Video player inladen ...

Waarom is Jeruzalem zo belangrijk?

De Amerikaanse president Donald Trump heeft aangekondigd dat de VS Jeruzalem erkent als hoofdstad van Israël. Dat dit besluit omstreden is, is een understatement. Jeruzalem vormt immers het hart van het conflict tussen Israël en de Palestijnen.  

Het lot van Jeruzalem is het meest omstreden thema in het conflict tussen Israël en de Arabische wereld. De stad, een van de oudste ter wereld, is heilige grond voor de drie grote godsdiensten die ontstonden in het Midden-Oosten: jodendom, christendom en islam.

In de Oude Stad van Jeruzalem, een wirwar van steegjes vol historische monumenten in het oostelijke deel van de stad, komen de drie grote religies bij elkaar. Op één vierkante kilometer bevinden zich de Klaagmuur, de Heilig Grafkerk en Al Aqsa-moskee. Monumenten die voor elk van de drie zogenoemde abrahamitische godsdiensten -godsdiensten die de figuur Abraham zien als aartsvader- een enorme symbolische betekenis hebben.

De drie monumenten bevinden zich op de heuvel in Oost-Jeruzalem die geldt als meest omstreden.

Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Voor de joden is de Tempelberg of Har haBayt ("Berg van het Huis") de heiligste plaats. Op deze plek zou de bijbelse aartsvader Abraham zijn zoon Isaak hebben willen offeren. Volgens de joden bouwde koning Salomon hier in de 10e eeuw voor Christus een tempel. Die werd verwoest door de Babyloniërs, maar in de Perzische tijd heropgebouwd. Van die Tweede Tempel zou de Klaagmuur of westelijke muur de buitenmuur zijn. Joden van overal ter wereld bezoeken de Klaagmuur, die ze beschouwen als de plaats waar ze het dichtst bij het Heilige der Heiligen kunnen komen.

Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Bij moslims staat de Tempelberg bekend als Haram al-Sharif. Voor hen kreeg de plaats betekenis omdat de profeet Mohammed op een nacht vanuit Mekka hierheen zou zijn gekomen om te bidden. In de Koran wordt verwezen naar een spirituele en fysieke reis naar "de verste moskee" ("al-Masjid al-Aqsa"). Latere biografen wezen hiervoor de Tempelberg aan.

Na de Arabische verovering van Jeruzalem verrezen op deze plaats in 691 de Rotskoepelmoskee, en in 705 vlakbij de al-Aqsamoskee. De plaats met de twee moskeeën, Haram al-Sharif ("het edele heiligdom"), werd zo voor de moslims de derde heilige plaats, na Mekka en Medina.

Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Op dezelfde vierkante kilometer ligt ook een belangrijk pelgrimsoord voor christenen. De Heilig Grafkerk, die volgens de overlevering is gebouwd op de plaats waar Jezus Christus gekruisigd en begraven werd, en waar hij herrezen is. Middenin de kerk bevindt zich het Heilige Graf, een graftombe waarvan vermoed werd dat Jezus er begraven lag.

Jeruzalem heeft niet alleen een ontzettend grote godsdienstige, maar ook politieke betekenis.

Dat hebben de organisatoren van de Ronde van Italië onlangs nog maar weer geweten. Zij beslisten om de volgende editie van de wielerwedstrijd te laten starten in "West-Jeruzalem", maar schopten hun Israëlische partners daarmee tegen de schenen. "In Jeruzalem, hoofdstad van Israël, is er geen Oost of West, er is alleen het eengemaakte en ondeelbare Jeruzalem", was de reactie van de Israëlische regering.      

In Jeruzalem is er geen Oost en West

Israëlische reactie op "West-Jeruzalem" als startplaats van de Giro

Israël claimt Jeruzalem inderdaad als zijn "eeuwige en ondeelbare hoofdstad", inclusief het Arabische oostelijke deel van de stad met inbegrip van de Oude Stad. Israël had West-Jeruzalem al in handen sinds de eerste Arabisch-Israëlische oorlog in 1948, maar veroverde Oost-Jeruzalem tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967.

Israël annexeerde Oost-Jeruzalem, maar de in 1980 door de Knesset gestemde Jeruzalemwet werd nooit door de VN erkend. De VN-Veiligheidsraad veroordeelde de wet als een schending van het volkerenrecht. De internationale gemeenschap erkent Jeruzalem niet als hoofdstad van Israël. Internationale ambassades zijn gevestigd in Tel Aviv.    

Ook de Palestijnen maken aanspraak op Jeruzalem, of toch op het oostelijke deel. Zij willen van Oost-Jeruzalem de hoofdstad maken van een toekomstige onafhankelijke Palestijnse staat. Dat zou ook passen in de tweestatenoplossing die internationaal wordt gezien als de meest voor de hand liggende oplossing om het Israëlisch-Palestijnse conflict te beëindigen.

Oost-Jeruzalem blijft het hete hangijzer in de onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen. Afgelopen zomer braken er nog rellen uit toen Israël extra veiligheidsmaatregelen nam rond de al-Aqsamoskee.   

Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Met de erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël stelt de Amerikaanse president Donald Trump de verhoudingen met de Arabische landen op scherp en zet hij de traditionele rol van de VS als bemiddelaar op het spel.