Vier dingen die u moet weten als u komt vast te zitten in een gezonken onderzeeër

De zoektocht naar de vermiste Argentijnse onderzeeër met 44 bemanningsleden gaat onverminderd door. Maar wat te doen, mocht u ooit komen vast te zitten in een gezonken onderzeeër? Wij overlopen enkele veiligheidsprotocollen.  

1. Bij problemen, blijf boven water

Het veiligheidsprotocol van onderzeeërs schrijft voor dat in vredestijd het schip direct naar boven moet komen als er technische problemen zijn. In het geval van de vermiste San Juan is dat ook gebeurd. Na radiocontact meldde de commandant dat de problemen met de batterij bleken opgelost te zijn, of in elk geval voldoende onder controle waren om toestemming te krijgen om opnieuw te mogen duiken. Onderzeeërs hebben een natuurlijk drijfvermogen. Het is slechts door het vullen van ballasttanks met zeewater dat onderzeeërs onder water gaan.  

Mogelijk kan het erg slechte weer boven het gebied de voorbije dagen hebben meegespeeld bij de beslissing van de bemanning om toch te duiken. Er werden golven tot 6 meter hoog gemeten. Eenmaal diep onder water heeft een onderzeeër bijna geen last van de turbulenties op zee.  

2. Maak u zichtbaar, hoorbaar

Onderzeeërs zijn ontworpen en gebouwd om erg moeilijk opgespoord te kunnen worden. Toch hebben ze  verschillende veiligheidssystemen om kenbaar te maken dat er problemen zijn en het schip niet meer de mogelijkheid heeft om naar de oppervlakte te gaan.

Zo beschikt een onderzeeër over boeien die hij kan lossen, die al dan niet verbonden blijven met het schip. Op die manier zou radiocontact kunnen worden gemaakt. Is dat niet mogelijk, dan kan een onderzeeër sonarsignalen uitsturen, die op hun beurt kunnen worden opgepikt. In beide gevallen moeten de elektrische noodsystemen nog werken natuurlijk.

Een andere mogelijkheid is het afvuren van rooksignalen: het gaat om pyrotechnische cilinders die, eenmaal afgeschoten, naar boven komen te drijven en bij contact met lucht automatisch een tijdje gele, rode of witte rook afgeven zodat hulpverleners de plaats kunnen markeren waar de onderzeeër in nood ligt. Nadeel is dat een onderzeeër geen onbeperkt aantal pyrotechnische cilinders aan boord heeft.  

Zoektocht naar de vermiste onderzeeër San Juan

Als de cilinders met rooksignalen allemaal afgevuurd zijn kan een onderzeeër ten slotte ook zijn olie en brandstof laten lekken. Dat geeft na verloop aan de oppervlakte een olievlek die relatief lang zichtbaar is. Grote moeilijkheid in dit geval is weer het slechte weer en het grote zoekgebied.  

Een allerlaatste mogelijkheid  is om met een stuk metaal tegen de romp, of delen die verbonden zijn met de romp, te slaan. Dat geeft een zwak, maar hoorbaar signaal dat in goede omstandigheden kan worden opgepikt door reddingsschepen of naburige onderzeeërs.  

3. Gebruik de nooduitgang

Heel wat onderzeeërs hebben sluizen die het mogelijk maken om een onderzeeër binnen en buiten te gaan terwijl die onder water is. Ook in het geval dat de romp beschadigd is en de onderzeeër onder water zou komen te lopen is er de mogelijkheid om met zo’n pak het schip via een sluis te verlaten. Op verschillende plaatsen in een onderzeeër hangen bovendien plastic noodmaskers of noodpakken voor eenmalig gebruik. Vanzelfsprekend gaat het om een procedure die niet alledaags is en moet de onderzeeër zo op de bodem liggen dat de sluis toegankelijk is.

Reddingspak
AFP or licensors

4. Kies uw onderzeeër

De Argentijnse zeemacht beschikt maar over drie onderzeeërs. De oudste, de Salta, is in gebruik genomen in 1973. De vermiste San Juan is in gebruik genomen in 1985. Gemiddeld worden zulke onderzeeërs zo’n 40 jaar gebruikt, maar in dit geval gaat het wel degelijk om een erg oude onderzeeër. Zeker even belangrijk is de training en de kwaliteit van de bemanning. Zo hebben de drie Argentijnse onderzeeërs in 2012 maar 19 uur onder water gevaren, terwijl de handboeken 190 dagen op zee voorschrijven om de bemanning goed getraind te krijgen.

Onderzeeërs zijn erg compacte schepen tjokvol elektronica en
wapens en brandstof. De voorbije decennia zonken er overigens negen nucleaire onderzeeërs, waarvan het merendeel Russische. De Russische K-429 is zelfs twee (!) keer gezonken. Een eerste keer in 1972 tijdens de eerste testduik, en dan nog eens twee jaar later. Bij dat tweede incident kwamen 16 bemanningsleden om. Het laatste grote incident met een onderzeeër dateert van 2000. Toen zonk de Russische K-141 Koersk (foto bovenaan) na een explosie in het torpedocompartiment. Alle 118 bemanningsleden
kwamen toen om.  

Meest gelezen