Meest recent

    © Kees van de Veen

    Europese emissiehandel wordt hervormd: wat verandert er? 

    Het Europees Parlement en de lidstaten zijn het eens geworden over een hervorming van de emissiehandel, na lange onderhandelingen. Europa startte in 2005  met die handel om zware industrieën minder te laten vervuilen, maar dat systeem bleek vierkant te draaien. 

    De emissiehandel of koolstofmarkt is gebaseerd op het principe van de wortel en de stok. Bedrijven kopen of krijgen een aantal rechten om broeikasgassen uit te stoten. Dat aantal is beperkt, zodat wie te veel vervuilt, rechten moet bijkopen - de stok. Wie weinig vervuilt, houdt in het beste geval uitstootrechten over, en kan die dan verkopen op de markt -de wortel.  

    Het koolstoflek

    Maar de emissiehandel heeft nooit goed gedraaid. De prijs van een aandeel koolstof, het recht om 1 ton CO2 uit te stoten, is te laag gebleven om de bedrijven aan te zetten tot schonere productie.

    Een van de redenen was dat de lidstaten nogal kwistig waren met het toewijzen van uitstootrechten aan de industrie, iets waar enig lobbywerk niet vreemd aan was. Grote spelers dreigden ermee om Europa te verlaten als de koolstofmarkt, de emissiehandel, hen te duur zou worden. Er was sprake van het zogenoemde koolstoflek ("carbon leakage"), dat zou ontstaan als bedrijven zouden verkassen door de al te ijverige pogingen van Europa om de broeikasgassen te verminderen.  

    Wat houdt de hervorming in?

    Het aantal rechten moet vanaf 2021 met 2,2 procent per jaar dalen, en het overschot aan rechten wordt ook sneller geparkeerd in een reservefonds. Landen die kolencentrales  sluiten, kunnen ook een aantal rechten schrappen.

    Een deel van de opbrengst van de emissiehandel gaat naar een moderniseringsfonds voor Centraal- en Oost-Europa. Dat geld mag niet gaan naar steenkoolcentrales. De twee armste lidstaten, Roemenië en Bulgarije, krijgen - onder voorwaarden - nog steun.  

    Daarnaast komt er een innovatiefonds voor nieuwe en schone technologie. In dat fonds zou zo'n 7,5 miljard euro zitten, afhankelijk van de prijs voor een uitstootrecht. Vandaag kost een ton CO2 zo'n 7 à 8 euro. Maar de bedoeling van de hervorming is dat die prijs gaat stijgen, bij voorkeur tot boven de 20 euro.

    Uit de hervorming spreekt een angst voor verandering en gebrek aan durf bij politici.

    Bas Eickhout, Europarlementslid voor de Groenen

    Gemengde gevoelens

    De Europese Groenen vinden dat de hervorming niet ver genoeg gaat. Bas Eickhout, de Nederlandse onderhandelaar voor de Groenen,  heeft het over "angst voor verandering, gebrek aan durf bij politici, en een industrie die verslaafd is aan gratis uitstootrechten".

    Ivo Belet, de Belgische onderhandelaar voor de EVP, is milder. "We hebben de balans moeten zoeken tussen de prijs van een CO2-aandeel verhogen, en het hier houden van bedrijven. De steenkoolindustrie zal niet meteen verdwijnen. Dat gaat tijd kosten. Maar we mogen ook niet vergeten dat het de armste lidstaten zijn die veel steenkool gebruiken."

    We hebben de balans moeten zoeken tussen het verhogen van een uitstootrecht en het hier houden van bedrijven.

    Ivo Belet, EVP-Europarlementslid