Het spijkerschrifttablet met het huwelijkscontract. (Foto: A.B. Turp et al. in Gynecological  Endocrinology 2017)

Oudste vermelding van draagmoederschap op een 4.000 jaar oud Assyrisch huwelijkscontract

Turkse onderzoekers hebben de oudste vermelding van onvruchtbaarheid en draagmoederschap ontdekt op een Assyrisch kleitablet van zo'n 4.000 jaar oud. Op het mooi uitgevoerde tablet, dat bovenaan versierd is met een tafereel waarop goden aanbeden worden, staat een huwelijkscontract in spijkerschrift, en het bevat ook bepalingen over een eventuele scheiding. 

Draagmoederschap betekent vandaag meestal dat een bevrucht eitje van een koppel ingeplant wordt in de baarmoeder van een andere vrouw, de draagmoeder, die het kind uiteindelijk baart en dan overdraagt aan het koppel.  De praktijk bestaat echter al veel langer, zij het in een andere vorm.

Turkse onderzoekers hebben op een Assyrisch kleitablet een huwelijkscontract gevonden met de oudste vermelding die we kennen van onvruchtbaarheid en draagmoederschap. Het contract stipuleert dat een man die Laqipum heet, en zijn bruid Hatala, gebruik zullen maken van een draagmoeder als ze twee jaar na hun huwelijksdag nog geen kind hebben. 

"Laqipum is getrouwd met Hatala, de dochter van Enishru", zo staat er op het tablet in spijkerschrift. "In het land (Centraal Anatolië) mag Laqipum niet trouwen met een andere vrouw, maar in de stad (Assur) mag hij trouwen met een hiërodule (een tempeldienares of tempelprostituee). Als, binnen twee jaar, zij (Hatala) hem geen nakomelingen geeft, zal ze zelf een slavin kopen, en later, als die een kind met hem geproduceerd heeft, mag hij zich ontdoen van haar (de slavin) door haar te verkopen waar hij maar wil."

Opvallend is dat het contract er van uit gaat dat de mogelijke onvruchtbaarheid bij Hatala ligt, de vrouw, en niet bij haar echtgenoot. Ondanks die misvatting toont het huwelijkscontract dat onvruchtbaarheid niet enkel een probleem van onze tijd is, maar van alle tijden, zo schrijven de onderzoekers.

Onvruchtbaarheid en draagmoederschap worden ook vermeld in het Oude Testament, waar bijvoorbeeld Sarah door haar hoge leeftijd geen kinderen meer kan krijgen, en haar echtgenoot Abraham vraagt met Hagar te slapen, een Egyptische slavin. Hagar stemt er mee in om een kind te baren voor Sarah, en kan dus als een draagmoeder beschouwd worden.

Een modern Assyrisch koppel treedt in het huwelijk in Mechelen. De moderne Assyriërs spreken nog Mesopotamisch Aramees, dat veel leenwoorden uit en een grammaticale structuur van het Akkadisch heeft, de taal van de oude Assyriërs. (Foto: Eddie Van 3000/Wikimedia)

Scheiding

Het huwelijkscontract op het kleitablet bevat ook bepalingen voor mocht het huwelijk spaaklopen en het tot een scheiding komen. "Als Laqipum er voor zou kiezen te scheiden van haar, moet hij haar vijf mina zilver betalen, en als Hatala er voor zou kiezen om van hem te scheiden, moet zij hem vijf mina zilver betalen", zo staat er. Een mina was een gewichtseenheid die voor  betaalmiddelen gebruikt werd. Het was waarschijnlijk meer dan een halve kilo, zo'n 570 gram. 

Archeologen hebben het Assyrische tablet gevonden in het huidige Turkije, in Kültepe-Kanesh, een archeologische site die op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO staat.  Tot nu toe hebben ze er 23.500 tabletten en omslagen gevonden, die de Cappadocische tabletten genoemd worden. Het tablet met het huwelijkscontract wordt tentoongesteld in het archeologisch museum van Istanbul. 

De studie is gepubliceerd in "Gynecological Endocrinology".