Puigdemont verschijnt vandaag voor raadkamer Brussel: 3 vragen en antwoorden

Om 14 uur moet de raadkamer van Brussel beslissen of België de afgezette Catalaanse minister-president moet overleveren aan Spanje. Daar riskeert hij tot 25 jaar cel voor rebellie, misbruik van overheidsgeld en opruiing. 3 vragen en antwoorden over een belangrijke beslissing.

1. Wat moet de raadkamer nu beslissen?

Of het Europees aanhoudingsbevel moet worden uitgevoerd, met andere woorden: of België Puigdemont en zijn vier ministers effectief moet overleveren aan Spanje.

Puigdemont wordt in Spanje vervolgd voor een aantal zware misdrijven, zoals rebellie, misbruik van overheidsgeld en opruiing. Daarvoor riskeert hij tot 25 jaar cel.  Omdat hij niet opdaagde bij de Spaanse rechtbank en vluchtte naar ons land, vaardigde de Spaanse rechter een Europees aanhoudingsbevel uit. Puigdemont meldde zich spontaan aan bij de Brusselse politie en liet weten dat hij zijn volledige medewerking zou verlenen aan de Belgische justitie.

De onderzoeksrechter besliste begin deze maand dat het niet nodig was om Puigdemont op te sluiten in afwachting van de beslissing van vandaag. "Geen vluchtgevaar", klonk het. Puigdemont was de voorbije weken dus een vrij man in Brussel en maakte gretig gebruik van die vrijheid: hij gaf een interview in de studio van Terzake, sprak de Catalaanse burgemeesters toe in de Brusselse Bozar, ging op kappersbezoek,...

2. Wat zijn de argumenten om Puigdemont het land uit te sturen?

Om iemand over te leveren, moeten de feiten strafbaar zijn in beide landen. De vraag die vanmiddag dus moet beantwoord worden is de volgende: "zijn de feiten waarvoor Puigdemont vervolgd wordt in Spanje ook strafbaar in België?". 

Dat is eigenlijk een vrij technische discussie en het is niet duidelijk welke kant het zal uitgaan. Het is een feit dat de bepalingen van rebellie, ongehoorzaamheid en opruiing niet letterlijk in ons strafwetboek staan. Sommige experten zeggen dat dit geen probleem hoeft te zijn. Omdat er in ons strafwetboek wél misdrijven tegen de staat staan die ruim omschreven zijn, omdat die voorwaarde van de dubbele strafbaarstelling niet zo strikt moet worden geïnterpreteerd én omdat er een traditie bestaat van wederzijds vertrouwen tussen EU-lidstaten en een vraag tot overlevering normaal gezien positief wordt beantwoord.

Andere experten zeggen dat er wel problemen zijn met de voorwaarde van de dubbele strafbaarstelling. "Wat Puigdemont heeft gedaan, is in België helemaal niet strafbaar", zeggen ze. "Het gaat om handelingen die door en in het parlement zijn gesteld, en bij ons is er voor zo'n dingen natuurlijk de onschendbaarheid." Het is niet uitgesloten dat de raadkamer deze discussie doorschuift naar het Hof van Justitie in Luxemburg. Dan kan het nog maanden duren voor er meer duidelijkheid komt.

Het is niet uitgesloten dat de raadkamer de discussie doorschuift naar het Hof van Justitie. En dan kan het nog maanden duren.

De advocaat van Puigdemont zal ook zeggen dat de fundamentele mensenrechten van de afgezette Catalaanse minister-president zullen worden geschonden als België hem overlevert aan Spanje. In theorie is dat een reden om een overlevering te weigeren, maar volgens experten maakt dit argument weinig kans. "Zeggen dat de mensenrechten niet zullen worden nageleefd in een gerespecteerde EU-lidstaat, is niet evident", klinkt het. Uit goede gerechtelijke bronnen weten we wel dat er effectief contacten geweest zijn tussen Belgische en Spaanse magistraten. De Belgische rechters zouden geïnformeerd hebben naar de garanties op een eerlijk proces in Spanje en naar de manier waarop Puigdemont zou worden behandeld in de gevangenis.

3. Wanneer valt de beslissing?

De kans is vrij groot dat de raadkamer vanmiddag zal beslissen om nog niet meteen te beslissen. Er is nog marge qua timing, dus het is perfect mogelijk dat er pas volgende week een beslissing valt.

De kans is vrij groot dat er vanmiddag beslist wordt om nog niet meteen te beslissen.

Paul Bekaert, de West-Vlaamse advocaat van Puigdemont, liet ook al verstaan dat hij in beroep zal gaan tegen een beslissing tot overlevering. Dan moet de kamer van inbeschuldigingstelling binnen de twee weken een beslissing nemen. En dan is er nog cassatieberoep mogelijk. Maar als het Hof van Cassatie oordeelt dat het Europees aanhoudingsbevel effectief moet worden uitgevoerd, is er geen weg terug en moet Puigdemont binnen de 10 dagen worden overgeleverd worden aan Spanje.