Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Een Amerikaanse! Gescheiden! Een zwarte! En katholiek! Maar is Meghan Markle ook een brexiteer?

Maandag maakten de Britse prins Harry en zijn Amerikaanse vriendin Meghan Markle bekend dat ze in het voorjaar gaan trouwen. De achtergrond van Markle legt meteen ook historische breuklijnen in de Britse samenleving bloot. Maar ook hoe de Britten erin geslaagd zijn die oude breuklijnen te dichten.

analyse
Ivan Ollevier
Ivan Ollevier is journalist bij VRT NWS. Hij volgt al jaren de Britse politiek en maatschappelijke discussies.

Hebt u aan uw grootmoeder de toelating gevraagd om te trouwen/samen te wonen met uw vriend/vriendin? Die kans is klein. De Britse prins Harry deed dat wel. Maar hij staat in de top vijf als Britse troonopvolger. U niet. Of beter: ook die kans is verwaarloosbaar klein. Prins Harry deed dat niet uit beleefdheid. Daar waren historische redenen voor waar de Britten nog altijd aan vasthangen.

In het verre verleden konden huwelijken van mogelijke troonopvolgers een bedreiging vormen voor de monarch: de kans op kroost was reëel, en dat kroost kon uitgroeien tot een alternatief voor het staatshoofd, rivalen voor de Kroon dus. Het heeft in de geschiedenis van Engeland al tot moord en doodslag geleid, tot burgeroorlog zelfs, denk maar aan de Rozenoorlogen (1455-1485).  Het is lang geleden, en het kan in deze tijd lachwekkend klinken, maar Britten hechten aan tradities, dat is bekend.

Abdicatiecrisis

Zo'n alternatief Hof zal nu wel de laatste van Elizabeths zorgen geweest zijn. Toch zal ze haar koninklijke wenkbrauwen gefronst hebben. Elizabeth is oud genoeg om zich de abdicatiecrisis van 1936 te herinneren.

Haar oom, Edward VIII moest toen van de regering en de anglicaanse bisschoppen de keuze maken: zijn relatie met zijn Amerikaanse, gescheiden vriendin Wallis Simpson opblazen, of trouwen en afstand doen van de troon. Hij koos voor het laatste.

Zijn broer George VI, de vader van de huidige koningin, moest daardoor zeer tegen zijn zin de troon bestijgen. Elizabeths moeder was er altijd van overtuigd dat de vroege dood van George VI (hij werd 56) daaraan te wijten was. Dat hij een kettingroker was en leed aan longkanker was voor de koningin-moeder een detail.

Minnares van von Ribbentrop

Toegegeven: met Edward VIII was er wel meer aan de hand: de man had wel enige sympathie voor Hitler en zijn Derde Rijk, en Wallis Simpson was ooit de minnares geweest van Joachim von Ribbentrop, een topman van de nazipartij. Edwards huwelijk was niet zozeer de reden voor zijn abdicatie, als wel de aanleiding. Maar de grondwettelijke crisis die eruit voortvloeide maakt nog altijd deel uit van het Britse collectieve geheugen. Of toch in ieder geval dat van Elizabeth II.

Katholiek

Meghan Markle is katholiek. Ook dat is ongezien. De laatste keer dat een katholiek zich introuwde in de koninklijke familie dateert nog uit de tijd van James II. In 1673 trouwde die met de katholieke Maria d’Este, prinses van Modena. Zijn eigen bekering zou leiden tot een machtsgreep van zijn calvinistische schoonzoon Willem III, prins van Oranje, in 1689. Sinds 1701 is het de troonopvolgers zelfs niet toegestaan om met een katholiek te trouwen.

De wet werd in 2011 geschrapt, maar nog steeds bestaat er in Groot-Brittannië een (mild) maatschappelijk wantrouwen tegenover rooms-katholieken, een wantrouwen dat in 2010 nog naar boven kwam bij het bezoek van paus Benedictus aan Schotland en Engeland. Ik herinner me nog levendig een interview dat ik toen had met een Schotse dominee die Benedictus zonder te verpinken “de antichrist” noemde. Hij meende het.

2017 Getty Images

Slavenfamilie

Het lijdt geen twijfel dat Meghan en Harry geheel uit vrije wil met elkaar trouwen. De tijd dat koninklijke huwelijken gearrangeerd waren en pasten in een vaak nietsontziende machtspolitiek ligt al enkele generaties achter ons. Toch hebben ze een grote symbolische waarde. Dat Meghans familie aan moederskant rechtstreeks afstamt van een slavenfamilie uit het diepe zuiden van de Verenigde Staten, is de Britse pers niet ontgaan. 

“Als verlovingen de bedoeling hebben om mensen samen te brengen, dan is het precies dat wat deze verloving doet”

"Dat soort vrouw"

In de krant The Guardian juicht schrijfster Afua Hirsch het huwelijk toe. Ze schrijft dat de “Britishness” die de koninklijke familie sinds mensenheugenis uitstraalt exclusief blank was, en daarmee een aanzienlijk percentage van de bevolking, de schrijfster inbegrepen, op symbolische wijze uitsloot.

Ze stoort zich aan de botte uitspraak van het conservatieve blad The Spectator dat “Meghan Markle zeventig jaar geleden het soort vrouw geweest was dat Harry als minnares, en niet als echtgenote, zou hebben gekozen.” Hirsch ergert zich aan de term “dat soort vrouw”, maar in essentie heeft The Spectator wel gelijk. Het zou als volslagen ongepast ervaren zijn dat een prins met een zwarte vrouw zou trouwen, laat staan met een zwarte vrouw die trots was op haar afkomst. Hirsch besluit : “Als verlovingen de bedoeling hebben om mensen samen te brengen, dan is het precies dat wat deze verloving doet.”

Brexit?

Maar nu weten we nog altijd niet wat Meghan Markle van de brexit vindt. Mogen wij de koninklijke familie alstublieft zo snel mogelijk om opheldering verzoeken?