Europa zet 17 belasting­paradijzen op zwarte lijst, Zwitserland op "grijze lijst"

De Europese ministers van Financiën hebben 17 belastingparadijzen op een zwarte lijst gezet. Het gaat om 17 jurisdicties die onvoldoende meewerken aan de strijd tegen belastingontwijking en -ontduiking. Andere - niet zelden notoir - fiscaalgunstige landen die concrete beloftes hebben gedaan in die zin, staan op een grijze lijst. Het is voor het eerst dat er zo'n gemeenschappelijke Europese lijst is. 

Met de lijst wil de Europese Unie aantonen dat het haar menens is met de strijd tegen belastingontwijking en -ontduiking, zeker in de nasleep van schandalen als de Panama Papers en de Paradise Papers. Maandenlang is er over onderhandeld tussen de 28 EU-lidstaten, er moest dan ook unanimiteit worden gevonden bij alle ministers van Financiën.

Uiteindelijk zijn er aldus 17 belastingparadijzen op de lijst komen te staan na een screeningsproces van twee jaar. Dat is minder dan verwacht. Het gaat om Amerikaans-Samoa, Bahrein, Barbados, Granada, Guam, Noord- en Zuid-Korea, Macao, de Marshalleilanden, Mongolië, Namibië, Palau, Panama, Saint Lucia, Samoa, Trinidad en Tobago, Tunesië en de Verenigde Arabische Emiraten. Zij voldeden niet aan drie criteria die Europa heeft vooropgesteld: fiscale transparantie, fiscale rechtvaardigheid en bereidwilligheid om mee te werken aan internationale fiscale maatregelen. Europese lidstaten zelf werden niet gescreend.

De landen op de zwarte lijst lopen het risico om geen geld meer te krijgen uit het Europese Fonds voor Duurzame Ontwikkeling, maar over andere concrete sancties bereikten de Europese lidstaten (nog) geen gezamenlijk akkoord. Onder meer ons land pleit voor duidelijke sancties. België zal dan ook de maatregelen behouden die het al toepast op belastingparadijzen. Zo kunnen bedrijven die actief zijn in de betrokken landen geen gebruik maken van aftrekposten. Andere landen - zoals Luxemburg of Nederland - willen zich flexibeler opstellen.

Grijze lijst

Volgens de Europese Unie heeft de lijst evenwel al haar effect gehad. "Verschillende landen hebben zich al geëngageerd in het licht van onze criteria", klinkt het. Zo staan 47 landen die niet voldoen aan de Europese fiscale criteria maar wel hebben beloofd om mee te werken, nu op een grijze lijst.

Zij hebben beloofd om binnen 1 of 2 jaar tegemoet te komen aan de eisen van de Europese Unie. Hun beleid zal worden opgevolgd door Europa. Het gaat onder meer om Zwitserland en de Kaaimaneilanden. Die landen kunnen alsnog terechtkomen op de zwarte lijst, die de komende jaren verdere updates zal krijgen.

"Je moet maar durven, zo'n zwakke lijst"

Ontwikkelingsorganisatie Oxfam reageert enigszins teleurgesteld op de zwarte lijst. "Het is verontrustend om te zien dat voornamelijk kleine landen op de zwarte lijst staan, terwijl de meest beruchte belastingparadijzen wegkomen op de grijze lijst." Maar dat de lijst er is, is een "stap in de goede richting", klinkt het. "Maar men moet dit van nabij bekijken en zorgen voor sterke sancties."

Ook De Tijd-journalist Lars Bové vindt de zwarte lijst maar magertjes. "Je moet dat toch durven als Europese Unie zo'n zwakke, zwarte lijst met belastingparadijzen maken... Na ParadisePapers... Geen Bermuda, Kaaimaneilanden", schrijft hij op Twitter.

Europees Commissaris voor Economie Pierre Moscovici begrijpt de teleurstelling van sommigen. "Het is een eerste belangrijke stap die toont dat de EU de strijd wil aangaan met de belastingparadijzen.  Sommigen zullen ontgoocheld zijn en dat begrijp ik als Europees burger. Aan de burgers wil ik zeggen dat het glas halfvol is en dat wij de strijd verderzetten."