Video player inladen...

"Infiltreren als burger zonder voorbereiding of opleiding? Dat loopt faliekant af"

Dat zegt John Vanlandschoote, een man met naar eigen zeggen een verleden als burgerinfiltrant, in De Wereld Vandaag op Radio 1. Vandaag is in de ministerraad daarover een wettelijk kader goedgekeurd. Dat kader moet het voor burgers mogelijk maken om te infiltreren in zware criminele milieus.

John Vanlandschoote werd veroordeeld tot een gevangenisstraf, terwijl hij naar eigen zeggen tijdens het plegen van de feiten werkte als burgerinfiltrant.  Hij ging wel ver in die taak, geeft hij zelf toe. Maar hij is erg gefrustreerd over de veroordeling die hij kreeg. Hij is bang dat het nieuwe wettelijke kader de situatie alleen nog maar gaat verergeren.

Volgens het wetsontwerp staan de burgerinfiltranten permanent onder controle van politie en gerecht. Ze worden onder meer op voorhand gescreend. En ze mogen in beperkte mate criminele feiten plegen, als ze daarvoor toestemming krijgen van het parket. Het wettelijk kader is bedoeld om burgerinfiltratie beter te regelen, maar Vanlandschoote ziet vooral gevaren en complexiteit.

"Eerst en vooral moet je oppassen voor misbruik. Je moet er voor zorgen dat de burgerinfiltrant het onderzoek niet bewust in een verkeerde richting stuurt. En anderzijds moet vermeden worden dat de politie pusht om alsmaar verder te infiltreren, terwijl de wet enkel toelaat om kleine misdrijven te plegen" , zegt Vanlandschoote. 

Zware criminelen zijn geen watjes hé. Je moet je echt inleven, anders loopt het verkeerd af

Op dat vlak ziet Van Landschoote een contradictie in de wetgeving. "Burgerinfiltratie is enkel mogelijk in zware criminele milieus zoals terrorisme. Maar dat zijn geen watjes he. Je moet je echt in zo'n milieu inwerken, inleven. Anders word je betrapt en loopt het verkeerd af", zegt hij. Een burgerinfiltrant mag nochtans enkel kleine misdrijven plegen. Dat lijkt onverenigbaar volgens Vanlandschoote. 

Met alleen chauffeurke spelen zal je niet ver komen hoor

De beperkte feiten die je mag plegen als burgerinfiltrant zijn bijvoorbeeld een wapen ophalen, witgewassen geld vervoeren, verdovende middelen bewaren of chauffeur zijn. "Tja, met alleen chauffeurke spelen zal je niet ver komen hoor. Dan word je nooit de rechterhand, zoals waar ik destijds in ben geslaagd", zegt hij.  Voor alle misdrijven die een burgerinfiltrant pleegt, heeft die ook toestemming nodig van het parket. Maar ook daar heeft Vanlandschoote vragen bij. "Op het terrein moet je à la minute kunnen beslissen of je mee gaat doen of niet. Je hebt geen tijd om te overleggen, soms wordt je gsm afgenomen."

Burgerinfiltranten zijn onder meer nodig omdat politieagenten niet in alle milieus zomaar binnenraken. Vooral in zware criminele milieus, zoals terreurbendes, is het moeilijk te infiltreren. Daar heb je best mensen voor nodig die al in de omgeving zijn, en bijvoorbeeld de juiste taal of het juiste dialect spreken, en de cultuur kennen. "Dat je daar niet zomaar binnenraakt, dat snap ik", zegt Vanlandschoote. "Maar als je werkt met mensen die onvoorbereid zijn, niet de juiste opleiding hebben gekregen, of niet de juiste drive of overtuiging hebben om te infiltreren, dan loopt dat faliekant af. Als je kijkt naar terroristen, die mensen liquideren voor het minste".

Het wettelijk kader gaat niet infiltreren, een burger met gevoelens en angsten gaat dat doen

Men onderschat volgens Vanlandschoote ook de menselijke factor in deze wet. "Je mag niet vergeten dat de stress van een burgerinfiltrant gigantisch is. Je kan het aan niemand vertellen, ook niet aan je gezin, om veiligheidsredenen. Je hebt echt een sterk karakter nodig. Het gaat hier om een burger met gevoelens. Het wettelijk kader gaat niet infiltreren, een burger met gevoelens en angsten gaat dat doen."

Meest gelezen