IS gevangenen vastgehouden in  Bagdad AP

"IS-strijders krijgen geen eerlijk proces in Irak"

Volgens een onderzoek van Human Rights Watch (HRW) krijgen vermeende strijders van terreurgroep IS geen eerlijk proces. Rechters in Irak zijn uit op wraak, niet op gerechtigheid, aldus de mensenrechtenorganisatie.

Het voorbije jaar werden duizenden vermeende aanhangers en strijders van terreurgroep IS gevangengenomen. Ze worden vastgehouden en voor de rechter gebracht. Uit honderden gesprekken met rechters, advocaten en verdachten blijkt volgens HRW dat er heel wat misloopt tijdens dat proces.  

Grove schendingen mensenrechten

Zo zou het lang niet duidelijk zijn wie de verdachten zijn, of waarom ze zijn opgepakt. “Sommige gevangenen zijn aangehouden op basis van anonieme verdachtmakingen”, aldus Belkis Wille, onderzoeker bij Human Rights Watch (HRW). Het gaat van geharde IS-strijders die mogelijk gemoord en verkracht hebben, tot chauffeurs of zelfs dokters die gedwongen werden om gewonde IS-strijders te helpen.

Gevangenen worden in erbarmelijke omstandigheden vastgehouden en worden via marteling gedwongen tot bekentenissen, aldus HRW. Ook kinderen en tieners worden vastgehouden, waarna ze berecht worden als volwassenen.  

Het moet vooral vooruitgaan

Iraakse rechter

Nog volgens HRW hebben de verdachten niet altijd toegang tot een advocaat. Hun familie zou vaak niet op de hoogte zijn dat ze nog leven en gevangen worden gehouden. HRW sprak onder meer een rechter in het noorden van Irak die toegaf dat het in zijn rechtbank “vooruit moet gaan”.  

Manke bewijslast

Volgens Wille blijkt dat heel wat verdachten worden veroordeeld voor de generieke aanklacht “lidmaatschap van IS”, zonder dat er daar specifieke bewijzen voor zijn. Verschillende IS-aanhangers zijn intussen veroordeeld  tot de doodstraf, en zeker 92 keer is die ook al uitgevoerd. Dat maakt het volgens HRW des te belangrijker dat de processen eerlijk en transparant verlopen.  

Eerlijk proces ook voor slachtoffers belangrijk

Niet alleen de daders, maar ook de slachtoffers hebben recht op een eerlijk en transparant proces, benadrukt HRW. Alleen zo krijgt het immense lijden en onrecht van de slachtoffers en hun familie de nodige erkenning, klinkt het. Het geeft de kans slachtoffers en daders elkaar in de ogen te kijken. "Op die manier kan de getraumatiseerde Iraakse samenleving de gruwel een plaats beginnen geven", zegt HRW.

De daders laten vaak gezinnen achter die volledig verarmd zijn en sociaal uitgesloten. Door de oneerlijke processen dreigen die families en kinderen arm en verbitterd op te groeien, stelt HRW. De organisatie vreest dat dit een ideale kweekvijver vormt voor een nieuwe generatie extremistische strijders. “In die zin heeft ook het Westen baat bij eerlijke processen voor vermeende IS-strijders”, aldus Belkis Wille van Human Rights Watch.  

AFP or licensors