Het casinokapitalisme in het Belgische voetbal

Het nieuws over de verkoopplannen van RSC Anderlecht veroorzaakten ophef deze week. Waarom veranderen zo veel ploegen toch van eigenaar en is dat goed voor ons voetbal?

labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Het nieuws dat een Japanse e-commercereus voetbalclub Sint-Truiden vanaf 2018 volledig overneemt, passeerde vorige week geruisloos. Niemand die er nog van opkeek dat STVV, als tiende van de 24 profclubs in België, door buitenlandse multimiljonairs geleid zal worden.

De nieuwslekken over kandidaat-overnemers voor Anderlecht blijven daarentegen de gemoederen verhitten. Hoe kunnen we deze overnamespeculaties kaderen binnen het Belgische voetbalspeelveld?

Miserie

Terwijl onze clubs in Europese voetbalcompetities onderaan bengelen, topt de Belgische voetbalsector al jaren Europese rankings inzake lage sociale lasten, recuperatie van bedrijfsvoorheffing en andere oversubsidiëring.

Daarenboven kent de Belgische deregulering haar gelijke niet op het vlak van lage minimumlonen en beperkte limiet op het aantal niet-EU-spelers.

De regulator heeft er ook geen probleem mee dat één persoon / groep personen meerderheidsaandeelhouder van onze voetbalclubs is. In de streng gereguleerde Duitse Bundesliga zou dit ondenkbaar zijn. Bij de hamvraag waarom een meerderheidsaandeelhouder zijn participatie zou verkopen, wordt vaak niet lang genoeg stilgestaan.

Bij de zes 1B-clubs, Moeskroen en Eupen is het antwoord eenvoudig: de toekomst van de club kwam in het gedrang door hoge exploitatieverliezen en een verschrompelend eigen vermogen. De aandelen werden voor een appel en een ei verkocht aan de eerste de beste bieder die ook nog een financiële levenslijn en een lading verse spelers kon leveren.

De overige twee clubs in buitenlandse handen, KV Kortrijk en STVV, waren daarentegen in financieel stabiel vaarwater geraakt. De meerderheidsaandeelhouders, respectievelijk de familie Degryse en voetbalondernemer Roland Duchâtelet, profiteerden van het momentum om de meerwaarde te cashen.

Een voetbalclub te lang bezitten is immers meestal de rechte weg naar dikke miserie op de oude dag. 

Een voetbalclub te lang bezitten is immers meestal de rechte weg naar dikke miserie op de oude dag.

Onhoudbare sportieve druk, degradatiestress, snijdende spanning door onvoorspelbare resultaten, woedende fans, inhalige spelers en makelaars, en vooral exploitatieverliezen en schuldenbergen hakken erop in. Waarom zou de doorwinterde voetbaleigenaar zichzelf geen rustiger oude dag gunnen?

Meer nog, door te cashen raakt hij eensklaps verlost van het gezeur van zijn kinderen over die weglekkende erfenis. De moves van de zeventigers Duchâtelet en Vanden Stock kunnen zo verklaard worden.

Wanneer volgt de verkoop van Sporting Lokeren van de tachtiger Roger Lambrecht?

Koopwoede

Ook de motieven van overnemers zijn veel diverser dan klassiek voorgesteld. Natuurlijk domineert de verwachting van vlug en hoog rendement via veranderingsmanagement. Durfkapitalist Duchâtelet slaagde zowel bij Standard als STVV in zijn opzet om meer aandeelhouderswaarde te creëren.

Dit is niet vanzelfsprekend in de volatiele voetbalbusiness, waar beslissingnemers zich laten opjagen in een sportieve ratrace om punten te winnen – kampioen spelen, niet degraderen – in plaats van winst te optimaliseren.

Gelukkig speelt ook nog ondernemerschap in combinatie met authentieke clubliefde, belichaamd door Marc Coucke, die in zijn KVO-spionkop het voetbalgeluk opnieuw afdwong.

Ook Wouter Vandenhaute is een managementstrateeg met een authentieke passie voor zijn clubje.

De betrokkenheid van Duchâtelet met de Kanaries mag niet onderschat worden, want de erfenis van de multifunctionele tribune die hij met nv Stayen nalaat is ongezien. Wist u dat er op een doordeweekse dag nergens anders in eerste klasse zoveel fulltimers aan het werk zijn? Het voetbalbedrijf is er ondergeschikt aan een bruisende telemarketing-, horeca- en retailbusiness. 

Sophie Kip

Paul Gheysens zette zwaar in op de promotie van Antwerp naar liga A om via een Ghelamco-renovatie van de Bosuil de sportief slapende reus ook economisch wakker te maken. En is Bart Verhaeghe, die als eigenaar al vijf jaar betrokken de lijnen uitzet bij Club Brugge, ook geen vastgoedontwikkelaar?

Zeker tijdens de eerste voorzittersjaren is de status- en machtsbonus meegenomen. Maar dit taant en kan afschrikken. Daarom zou biermiljardair Alexandre Van Damme nu een leven in de Zwitserse luwte verkiezen boven de heksenketel van Anderlecht, al mag zijn verdere, sturende rol niet onderschat worden in de overnamesaga rond Anderlecht.

In voetbal is de grens tussen ondernemerschap en casinokapitalisme echter flinterdun. Zo wordt de zwakke Belgische regulering uitgebuit door opportunistische buitenlandse groepen, zoals de Qatari van Eupen of de officieuze eigenaars van Moeskroen, die spelers goedkoop stallen, laten bezichtigen en met meerwaarde doorverkopen.

Gedreven door de successen van onze Rode Duivels wordt de kwaliteit van onze jeugdopleiding en competitie gevaloriseerd. En toch zijn de buitenlandse overnemers niet voor één gat te vangen.

In Roeselare zou de missie van Mevrouw Xiu Li Hawken erin bestaan om opgeleide Chinese topbeloften aan de Chinese nationale ploeg af te leveren.

En AS Monaco investeert zijn Russische miljoenen in de satellietvereniging Cercle Brugge om de marktwaarde van niet-EU-talentjes minstens op peil te houden en die spelers klaar te stomen voor het eerste elftal. 

Absurd

Ook de Thaise eigenaars van OH Leuven en de Maleisische eigenaar van KV Kortrijk zijn – zie ook de aanpak van Duchâtelet in Europa – zijn gedreven door de schaalvoordelen van een voetbalnetwerk. Ze schakelen makelaars uit door te roteren met trainers, spelers, managers en zelfs greenkeepers binnen de andere clubs die ze in Europa bezitten.

OHL voetbalt nu officieel in het King Power at Den Dreef stadion. Zowel voor King Power, belastingvrije shops in Thaise luchthavens, als OHL een oefening in absurde spreidstand.

En ook in Kortrijk blijft het voor de fans gissen naar de motieven van Vincent Tan, die tijdens zijn dertig maanden eigenaarschap van KV Kortrijk toch al tweemaal een wedstrijd bijwoonde. Het tentatieve, nieuwe stadionproject staat of valt daar met de vijftig miljoen euro die Tan al dan niet wil (pre)financieren, een oorlogskas waarover de vorige Zuid-West-Vlaamse eigenaars niet beschikten.

Hoe ongemakkelijk moeten het Kortrijkse stads- en voetbalbestuur zich niet voelen bij zoveel afhankelijkheid van Maleisische goodwill?

In voetbal is de grens tussen ondernemerschap en casinokapitalisme echter flinterdun.

Hebben Belgisch verankerde clubs dan wel het monopolie op degelijk bestuur? Helaas, ook hier is het soms mismanagement en zelfs surrealisme troef.

Herinnert u zich nog de stamnummercarrousel van vier jaar geleden? Bij de te vroeg uitgelekte plannen om Zulte Waregem naar Beerschot te verhuizen waren toen geen buitenlandse suikerooms te bespeuren. En als compensatie voor de verweesde West-Vlaamse fans zouden de Vlaamse visionairs de Kustboys van Oostende naar het Regenboogstadion verkassen, inclusief gratis busvervoer voor de fans.

Roger Vanden Stock kan alleen maar Roland Duchâtelet benijden, die maandenlang discreet kon onderhandelen over zijn resterend aandelenpakket met de Japanners, die – pikant detail – zakelijk eerst hun strepen in de porno-industrie schijnen te hebben verdiend.

Nu duidelijk is dat de aandelen van de Vanden Stocks vrij verhandelbaar zijn, mogen we ons wellicht opmaken voor een spannende en lange biedsoap voor paars-wit. Naast de verwachte evolutie van het eigen vermogen, de omzet, spelerswaarde, tv-rechten, schuldenberg en andere winst- of verliesparameters kan de finale waarde vooral omhoog gejaagd worden door meerdere kandidaat-kopers tegen elkaar op te zetten.

Zou het kunnen dat de mollen die de overnamegesprekken op het publieke forum plaatsten, net dát beogen: slapende honden wakker maken?

--

VRT Nieuws wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.