"Hoe koud en nat ook, we voelden ons zo sterk die dag"

Het was koud en nat, op 12 december 1982. Maar het weerhield meer dan 30.000 vrouwen, van jonge meisjes tot grootmoeders, er niet van om af te zakken naar Greenham Common, Groot-Brittannië, waar de Amerikanen van plan waren om een aantal van hun kruisraketten te stationeren, als afschrikmiddel voor de Sovjet-Unie. Hand in hand "omarmden" de vrouwen het domein. Hazel Whiskerd was 35 jaar geleden een van hen en stond ook op wat later een van de opvallendste foto’s van het vredesinitiatief zou worden.

De koude oorlog tussen de VS en de toenmalige Sovjet-Unie woedde op zijn hevigst. Eind 1979 besliste de NAVO dan ook om 572 Amerikaanse middellangeafstandsraketten in Europa te stationeren. 92 daarvan moesten op het militair domein van Greenham Common gestationeerd worden. Tot groot ongenoegen van een groep vrouwen die een vredeskamp in de nabijheid van het domein organiseerden. Op 12 december 1982 verzamelden meer dan 30.000 vrouwen om onder de noemer "Embrace the base" de kilometers lange omheining in een menselijke ketting te omarmen. Dit als verzet, niet alleen tegen de kernwapens maar ook tegen het door mannen gedomineerde militair- industriële complex. Met onderstaande iconische foto tot gevolg:

vide

Een van de aanwezigen en duidelijk herkenbaar op de foto, met het sjaaltje op haar hoofd naast de vrouw met de bontjas, was Hazel Whiskerd. Op nieuwswebsite The Guardian gaf ze in september 2006 en augustus 2015 haar verhaal achter de foto die onmiskenbaar deel uitmaakt van de recente geschiedenis.

Hazel Whiskerd: "Toen ik nog studeerde, discussieerden we vaak over de oorlog. Mijn vriend, die later mijn man werd, was een hevige tegenstander van oorlogsgeweld. Onze leerkracht reageerde dan met: “Waarom blijven jullie daarover maar praten? Ga naar buiten en doe er wat aan!” Na onze studies startten we dan met een afdeling "Campaign for Nuclear Disarmement"."

"Het was immers de bom op Hiroshima die me helemaal veranderd heeft. Ik voelde me toen helemaal van slag, zelfs ziek, toen ik ervan hoorde. Ik kon alleen maar denken: "Waarom doen mensen dat andere mensen aan? Mensen die men zelfs niet kent.""

AP1982

"We zijn gestart met 12 leden, maar dat aantal groeide snel aan. We verkochten onder meer confituur om geld in te zamelen, zodat we konden deelnemen aan protestbetogingen. Toch was niet iedereen even vriendelijk voor ons. We werden bestempeld als communisten."

"Op 12 december 1982 beslisten een aantal van onze afdeling om zich bij het vrouwenvredeskamp in Greenham Common te voegen. We waren niet de enigen. Uiteindelijk zakten 30.000 vrouwen die dag af naar de rakettenbasis."

"Het gevoel toen we daar stonden, was overweldigend, terwijl we “Give peace a chance” zongen en we de helikopters die boven onze hoofden vlogen in de gaten hielden. Toen er gefloten werd, hielden we elkaar allemaal vast. Ronduit ontroerend. We voelden ons zo sterk op dat moment. Wat niet wegnam dat het enorm koud en vochtig was die dag, met veel modder op de grond. Wie pech had, werd door de modder weggesleept en meegepakt voor verhoor."

We wilden niet thuis blijven om de bloemen water te geven

"Het gevoel dat je leefde in een bezet land was verschrikkelijk. Op de momenten dat de Amerikaanse soldaten ons passeerden, gilden ze van: "Ga naar huis!" We voelden ons zo onmachtig. Dan juist moet je doen waarvan je denkt dat het hetgeen is wat juist is."

"Ik besef dat dit intussen een populaire foto geworden is. Maar ik ben slechts één van de velen. We wilden niet thuis blijven om de bloemen water te geven. Het voelde veel beter aan om tenminste iets te doen."

Het vrouwenverzet ter plaatse duurde in totaal 19 jaar. Nadat de Amerikanen met hun bommen in 1991 verdwenen waren, bleven een aantal vrouwen nog een tijdlang totdat zeker was dat het domein niet langer voor militaire doeleinden zou worden gebruikt. In 1997 kwam de goedkeuring tot omvorming tot een openbaar park. Enkele jaren later mocht er zelfs een gedenkteken voor het vredesinitiatief van de vrouwen opgericht worden. Zo werd Greenham Common weer "common"…