Meest recent

    "Je tenen krullen is belangrijk. Of probeer op z'n Charlie Chaplins te staan"

    Waarom zien we soms sterretjes wanneer we uit bed komen, of hebben we het soms moeilijk wanneer we uit de sofa opstaan of lang moeten rechtstaan? In een nieuwe aflevering van "Universiteit van Vlaanderen" legt professor Floris Wuyts, evenwichtsexpert van UAntwerpen, uit wat orthostatisme precies is, en geeft hij meteen tips over mogelijke remedies. En nee, het heeft niet enkel te maken met ouder worden.

    We hebben het allemaal al wel eens meegemaakt: je komt 's morgens te snel recht uit bed,  en het wordt een beetje zwart voor de ogen of je ziet sterretjes. Heel even, en dan is het weer voorbij. "Dat komt in essentie omdat er te weinig zuurstofrijk bloed naar het hoofd wordt gepompt", verklaart Wuyts. Dat bloed moet zowel naar de ogen als naar de hersenen, en als dat er te weinig is, gaat er van alles mis. "Dan kan je rare dingen zien als bliksemschichten, of sterretjes."

    Zolang ons hart voldoende pompt, zal het bloed goed circuleren, ook tegen de zwaartekracht in. Het probleem ligt bij het feit dat de bloedvaten in onze benen uitzetten. Er blijft daardoor meer bloed achter in onze benen, en omdat we maar een beperkte hoeveelheid bloed hebben (ongeveer 5 liter), is er minder bloed voor het hoofd. 

    Tips voor een goede bloeddoorstroming: de tenen krullen,  je kuitspieren gebruiken, of je onderbuik opspannen

    Maar er is meer. Niet enkel bij het uit bed komen, maar ook wanneer we bijvoorbeeld uit de sofa rechtkomen, of wanneer we lang rechtstaan, kan het fenomeen zich voordoen. Zo is er de beroemde foto van een Royal Guard in Engeland (bewaker in typisch kostuum) die plat op de buik gaat door een flauwte.

    Maar het hoeft niet per se om Royal Guards te gaan. Stel: je moet ergens lang rechtstaan, bij de slager bijvoorbeeld, en je begint je wat flauwtjes te voelen. Daar kunnen we iets tegen doen met eenvoudige trucjes, vertelt de professor, door onze spieren te gebruiken. "Krullen met je tenen is belangrijk. Of je kan op z'n Charlie Chaplins gaan staan, met de voeten uit elkaar, want dan span je je beenspieren en billen wat extra op, en breng je meer bloed in circulatie."  

    Hoe de bloedcirculate bevorderen bij rechtstaand wachten?

    Wat ook zeer goed is voor de bloedcirculatie bij stilstaan, is het gebruik van de kuiten. Daar hebben we een relatief grote spiermassa die makkelijk inzetbaar is. "Op en neer gaan, op de tippen van de tenen, betekent dat je de pomp opzet", legt Wuyts ons uit.

    En hij heeft nog tips: "Je kan met gekruiste benen staan bij het wachten, met je linkervoet dus rechts van je rechtervoet." Ook zo worden de beenspieren beter geactiveerd. En de professor heeft nog een tip: "Ook de buik samentrekken helpt enorm. De onderbuik intrekken en opspannen is zelfs een key factor.

    Oudere mensen hebben minder flexibele bloedvaten, maar bij hen zijn de reactiemechanismen minder dan bij jongeren

    Floris Wuyts, professor UAntwerpen

    Het fenomeen van orthostatisme, of orthostatische hypotensie, kan op alle leeftijden voorkomen. Bij bepaalde mensen kan het grotere vormen aannemen, en bij de ouderenzorg is het heel bekend. Jongere mensen hebben flexibeler bloedvaten, waardoor ze in principe zelfs vatbaarder zouden moeten zijn dan oudere mensen met stijvere bloedvaten. Maar natuurlijk spelen ook de reactiemechanismen een rol, legt de professor uit - hoe de receptoren in de hersenen reageren en bijsturen. "De mechanismen om dat te compenseren, komen gewoon veel trager op gang."  

    Ook het evenwichtsorgaan speelt een rol, maar de research moet nog op kruissnelheid komen, zegt Floris Wuyts. Bovendien functioneert dat orgaan bij de meerderheid van de mensen naar behoren, zodat het minder een rol speelt. (bekijk de volledige aflevering bovenaan dit artikel).