NICOLAS MAETERLINCK

Gevangenen die hun eten zelf bereiden? In voormalige gevangenis van Tilburg kon het 

An-Sofie Vanhouche is in haar doctoraat nagegaan op welke verschillende manieren gevangenen kunnen eten in de gevangenis en welk effect dat heeft op hun gedrag. Bij ons bereiden grootkeukens de maaltijden van gevangenen, maar in de voormalige gevangenis van Tilburg konden de gevangenen zelf koken. En het werkte, zo blijkt. 

Doctoraatsstudente An-Sofie Vanhouche heeft onderzocht hoe gevangenen hun eten klaarmaken in de gevangenis en wat het effect daarvan is op hun gedrag. De aanleiding van het doctoraatsonderzoek waren de problemen in de Nederlandse gevangenis van Tilburg met kant-en-klaarmaaltijden. Die maaltijden moesten de gevangenen zelf opwarmen in de microgolfoven in hun cel. Maar daar kwam veel kritiek op. De gedetineerden zeiden dat hun eten veel zei over de manier waarop zij zich behandeld voelden. Ze vonden het niet alleen weinig respectvol, ze vonden het ook niet lekker. De gevangenen wilden meer keuze in wat ze aten en de manier waarop ze dat eten bereidden. 

Vanhouche is daarop gaan bekijken welke verschillende voedingssystemen er bestaan in de gevangenissen. In België wordt er gewerkt met grootkeukens. “Dat is al beter dan kant-en-klaarmaaltijden, maar het kan nog beter. Want de keuze blijft altijd beperkt. De grootkeukens proberen wel in te zetten op diversiteit, maar met een beperkt budget om eten klaar te maken is dat niet simpel.” 

"Self catering project" in Tilburg

In Tilburg werd het systeem aangepast na de klachten van de gevangenen. De gevangenis sloot de deuren in 2016 - maar tot dan konden gedetineerden zelf koken via een “self catering project”. De gedetineerden kochten hun eten aan in de kantine en maakten het vervolgens zelf klaar. Ook in Denemarken bestaat dit systeem. De gevangenen krijgen slechts een beperkt bedrag van 12,5 euro per week. Daarmee moeten ze ingrediënten kopen voor een warme maaltijd. “En wat zien we gebeuren?”, zegt Vanhouche.

“De gevangenen vormen groepjes om de kosten te drukken. Het heeft dus een positief effect op het sociale contact tussen gedetineerden. Maar niet enkel dat. De gevangenen nemen hierdoor ook enige verantwoordelijkheid op zoals men heeft in de buitenwereld. Ze worden klaargestoomd  voor hun terugkeer in de maatschappij.”

Samen koken heeft een positief effect op het sociale contact tussen gedetineerden. 

Doctoraatsstudente An-Sofie Vanhouche

“De gevangenen reageren heel positief op dit systeem," vervolgt Vanhouche. "Het werkt niet enkel goed, het heeft ook een belangrijk effect op de multiculturele gevangenispopulatie. Iedereen kan koken volgens zijn of haar culturele gewoontes. Het systeem is dus een vorm van respect naar hun cultuur toe.”

Kan dit systeem ook bij ons ingevoerd worden? “Moeilijk,” zegt Vanhouche, “In onze gevangenissen zijn er niet in alle vleugels keukens. En er moet ook voldoende personeel beschikbaar zijn. Maar er kan in de toekomst wel naar gewerkt worden, bijvoorbeeld in de transitiehuizen."