Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Sex and the City: "Het is voorbij, mannen!"

Het Amerikaanse magazine Time heeft de #MeToo-beweging uitgeroepen tot persoon van het jaar. Amerikacorrespondent Björn Soenens schreef recent in zijn wekelijkse Amerikaanse kroniek over de #metoo-campagne en de schandalen in Hollywood en ver daarbuiten. Herlees zijn kroniek hier.

'Seks! Als er toch één taal is die we allemaal spreken dan is het wel “de taal der liefde”' (Ronald Giphart, Ik ook van jou)

Laat er in deze #metoo-tijden geen discussie over bestaan. Dit is wat seks zou moeten zijn: verleiding, tederheid, openheid. Ongeremde kwetsbaarheid. Je helemaal geven aan een ander. Compleet vertrouwen, evenwicht tussen twee mensen. Groot genot.

Wat Hollywoodbaas Harvey Weinstein systematisch, jarenlang, deed met vrouwen, is geen seks. Het is allesbehalve seks. Wat Weinstein deed is: frustraties uitwerken, een machtsspel spelen, vrouwen gijzelen. Wantrouwen installeren. Zich opdringen, grenzen ver overschrijden. 

Lawine en het einde is nog niet in zicht

Er raast sinds 5 oktober een tornado door Amerika, en nu ook door de rest van de wereld. Het is een lawine, en het einde is niet in zicht. Harvey Weinstein zijn rijk stortte in op die donderdagochtend, toen de New York Times een groot artikel publiceerde over zijn seksueel ontoelaatbare gedrag tegenover vrouwen.

Van de weeromstuit is een beweging op gang getrokken die niet meer te stoppen is. Een beweging die mannen niet meer weg laat komen met ongeoorloofde seksuele toenadering tot vrouwen. Wordt het een heksenjacht of een strijd waarbij foute mannen zich niet meer kunnen verbergen?

Het lijkt bijna onmogelijk om elke man op te sporen en te straffen die zich ooit respectloos en walgelijk heeft gedragen. Iemand bestraffen, lang na datum, is wellicht niet het meest efficiënte afschrikkingsmiddel, maar het helpt. De woede is zo groot nu, dat veel betrokken sterren letterlijk worden gewist uit films of tv-series. 

Mentaal gijzelen van vrouwen

De golf van onthullingen begon met de verhalen van vrouwen die naar buiten kwamen met misbruik door Hollywoodproducer Harvey Weinstein van Miramax. De kern van de beschuldigingen gaat oneindig veel verder dan de fysieke aanranding van vrouwen. Bij Weinstein gaat het ook over het mentale gijzelen van vrouwen.

De grijpgrage Weinstein maakte van seksueel contact een voorwaarde voor de carrières van zijn actrices. Hij hield hun toekomst letterlijk in zijn handen. Stilte en zwijgplicht waren de contractverplichtingen om het ver te schoppen onder Weinstein. Voor zijn tientallen slachtoffers ging elke rol en elk filmcontract met een private schande gepaard: alleen zij wisten hoelang en hoe diep de pijn was die ze voor hun sterrenbestaan betaalden.

(Lees voort onder de foto.) 

En het hield nooit op. Weinstein was een seriemisbruiker, een ontembaar roofdier. Eén keer hun carrière gelanceerd, bleef de macht van Weinstein op zijn actrices onverminderd en ongehinderd voortbestaan. Zijn macht schonk hem seks. En de seks schonk hem macht. Als een klauwdier.

Hij dreef het heel ver. Toen actrice Gwyneth Paltrow door Weinstein werd lastiggevallen, was ze 22. De opkomende actrice van Se7en vertelde het allemaal aan haar toenmalige lief Brad Pitt. Die confronteerde Weinstein met de feiten.

Weinstein reageerde naderhand als een mannelijk chauvinistisch varken: hij raasde tegen Paltrow, en dreigde haar af omdat ze de cruciale contractvoorwaarde had geschonden: ze had niet gezwegen. De omertà was niet nageleefd. Pitt had slechts gedreigd hem op zijn smoel te slaan, niet om Weinstein publiekelijk te schande te maken, of te waarschuwen ook van andere vrouwen af te blijven. Pitt was het mannetjesdier dat zijn lief beschermde. 

Weinsteins macht schonk hem seks. En de seks schonk hem macht. Als een klauwdier

Kijk, de kern is deze. Er zijn mannen die denken dat ze vrouwen hun waardigheid of hun menselijkheid af kunnen nemen door hen te beschouwen als een seksueel ding, als een prooi. Een vrouw, een mens gereduceerd tot een koppel borsten of billen. Weinsteinachtigen ontmenselijken hun slachtoffer, maken vrouwen tot een gewillig speeltje, misbruiken hun macht. Het is geen seksspel. Verre van. Het is een geil machtsspel. Hoe verander je die ingebrande cultuur?

Weinstein was werkelijk een titaan van Hollywood, een soort ongekroonde koning, een onverkozen president zo u wil, van de filmwereld. Sommigen zeggen dat president Trump zijn val heeft versneld. De val was snel en diep, wat verwonderlijk was. Wat Weinstein deed, was overigens al jaren bekend in het milieu. Iedereen wist het. Maar iedereen zweeg. Er werden zelfs publiek grappen over gemaakt op een Oscaruitreiking. Wie het wilde weten, kon het dus weten. 

(Lees voort onder de foto.)

Hollywood is boos over de verkiezing van Trump. Het is alsof Hollywood – gefrustreerd over de vrouwonvriendelijke Trump die ze niet kunnen afzetten  - dan maar hun eigen president (Weinstein) hebben uitgespuwd. Hollywood heeft altijd de mond vol gehad over vrouwenrechten, over homorechten, over rassengelijkheid en economische rechtvaardigheid,  maar bracht van de eigen retoriek nooit wat in de praktijk. Hypocriete wereld.

Weinstein is het monster dat nu moet hangen. Maar: wat met al die stille medeplichtigen? Zijn assistenten die de actrices naar zijn suite moesten brengen, en dat gewillig deden? Zijn grote mannelijke filmsterren die het wisten en nu doen alsof hun neus bloedt? Schuldig verzuim, iemand?

Vrouwen die Weinstein wilden aanklagen, daar stuurde hij privédetectives op af, om vuil over hen boven te spitten. Bevriende advocaten oefenden - met succes - druk uit op de openbare aanklager, Cy Vance, om geen zaak tegen hem te starten. Ze doneerden ook geld voor de herverkiezingscampagne van Vance. Dit is een erg vuile zaak. Dirty politics. 

Hoezo Bob, je wist van niets?

Naast de publieke aantijgingen die nu naar buiten stromen, zijn er ook de tientallen contracten die Weinstein afsloot met zijn slachtoffers en hun advocaten: miljoenen dollars in ruil voor stilzwijgen. Al meer dan 25 jaar is deze afkooppraktijk aan de gang. De slachtoffers bleven – ondanks de miljoenen op hun bankrekening – heel vaak met een wrang, onbevredigd gevoel achter. Vaak kwam het geld van de rekening overigens van zijn broer en zakenpartner Bob Weinstein. Hoezo Bob, je wist van niets?  

Waarom is er nooit wat in huis gekomen van de beschuldigingen tegen Donald Trump? De klachten van Miss Utah, Temple Taggart, of van Summer Zervos, een deelneemster aan The Apprentice?  Komt daar nog wat van? Zou het kunnen dat een president zo veel macht heeft dat de klachten een stille dood sterven? Zou het kunnen dat er achter de schermen grote sommen geld worden geboden om de zaak in stilte te regelen? Er is een groot machtsonevenwicht dat toelaat dat sommige mannen ermee wegkomen als ze vrouwen gijzelen met seks als pasmunt. Ongepast kussen, ongepaste omhelzingen. Ongewenste naaktheid. 

De dam is gebroken. Het overstroomt. Zonder vrees gutsen alle verhalen eruit

Het is bizar om te zien hoe de lawine die nu naar beneden komt, niemand spaart. Acteurs verliezen hun sterrenstatus. Bedrijfsleiders moeten opstappen. Presentatoren verdwijnen van het scherm. Een bekend Democratisch senator (Al Franken) komt onder vuur. Een ander – de Republikeinse kandidaat Roy Moore - wordt beschuldigd van verkrachting van meisjes van 14 en 16.

Dat vrouwen eindelijk naar buiten komen met hun verhaal, doet er enorm toe. De angst is weg. De dam is gebroken. Het overstroomt. Zonder vrees gutsen alle verhalen eruit. Terwijl ik dit schrijf, krijg ik een news alert van The Washington Post.  Acht vrouwen klagen Charlie Rose aan, in Amerika een zeer befaamd en gerespecteerd tv-interviewer bij PBS en CBS. Vunzige telefoontjes, borsten vastgrijpen, in de kont nijpen, ga maar door. Rose is 75. Andermaal een ster van zijn voetstuk. It’s over, Charlie.

Als koningen die van hun troon vallen

Het voordeel van Harvey Weinstein of Kevin Spacey is dat er celebrity mee gemoeid is. Net als bij Bart De Pauw in Vlaanderen. Bekendheid trekt veel aandacht. Als koningen die van hun troon vallen. Het houdt verhalen over misbruik en wangedrag in leven. Dat leest lekker weg. Niets meer entertainend dan een ster die van zijn voetstuk valt. Dat is ook de bestaansreden van tabloids. Maar de kern van dit hele verhaal zit hem in de smeulende, woekerende waarheid: de verhalen van en over onbekenden. 

Het gebeurt overal: in de politiek, in de diplomatie, op de bedrijfsvloer, op redacties, in de theaterwereld, bij de overheid, in de privé. Ver weg van de camera’s gebeurt het misschien nog méér, ver weg van de luxesuites van de Weinsteins van deze wereld. Het zit op school, thuis, in de winkel, op straat, op kantoor, in de sportclub, in het fotokopielokaal. Onberoemd, maar omnipresent. Boosheid of woede tegen Kevin Spacey, Harvey Weinstein, Charlie Rose, Ben Affleck of Bart De Pauw zal het gedrag van mannen niet veranderen. Collectieve woede in onze eigen kleine wereld kan dat wel. 

(Lees voort onder de foto.)

De hele discussie en de #metoo-campagne leiden ons tot introspectie over geslacht, over de relatie man-vrouw, en over macht. En naast alle verhalen die nu het licht zien, blijven er ook heel veel etteren in de duisternis. De stilte van duizenden vrouwen blijft bestaan. Is stilte medeplichtigheid? Of willen sommige vrouwen hun waardigheid behouden, het verleden laten rusten, geen oude wonden openrijten?

Misschien willen sommige vrouwen zich niet outen. Want dan worden ze weer in de slachtofferrol geduwd. En ze zijn zo veel meer dan dat. Daarom is anonimiteit een belangrijk aspect bij het indienen van een klacht. Anders dreigt de zuivering te ontaarden in spektakel: een openbaar riool, te bezichtigen voor iedereen. Het woord heksenjacht valt soms ook. Niet elke klacht hoeft via de krant of de televisie te gaan, denk ik dan. 

Anders dreigt de zuivering te ontaarden in spektakel: een openbaar riool, te bezichtigen voor iedereen

Ik hoop alleen maar dat vrouwen zich nu niet gaan "aanpassen". Zich anders gaan kleden bijvoorbeeld. Zich preutser zouden gaan gedragen, om foute mannen af te houden. Kent u de film The Accused nog? Daarin wordt het hoofdpersonage Sarah Tobias (vertolkt door Jodi Foster) door een groep mannen in een café één voor één verkracht. "Ze heeft ons uitgelokt", is hun verdedigingsstrategie. "Ze vroeg er om, met haar uitdagend gedrag, haar minirok."

Beste mannen, hou toch op met die bullshit. Als vrouwen niet meer mogen dragen wat ze willen, waar ze zich lekker bij voelen, dan maken we ze andermaal tot slachtoffer. Hou er dus mee op. Welnu, laten we maar het adagium huldigen dat brave meisjes in de hemel komen, en stoute overal. Dat mag en dat moet mogen. Het tijdperk van de vrouw is eindelijk aangebroken. 

Tijd lijkt overrijp voor actie

Weet u dat in Amerika nog geen 10 procent van alle verkrachtingen wordt gemeld? Weet u ook dat van alle verkrachters in de VS nog geen 10 procent  ook effectief wordt gestraft? Schandelijk! De tijd lijkt overrijp voor actie. Harvey Weinstein, Bill Cosby, Bill O’Reilly, Charlie Rose, Roger Ailes, Kevin Spacey, Louis C.K. en alle anderen. Vele helden struikelen. Wie had dat van hen gedacht? 

(Lees voort onder de foto.)

AP

Alle dirty secrets komen boven water. Mogen mannen dan niet meer verleiden? Natuurlijk wel, evenals vrouwen dat mogen. Mag een man geen move meer maken of een vrouw het hof maken? Natuurlijk wel. Moet aangebrande taal voortaan worden verbannen? Eigenlijk niet. Het gaat in deze hele discussie niet over een kruistocht tegen seks en verleiding. Het gaat over grenzen overschrijden, over macht misbruiken, over niet op kunnen houden. Over geen nee willen horen. 

Beste mannen, als je afgewezen wordt: so what? Je bent waardiger als je dat aanvaardt. Be a man! Werk je frustraties niet uit door het voorwerp van je lust of je liefde lastig te vallen. Weet je eigenlijk wel wat liefde is, man? Ongewenste intimiteit nastreven, dat is niet cool, mannen. Val je op haar? Zeg het haar, of zeg het niet. Maar leer leven met de gevolgen: accepteer neen als zij niét op jou valt. Leer een blauwtje lopen. Je ego kan dat best aan, man. 

No means no.  Hou je handen thuis.  Vrouwen houden van kerels met fatsoen, weet je dat niet? Way more sexy. ’t Is maar dat je het onthoudt, voor nu en voor straks. Weg dus, man, met je grijpende handen, je ongewilde kussen, of je ongewenste naaktheid. Leer wat lessen in liefde.

Als je afgewezen wordt: so what? Be a man!

Wat ik me afvraag: wat blijft hiervan hangen voor de toekomst? Zal de cultuur écht veranderen, over een jaar, over twee jaar, als deze mediahetze  is uitgeraasd? Is dit een kantelmoment of met moeite een smeltende sneeuwstorm? Hoe hard is dat ongewenste gedrag ingekerfd in de machocultuur van Amerika en elders?

Ik moet denken aan de woorden van Donald Trump, de 45e president, in de befaamde Access Hollywood Tapes: "When you’re a star, they let you do it. You can do anything." Na de hoogmoed komt altijd de val. Dat hebben de Grieken ons geleerd.

Massive Attack leerde ons met Paradise Circus wat echte liefde is: "Love is like a sin, my love. For the ones that feel it the most. Look at her with a smile like a flame. She will love you like a fly will never love you again."