Meest recent

    Kinderen complimentjes geven? Daarom overdrijf je er best niet in

    We bedoelen het goed, maar onze kinderen te veel overspoelen met complimentjes is misschien niet zo'n goed idee, schrijft De Morgen vandaag. Op latere leeftijd kan het leiden tot een laag zelfbeeld, tonen wetenschappelijke onderzoeken. Nederlandse onderzoekers hebben de recentste bevindingen op een rij gezet.  

    In het opgroeiproces ontwikkelen kinderen een beeld over zichzelf en hun plaats in de wereld, wat in de psychologie "zelfconcept" genoemd wordt. Zelfbeeld dus. Een thema waar zowel sociaal psychologen (hoe sociale context zelfbeeld beïnvloedt) als ontwikkelingspsychologen (hoe zelfbeeld verandert door de tijd) zich al veelvuldig over gebogen hebben. Toch is er nog niet zo veel bekend over de oorsprong van zelfconcept.

    Wetenschappers Eddie Brummelman (Universiteit van Amsterdam) en Sander Thomaes (Universiteit van Utrecht) bundelden 10 internationale artikels over de meest recente onderzoeken naar het ontstaan van zelfbeeld in het tijdschrift "Child Development". Aan bod komen onder meer studies naar zelfwaardering, narcisme, zelfcompassie, mindsets en zelfvertrouwen.

    "Wat uit al die artikelen blijkt, is dat sociale relaties een cruciale invloed hebben op het zelfbeeld van kinderen", zegt Brummelman op de website van de Universiteit van Amsterdam.

    Warmte tonen is goed, kritiekloos complimenten geven niet

    Kleuters hebben al een idee over wat het betekent om een "zelf" te hebben, toont onderzoek aan de Universiteit van Toronto. Ze zijn ook al in staat tot zelfwaardering, met andere woorden, ze kunnen voelen hoe tevreden ze zijn over zichzelf.

    Na verloop van tijd ontstaan er wel enorme verschillen tussen kinderen. Het ene kind is tevreden, het andere voelt zich slecht, nog een ander voelt zich superieur... Waar komen die verschillen vandaan? Daar komt het belang van die sociale relaties bij kijken.

    Een onderzoek, ook aan de Universiteit van Toronto, geeft bijvoorbeeld aan dat kinderen meer zelfwaardering ontwikkelen als ze warmte ontvangen van hun ouders. "Warme ouders tonen interesse in wat hun kind doet en delen plezier met hun kind, waardoor het kind zich gezien en gewaardeerd voelt", luidt het.

    Een onderzoek van Brummelmans zelf ziet dat kinderen juist een lager zelfbeeld ontwikkelen, soms zelfs narcisme, als ze te veel opgeblazen complimenten krijgen van hun ouders. "Mijn kind, schoon kind", de omgeving die kritiekloos trots is, ook al is datgene wat het kind doet, daarom niet zo fantastisch: het zingt vals, het tekent buiten de lijntjes...

    Goedbedoelde, maar overdreven complimenten, zowel in aantal als in inhoud. Kinderen kunnen daardoor het gevoel krijgen dat ze fantastisch zijn, maar ze roepen tegelijkertijd de angst op dat ze van hun voetstuk kunnen vallen. Ze leggen de lat voor zichzelf te hoog als ze ouder worden. Met alle risico's van dien.

    "Te veel stimulatie, te weinig frustratie"

    "Te veel stimulatie, te weinig frustratie", reageert hoogleraar klinische psychologie Jan Derksen (VUB) in De Morgen. Jonge mensen ervaren daar op volwassen leeftijd de gevolgen van, vooral als ze tijdens hun studie of op het werk kritiek of negatieve evaluaties krijgen.

    "Het perfecte beeld dat ze van zichzelf hadden, valt in duigen. Ze belanden in een crisis. In plaats van de sterke jongeren die de maatschappij wil, krijgen we jongeren die zich terugtrekken en geremd zijn. Het verbaast me niet dat zoveel millennials (de generatie na 1980) in een burn-out verzeilen."

    Dat heeft volgens Derksen niet alléén te maken met de al dan niet overdreven complimentjes van ouders. "De samenleving in het algemeen is gericht op een perfecte buitenkant, en de sociale media ondersteunen die narcistische beeldvorming."