Bouwmeester: "We moeten aanvaarden dat kleiner wonen een noodzaak is"

We moeten met zijn allen dringend kleiner gaan wonen om zo Vlaanderen leefbaar te houden. Dat zegt Vlaams bouwmeester Leo Van Broeck in een interview in het weekblad Knack. Met de boutade "Nu nog vrijstaand bouwen is crimineel" gooit Van Broeck de knuppel nog eens in het hoenderhok. In "Hautekiet" op Radio 1 gaf hij meer uitleg.

Leo Van Broeck zit niet verlegen om een straffe uitspraak. Hij is een man van principes, zoveel is duidelijk. Als architect bij het bureau 'Bogdan & Van Broeck' weigert hij al jaren opdrachten voor vrijstaande woningen.

Toen de Vlaamse regering de 59-jarige ingenieur-architect, stedenbouwkundige en professor vorig jaar aanstelde als bouwmeester, wist ze dat de man een mening en een visie heeft, desnoods tegen de natuur van de Vlaming in. Maar om die natuur is het hem net te doen. Want omdat wij Vlamingen met onze vrijstaande woningen in de klassieke verkavelingen zoveel ruimte innemen plegen we een aanslag op de natuur.

Plattelandsfiles

"Het is al ver over twaalven", zo opent Leo Van Broeck zijn betoog. Toch gaan we dit probleem niet in een paar jaar tijd oplossen. Er is dringend een mentaliteitswijziging nodig, waarbij we aanvaarden dat kleiner wonen een noodzaak is. En dat kan alleen met een ander beleid.

We mogen geen verkavelingen bijbouwen, want daar worden de files gemaakt.

Vlaams bouwmeester Leo Van Broeck

"Wie nu op het platteland in een vrijstaande verkavelingsvilla woont, hoeft zich niet schuldig te voelen", zalft Van Broeck. "De Vlamingen zijn naar die verkavelingen gesubsidieerd. We moeten dus geen mensen wegjagen. Maar we moeten er vooral geen bijbouwen. Want de files worden daar gemaaakt. Verkavelingen zijn per definitie niet bereikbaar voor goed openbaar vervoer. En vandaag breiden ze alsmaar uit, zodat ze in elkaar overlopen."

Laten we een voorbeeld nemen aan Toscane, dat we allemaal prachtig vinden. Daar zijn geen verkavelingen. Op het platteland heb je natuur en enkele hoeves, die vaak nog hun oorspronkelijke functie vervullen voor wijn- of landbouw. De mensen wonen daar in dorpskernen, dicht bij elkaar. Zo was het hier in Vlaanderen vroeger ook. Maar dat Vlaanderen hebben wij helemaal verkaveld. En we doen nog altijd verder, want we hebben vijf keer meer bouwgrond ingekleurd dan we eigenlijk nodig hebben.

Een rijhuis met een tuintje

Leo Van Broeck wordt meestal afgeschilderd als de pleitbezorger van de hoogbouw. Sommigen zien in hem dan ook de lakei van de grote projectontwikkelaars die flatgebouwen willen optrekken. Toch veroordeelt hij geenszins zij die op het platteland willen leven. "Vandaag kan je niet meer op het platteland wonen", zegt hij.

In Parijs wonen 21.000 mensen per km², in Brussel zijn er dat amper 7.000

Vlaams bouwmeester Leo Van Broeck

"Het is mijn bedoeling dat opnieuw mogelijk te maken. Maar dan moet het gebeuren in de dorpskernen. Zo creëer je rond die kernen opnieuw ruimte voor velden, weiden en bossen. De rijwoning met tuintje kan ook een hoge densiteit van de bevolking realiseren."

"Het natuurverbruik in Vlaanderen ligt veel te hoog", berekent Van Broeck. "Per hectare krijg je amper twaalf villa's gebouwd. Met rijwoningen en appartementen worden er dat honderd per hectare."

Terug naar de stad

"Ook in de steden verliezen we veel plaats, omdat we daar niet hoog en dicht genoeg bij elkaar wonen", redeneert Van Broeck. En hij haalt er meteen cijfers bij. "In Parijs wonen 21.000 mensen per km², in Brussel zijn er dat amper 7.000."

De Vlaamse bouwmeester stelt wel een positieve evolutie vast. "Jonge mensen keren terug naar de stad, omdat zij er de voordelen naar waarde schatten. Ze wonen dicht bij hun vrienden en ze hebben heel wat mogelijkheden om hun vrije tijd te spenderen. Horeca en culturele instellingen liggen immers vlakbij. Maar vooral: ze willen dagelijks geen twee uur in de file staan."

Bouwmeester schoffeert

Opvallend was de tweet van Open-VLD voorzitter Gwendolyn Rutten, onmiddellijk na de uitspraken van Leo Van Broeck in Hautekiet: "Geachte ‘bouwmeester’, Vlamingen die dromen van een eigen huis, ook vrijstaand, zijn géén criminelen. Het zijn gelukkige mensen. Respect is op zijn plaats."

In het Vlaams Parlement kreeg die kritiek een vervolg tijdens het wekelijks vragenuurtje. "De Vlaamse bouwmeester vervalt in slogantaal en maakt mensen bang", zei Lydia Peeters (Open-VLD). "Hij moet geen schoolmeester spelen die met het vingertje wijst, maar een bruggenbouwer die een draagvlak moet creëren voor wat de Vlaamse regering nog moet beslissen over ruimtelijke ordening. Zijn uitspraken dragen niet bij tot zo'n draagvlak."

Ook Lode Ceyssens (CD&V) noemde de uitspraken van Leo Van Broeck "een brug te ver en schofferend voor wie in een verkaveling woont". Minister-president Geert Bourgeois had het over een misleidende titel boven het artikel in Knack, vooral bedoeld om opnieuw vragen in het Vlaams Parlement uit te lokken. Hoewel de bouwmeester hem in een mail verzekerd heeft dat crimineel niet in de betekenis van misdadig, maar van overantwoord moest gelezen worden, noemt hij deze woordkeuze toch ongelukkig. En Bourgeois gaat akkoord met de opmerking van de vragenstellers in het Parlement dat zijn stelling, om geen vrijstaande woningen meer toe te laten niet strookt met het huidige beleid van de Vlaamse overheid. "We moeten met zijn allen energiezuiniger wonen en minder beslag leggen op de vrije ruimte in Vlaanderen, maar over woningbouw is niets beslist," zo reageerde Bourgeois.