. En er zijn natuurlijk veel persoonlijke en vertrouwelijke contacten geweest.

De Catalanen die zetelen in het Spaans parlement hebben in het verleden de Spaanse grondwet goedgekeurd, die zij nu met de voeten treden.

Europa

Het ingeroepen zelfbeschikkingsrecht der volkeren doet steeds een sentimentele snaar trillen want in ongeveer alle landen van de wereld verkiezen de meeste bewoners de Dorpsstraat boven de Wetstraat. Een opdeling van Europa in kleine eenheden, zeg maar regio’s, is tot op zekere hoogte een terugkeer naar de middeleeuwen en het Europa van de feodaliteiten, die met elkaar bestendig in conflict leefden. Er bestaat in de schoot van de Europese Unie een comité van de regio’s. Dit telt momenteel 350 leden. Het is natuurlijk totale waanzin te denken en te laten geloven dat men met zoveel leden binnen Europa zou kunnen komen tot een samenhangend beleid. Dit is puur micronationalisme en kleinheidswaanzin.

Een opdeling van Europa in kleine eenheden is een terugkeer naar de middeleeuwen

Een toekomstgericht beleid, gezien de transnationale problemen waar elk land mee af te rekenen heeft, vereist juist hechte structuren van geïntegreerde samenwerking en soevereiniteitsdeling. De nationale soevereiniteit moet worden vervangen door een Europese soevereiniteit. En dan nog zal Europa nauwelijks 7% vertegenwoordigen van de wereldbevolking. Meer Europa is dus het antwoord, maar dat kan ook een ander Europa zijn met meer democratie, macht en gezag voor het Europees parlement.

70% van de beslissingen genomen door onze regeringen en nationale parlementen vandaag, zijn uiteindelijk afgeleid van Europese besluiten, directieven en richtlijnen.  Klimaatproblemen, demografie (Europa sterft uit en andere continenten zijn overbevolkt) , immigratiebeleid, veiligheidsbeleid, defensie, investeringsbeleid, internationaal verkeer, fundamenteel en toegepast onderzoek, financiewezen, strijd tegen fiscale fraude, bestrijding van schending van de mensenrechten en uiteraard conflictpreventie… En ga zo maar door. Het zijn allemaal uitdagingen waarvan onze toekomst afhangt en die enkel door transnationale, deels supranationale samenwerking en integratie kunnen worden opgelost. 

Nationalisme dreigt te ontaarden in tribalisme en is daardoor zelfdoding

Nationalisme dreigt te ontaarden in tribalisme en is daardoor maatschappelijk beschouwd, zelfdoding. De nationale regeringen zijn te klein voor de grote problemen. Soms zijn ze ook te groot voor de kleine problemen.. Maar daar gaat het wel degelijk over kleine problemen van lokale aard. De Europese leiders hebben dit trouwens ingezien. Zelf heb ik twee jaren met mijn collega’s onderhandeld over de inhoud van het verdrag van Maastricht. Daarin werd het essentiële begrip van de subsidiariteit opgenomen, een begrip dat, wanneer toegepast, de relaties regelt tussen de hogere en lagere niveaus van beleidsvoering. Ook op het Spaanse drama kan de toepassing van de subsidiariteit heilzaam inwerken.

Vlaanderen

Dat eerste minister Rajoy zijn eigen grondwet inroept kan men hem moeilijk verwijten. Het tegenovergestelde zou verwonderlijk zijn. Neem het Belgisch geval. Stel dat in naam van het zelfbeschikkingsrecht de Franstaligen in de Brusselse rand, in gemeenten die gelegen zijn in de deelstaat Vlaanderen, zouden beslissen om een referendum te houden over de afscheiding van hun gemeenten van Vlaanderen en hun aansluiting bij Brussel. In deze vooralsnog Vlaamse gemeenten zijn 70-80% van de inwoners Franstalig en anderstalig. De kans is groot dat zij het communautair statuut van hun gemeente willen wijzigen en dit met een zeer ruime meerderheid. Als dit zou gebeuren zou natuurlijk heel Vlaanderen steigeren, de grondwet en de communautaire wetgeving inroepen om dit te verijdelen en naar het grondwettelijk hof stappen. 

Geweld

Het politioneel optreden van de Spaanse regering op de dag van het referendum was op zijn zachtst geformuleerd een aanzienlijke psychologische vergissing, die veel Catalanen, die geen separatisten zijn, in het harnas heeft gejaagd tegen de centrale regering in Madrid. Hopelijk leidt de huidige dramatische blokkering niet tot nieuw geweld. Stel dat er een paar doden zouden vallen in welk van beide kampen ook, en de gebeurtenissen zouden een tragische wending krijgen.

Totale miskleun

Inmiddels lijkt het Catalaans separatisme te eindigen in een totale miskleun. De Catalaanse republiek zal waarschijnlijk door geen enkel land in de wereld worden erkend. Wil de republiek Catalonië bovendien lid worden van de Europese Unie heeft het onafhankelijke Catalonië de instemming nodig van Spanje rond de tafel van de Europese bewindvoerders. 

Catalonië staat moederziel alleen

Catalonië staat moederziel alleen, krijgt grote problemen met de Europese muntunie, wordt geconfronteerd met een uittocht van steeds meer bedrijven en krijgt zware economische en financiële problemen te verwerken. De nationalistische partijen in België zullen nog water en bloed zweten als ze geconfronteerd worden met de folterende  keuze tussen hun separatistische overtuiging wat Vlaanderen betreft enerzijds en de Belgische en Europese realpolitik anderzijds.

Het is niet onredelijk dat in Catalonië, in een klimaat van meer sereniteit, parlementsverkiezingen zouden plaatsvinden aan het einde van het jaar. Dit stelt eerste minister Rajoy trouwens voor. De Spaanse regering zou dan een spectaculair initiatief kunnen nemen om de Spaanse eenheid te herstellen. Namelijk te Madrid een grondwettelijke conferentie samenroepen, niet alleen met Catalonië, maar met alle 17 Spaanse provincieën  teneinde een grondige onderhandeling aan te vatten over het moderniseren van de Spaanse staatsstructuren.

Het Belgische model zou wel eens een behartenswaardig model van samenwerking en conflictoplossing kunnen blijken

Dit dient te geschieden met het oog op het omvormen van Spanje tot een echte, efficiënte federale staat met grote autonomie voor alle provinciën. Kortom, het Belgische model, vaak in eigen land beschimpt, zou wel eens kunnen blijken een behartenswaardig model te zijn van samenwerking en conflictoplossing.  Cross fingers.

----

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.