Meest recent

    AFP or licensors

    De kapitein is een wassen beeld

    Het worden (alweer) beslissende weken voor de Britse eerste minister Theresa May. In het weekend blokletterde The Sunday Times dat veertig Conservatieve parlementsleden, partijgenoten dus, vinden dat ze beter ontslag neemt. Hoe lang nog voor May verhuist uit 10 Downing Street en plaats ruimt voor een ander? 

    analyse
    Analyse
    Ivan Ollevier is buitenlandjournalist bij VRTNWS.be en gespecialiseerd in onder meer Groot-Brittannië.

    Laten we de recente gebeurtenissen eens oplijsten. Begin november neemt een topminister (Sir Michael Fallon) ontslag na grensoverschrijdend gedrag. Nauwelijks een week later vertrekt Priti Patel (Ontwikkelingssamenwerking) omdat ze als zelfverklaard plaatsvervangend premier was gaan freelancen in het Midden-Oosten. Daarna zei ze dat er niets van aan was, waarna een bekentenis volgde, en daarna moest toegeven dat het nóg erger was dan iedereen vermoedde. Dat waren dus de ontslagen van de voorbije weken.

    Porno

    De minister van Buitenlandse Zaken (Boris Johnson) bracht  langs zijn neus weg de veiligheid van een Britse onderdaan in een Iraanse gevangenis in gevaar. Zijn collega op Milieu (Michael Gove) zei daarna dat hij daar geen graten in zag. Tegen Mays vicepremier (Damien Green) loopt een onderzoek omdat er pornografisch materiaal ("extreem pornografisch materiaal") is ontdekt op zijn ministeriële computer. En dan is er nog de klap op de vuurpijl: de Europese Unie dreigt ermee om de onderhandelingen over een handelsakkoord uit te stellen tot maart, "omdat de brexitonderhandelingen te traag opschieten".

    Madame Tussaud's

    Toegegeven: May kan het handje van haar ministers niet vasthouden, en grensoverschrijdend gedrag of porno op een regeringscomputer kun je haar bezwaarlijk aanwrijven. Toch ontstaat de indruk dat de kapitein het schip niet onder controle heeft, meer nog: dat de kapitein op de brug een wassen beeld is (toevallig stelde Madame Tussaud's in Londen vorige week een pop van Theresa May voor --in tegenstelling tot wat ze daar gewoon zijn, is deze dubbelganger wel heel levensecht).

    De camembert stinkt

    Een analist van The Observer, Andrew Rawnsley, vergelijkt het kabinet-May met een camembert die te lang achterin de ijskast gelegen heeft: de stank is niet te harden. Dat is niet zo uitzonderlijk bij Britse regeringen, maar dat het rottingsproces al zo vroeg is ingetreden, nog geen anderhalf jaar nadat ze aan de macht is gekomen, is dat wel, meent Rawnsley. Als u nu zegt: jamaar, The Observer is een krant van linkse signatuur, dan wil ik erop wijzen dat Rawnsley indertijd ook al de (Labour)regeringen van Tony Blair en Gordon Brown fileerde, en ook niet al te vriendelijk is voor de huidige Labourleider Jeremy Corbyn.

    Dat het rottingsproces zo vroeg is ingetreden, is uitzonderlijk

    Het complot van de veertig

    Maar goed, stel dat de veertig opstandige Conservatieve parlementsleden erin slagen om er nog acht medestanders bij te vinden, dan kunnen ze een leiderschapsverkiezing afdwingen. En dan begint het te nijpen voor May. Alleen is de vraag wie er bereid is, of moedig genoeg, om het tegen haar op te nemen in een strijd voor het partijleiderschap (en niet het voorzitterschap, zoals je hier en daar weleens leest), en bijgevolg, vermits de Conservatieve Partij nu eenmaal de regeringspartij is, ook voor het ambt van eerste minister.

    Niemand staat te dringen

    Boris Johnson zou wel willen. Michael Gove ook, minister van Binnenlandse Zaken Amber Rudd wordt genoemd, en iemand met gevoel voor humor heeft zelfs al eens de naam van de "over-English" en excentrieke Jakob Rees-Mogg laten vallen. Maar op dit moment wil niemand zijn vingers branden aan de brexitonderhandelingen en seksschandalen. Bovendien is de zichtbaarste en luidruchtigste rivaal, Boris Johnson, niet bepaald populair bij zijn collega's. "Een clown," noemen sommigen hem. "Onbetrouwbaar." "Een leugenaar." "Dom." "Alleen zijn onbekwaamheid is groter dan zijn eigenwaan." Ik noteer alleen de beleefdste kwalificaties.

    Alleen zijn onbekwaamheid is groter dan zijn eigenwaan

    PA Wire/PA Images

    Hij die het zwaard hanteert...

    Britse politici kennen hun geschiedenis. Allemaal kennen ze de uitdrukking: "Hij die het zwaard hanteert, draagt zelden de kroon." Ze weten dat het parlementslid dat de zittende premier uitdaagt, zelden diegene is die uiteindelijk ook de regering gaat leiden. Vooral de kroniek van Margaret Thatchers val, in 1990, behoort bij de Conservatieven tot het collectieve geheugen: Michael Heseltine die vindt dat hij het beter kan, Thatcher uitdaagt, en dan de spreekwoordelijke derde hond die met het been gaat lopen, de grijze stratier uit Brixton John Major.

    De allerslechtste?

    De kapitein is een wassen beeld, de stuurlui ruziën, het schip zwalpt, maar het is nog altijd niet op de rotsen te pletter geslagen. Mays regering behoort zelfs niet tot de allerslechtste uit de recente Britse geschiedenis. Het (ook Conservatieve) kabinet-Heath werd in de jaren zeventig geconfronteerd met een driedaagse werkweek (opgelegd door de energiecrisis), Labourleider Jim Callaghan moest, ook al in de jaren zeventig) bij het Internationaal Muntfonds aankloppen voor een lening, hij moest een wekenlange stakingsgolf ("de Winter van het Ongenoegen") ondergaan terwijl de inflatie een duizelingwekkende 25 procent bedroeg. In tegenstelling tot Tony Blair heeft ze zich niet in een pijnlijke en gênante oorlog (Irak) gestort, en haar populariteit is nog altijd groter dan die van Gordon Brown en Tony Blair op hun dieptepunt.

    Brexistentiële crisis

    Toch is de domineesdochter Theresa May dringend aan enige introspectie toe. Volgens recente opiniepeilingen kunnen de Labourpartij en Jeremy Corbyn op minstens evenveel vertrouwen van het publiek rekenen als de Conservatieve Partij en Theresa May. Het is duidelijk dat haar regering een "brexistentiële crisis" doormaakt. Maar of dat ook betekent dat May de komende weken al vervangen wordt door een ander en een beter exemplaar? Er zijn premiers die al voor hetere vuur gestaan hebben.