Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

"Uitgerekend mensen met groene levensstijl maken massaal gebruik van goedkope luchtvaart"

Gaan een groene levensstijl en goedkoop vliegen nog langer samen? Milieuexpert Jan Mertens brengt de kwestie aan bod in "De wereld vandaag" op Radio 1. "Uitgerekend mensen met een groene levensstijl en een kosmopolitisch perspectief maken massaal gebruik van goedkope luchtvaart", zegt Mertens, die de confrontatie wil aangaan met deze groep. "Ze moeten beseffen dat de ecologische waarheid haar rechten heeft."

Jan Mertens is lid van Oikos, een onafhankelijke denktank die aan sociaal-ecologische verandering wil werken. Mertens werkt tevens voor de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling. Zijn column verscheen in het magazine Mo onder de titel "Naar nergens vliegen" en ging een eigen leven leiden op sociale media. Hij vond de inspiratie voor zijn tekst na een gastcollege met jonge studenten.

"Heel wat mensen en zeker jongeren willen duurzame waarden uitdragen, willen kosmopolitisch zijn en de wereld verkennen”, vertelt Jan Mertens in "De wereld vandaag". "Ze willen andere culturen leren kennen, de wereld veroveren. Ze worden er misschien zelfs een beter mens mee. Maar ze moeten stilaan beseffen dat de ecologische waarheid ook rechten heeft. Veel mensen die een groene levensstijl en ecologische waarden belichamen, hebben al te vaak een grote ecologische voetafdruk. Want net zij vliegen veel. Deze generatie moet daar eens over nadenken."

Citytrips en korte zakenreizen zijn niet houdbaar

Volgens Mertens is vliegen te vergelijken met een olifant in een kamer. “De luchtvaart is nuttig, maar betaalt helemaal niet de werkelijke prijs van de ecologische kost die ze veroorzaakt. Intuïtief weten we goed genoeg dat het allemaal niet kan. Het gaat vooral om die heel goedkope vluchten op relatief korte afstand. Zeker de citytrips en de korte zakenreizen zijn in deze omstandigheden niet houdbaar. In Europa zijn lange vliegtrips goedkoper geworden dan korte treinritten. Zo absurd is het geworden. We moeten vliegen eerlijk gaan verdelen binnen de ecologische ruimte. Waar het niet nodig is, moeten we aan alternatieven denken.”

(Lees voort onder de foto.)

"We moeten gaan beseffen dat een eindeloze groei van de vele vliegbewegingen op termijn niet houdbaar is. De klimaatimpact van het vliegverkeer is groot. De verwachte groei van de luchtvaart gaat tot x20 tegen het einde van de eeuw. Dat staat in schril contrast met de klimaatakkoorden van Parijs. Maar ook die klimaatakkoorden zijn veel te zwak. Er zijn geen bindende afspraken voor de luchtvaart. De luchtvaart ligt blijkbaar ook politiek heel gevoelig. Een Nederlandse onderzoeker rekende uit dat, als we niets doen, de uitstoot van de luchtvaart tegen 2080 groter zal zijn dan al de rest in de wereld."

Vliegen is geen universeel recht

Iedereen kan vandaag een vliegtuig nemen, maar volgens Mertens wil dat niet zeggen dat vliegen een universeel recht is geworden. "Het succes van het vliegtuig staat voor democratisering. Iedereen kan nu vliegen. Dat is mooi, maar het maakt de kwestie extra moeilijk. Als het uit de hand loopt met het klimaat, zullen uitgerekend de meest kwetsbaren het eerste slachtoffer zijn. Uiteindelijk zullen degenen die het minst vliegen en het minst verantwoordelijk zijn voor de klimaatopwarming het eerste slachtoffer zijn."

Maar vliegt Jan Mertens dan zelf nooit? "Sorry, ik heb inderdaad nog nooit een vliegtuig genomen. Dat is een stigma. Sommigen vinden mij een sukkel, of vinden zelfs dat ik me moet schamen. Het is een bewuste keuze. In mijn hoofd kan ik over de hele wereld vliegen."