Kan je als Europees onderdaan asiel aanvragen in een andere Europese lidstaat?

"Een asielaanvraag van een Europees onderdaan bij een andere Europese lidstaat is onaanvaardbaar, maar er is wel een uitzondering", zegt prof. Philippe De Bruycker, die asiel- en migratierecht doceert aan de ULB. "Elke lidstaat kan beslissen om zo'n aanvraag toch te onderzoeken. Maar ze moet de Europese Raad daar meteen van op de hoogte brengen. En dat zou een politieke beslissing zijn met zware gevolgen."

Staatssecretaris voor asiel en migratie Theo Francken (N-VA) heeft gisteren gezegd dat de Catalanen, onder wie ook de afgezette minister-president Puigdemont, in België asiel kunnen aanvragen. Theoretisch bestaat die mogelijkheid inderdaad. Onderdanen van een Europese lidstaat kunnen een asielaanvraag indienen bij een andere Europese lidstaat, en die laatste kan beslissen om zo'n aanvraag te onderzoeken. Maar uit de verdragsteksten blijkt dat het dan wel gaat om een uitzondering op de regel. Die lidstaat moet de Europese Raad onverwijld van zo'n beslissing op de hoogte brengen. Met andere woorden: dan is er iets erg ongewoons aan de hand. 

In dat geval wordt de Raad onverwijld op de hoogte gesteld.

Wie in eigen land geen bescherming geniet tegen vervolging vanwege zijn politieke of ideologische overtuiging, komt volgens de Conventie van Genève in aanmerking om in een ander land asiel aan te vragen. Maar elke lidstaat van de Europese Unie wordt geacht een rechtsstaat te zijn: de strenge toetredingsvoorwaarden moeten dat garanderen. In alle Europese lidstaten geldt het principe van de scheiding der machten, en onderdanen moeten in geval van vervolging voldoende bescherming vinden bij de rechtbanken. Dus gaat men ervan uit dat er geen reden kan zijn om politiek asiel aan te vragen binnen de Europese Unie. Dat verklaart waarom Spanje verontwaardigd reageerde op de mededeling van staatssecretaris Francken.

En toch is er een uitzondering, en die is er zelfs gekomen op vraag van België. Dat had te maken met de zaak Moreno-Garcia. Het ging om een Baskisch echtpaar dat ervan verdacht werd ETA-terroristen onderdak te hebben verleend. Ook zij hadden politiek asiel aangevraagd in België. Dat werd dan wel geweigerd, maar ze werden ook niet uitgeleverd aan Spanje. Dat veroorzaakte een diplomatieke rel, én een wijziging in de Europese regelgeving.

De lidstaten beschouwen elkaar als veilige landen van oorsprong voor alle juridische en praktische doeleinden in verband met asielzaken.

In de teksten staat nu dat de lidstaten elkaar beschouwen "als veilige landen van oorsprong voor alle juridische en praktische doeleinden in verband met asielzaken". Dat is dus de regel. Wil een lidstaat daar eenzijdig van afwijken, dan kan dat, maar dan moet ze de Europese Raad daar wel onverwijld van op de hoogte brengen. En, staat erbij: daarbij wordt uitgegaan van het vermoeden dat die asielaanvraag duidelijk ongegrond is. (Dat volgt logisch uit de aanname dat alle landen rechtsstaten en veilige landen zijn.)

Prof. De Bruycker besluit daaruit: "Het zou dan gaan om een politieke beslissing met zware gevolgen."

Meest gelezen