"De dood van Cleopatra" van Guido Cagnacci.

Deze historische figuren en staatslui dronken eveneens de gifbeker

De Bosnisch-Kroatische oorlogsmisdadiger Slobodan Praljak is lang niet de eerste staatsman die door het nemen van gif uit het leven stapt. Historicus Marc Reynebeau duikt in de geschiedenis.

Voor u dit artikel leest: hebt u vragen over zelfdoding of worstelt u zelf met donkere gedachten? Neem dan contact op met de Zelfmoordlijn. Dat kan telefonisch via het nummer 1813, maar ook chatten of mailen is mogelijk.

Gisteren heeft Slobodan Praljak het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag op zijn grondvesten doen daveren door voor het oog van de camera en de wereld ostentatief een flesje gif te drinken, een daad die hij niet overleefde.

De Bosnisch-Kroatische oorslogsmisdadiger schrijft zich met zijn dramatische zelfdoding in een lange lijst historische figuren en staatslui in die net dezelfde dood kozen.

"Mensen met een politieke of militaire achtergrond menen soms dat ze zo hun eer kunnen redden", zegt Marc Reynebeau in "De wereld vandaag" op Radio 1. "Bovendien kunnen ze op die manier zelf beslissen wat staat te gebeuren. Het is altijd een combinatie van protest en eergevoel."  

Socrates, Seneca en Cleopatra

"Vanuit historisch perspectief zijn er een aantal voorgangers. De filosoof Socrates in het oude Griekenland bijvoorbeeld, maar ook de filosoof Seneca ten tijde van de Romeinse keizer Nero."

"Allebei kwamen ze als vooraanstaande figuren in onmin met het gerecht. Door de gifbeker te drinken, vonden ze een uitweg uit het conflict. Bij Seneca speelde bovendien het feit dat zijn bezittingen naar de staat zouden gaan als hij zich liet doden. Indien hij de gifbeker koos, gingen ze gewoon naar zijn nazaten."

"Ook Cleopatra koos als koningin van Egypte voor een dood door gif nadat de Romeinen haar land waren binnengevallen."

Harakiri of seppuku

"Een dramatische zelfdoding komt geregeld voor in landen met een groot eergevoel, met name in Japan waar de samoerai harakiri of seppuku pleegden wanneer hun eer werd aangetast. Ze vonden dat zelfdoding de enige manier was om die oneer uit te wissen."

"Aan het einde van WO II kwam het vaak voor dat Japanse militairen en zeker officieren liever zelfmoord pleegden dan zich over te geven."

Himmler, Göring en Hitler

"In nazi-Duitsland was gif eveneens populair, vooral dan om aan vervolging te ontsnappen. Zo hebben Heinrich Himmler en Hermann Göring hun proces in Nürnberg niet afgewacht, maar kozen ze voor een cyanidepil. Ook Adolf Hitler deed dat omdat hij vreesde dat de Russen hem zouden gevangennemen en hem als een aap in een kooi op het Rode Plein zouden zetten."

"Eergisteren nog heeft een generaal in China zelfmoord gepleegd omdat hij van corruptie was beschuldigd. De Chinese overheid voert een grote campagne tegen corruptie, zeker in het leger dat een aantal grote economische belangen heeft. Ook hij wou schande vermijden."