© Zoonar/D.Miszkiel - creative.belgaimage.be

IJskoude winter die dino's deed uitsterven, veel zwaarder dan gedacht

De zware inslag van een meteoriet die 66 miljoen jaar geleden voor onder meer de dinosauriërs het einde betekende, had nog veel zwaardere gevolgen dan gedacht, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Eerst werd aangenomen dat de temperatuur wereldwijd jarenlang met minstens 26 graden daalde, maar dat blijkt nu een voorzichtige schatting. De winter die intrad, met permanente vorst, moet nog zwaarder geweest zijn.

66 miljoen jaar geleden sloeg een asteroïde in op de rand van wat momenteel Yucatán is, in Mexico. Zowat drie vierde van alle plant- en diersoorten stierf in de jaren erna uit, met daarbij de dinosauriërs die miljoenen jaren de heersers van de aarde waren geweest.  

Vorig jaar werd er geboord op de plaats van de inslag, en de resultaten van dat onderzoek werden eerder dit jaar vrijgegeven. Maar nu zeggen wetenchappers een nog beter beeld te hebben van wat er zich klimatologisch precies heeft afgespeeld. "We weten nu meer dingen in detail", zegt Professor Joanna Morgan van het Imperial College London daarover aan BBC. Zij stond mee aan het hoofd van het onderzoek.

We kennen nu veel meer details van de inslag en de impact ervan

De boringen gingen diep door rotsgesteente om een beter beeld te krijgen van wat er toen gebeurde. De asteroïde, die zowat 12 kilometer breed was, kwam met een geschatte snelheid van 18 kilometer per seconde op de aarde af. De impact was gigantisch.   

De asteroïde crashte in een ondiepe zee  in het oosten van het huidige Mexico. De rotsbodem werd door de gigantische impact uitgehold, en door die impact kwamen zwavelhoudende mineralen vrij zoals gips en anhydriet - de ongehydrateerde variant van gips - en tegelijk ook CO2.

Veel meer zwavel dan gedacht  - 325 miljard ton - kwam vrij

Volgens berekeningen werden 325 gigaton of 325 miljard ton zwavel (plus of min 130 gigaton) en 425 gigaton CO2 (plus of 160 gigaton) in de atmosfeer geslingerd met snelheden hoger dan 1 kilometer per seconde, staat in het rapport.

Daar waar het CO2 vooral een klimaateffect had op langere termijn - ter vergelijking: de energiesector stootte wereldwijd ruim 32 gigaton uit over heel 2016 - had vooral het zwavel een onmiddellijk en nefast gevolg, onder meer omdat het roet de zon verduisterde. Concreet: er trad een zware winter in, met temperaturen die dramatisch daalden.

Dat de temperatuur wereldwijd permanent met gemiddeld 26 graden daalde, was een voorzichtige inschatting

In het onderzoek kwam Julia Brugger van de Universiteit van Potsdam tot de conclusie dat de temperatuur wereldwijd met gemiddeld 26 graden Celsius omlaag ging. Het ging daardoor 3 tot 16 jaar permanent vriezen. Maar zij ging uit van 100 gigaton zwavel. Het is dus een pak meer, zelfs met de foutenmarge het meest naar beneden genomen.

Maar, zo zegt Morgan nu, "Julia's conclusies waren aan de voorzichtige kant. We hebben nu betere cijfers. Maar als je haar conclusie bekijkt, dan weten we nu dat het nog veel erger moet geweest zijn."  

De cijfers zijn bijgesteld omdat de wetenschappers meer te weten zijn gekomen over de manier van de impact - een hoek van 90 graden werd bijgesteld naar 60 graden. Ook werd rekening gehouden met de snelheid waarmee vrijgekomen gassen naar boven schoten. Volgens simulaties is de impact van toen te vergelijken met de kracht van 10 miljard keer Hiroshima.