Is het nationalisme van de N-VA ook het nationalisme van Manu Ruys?

Minister van Staat Mark Eyskens kende de pas overleden hoofdredacteur van De Standaard Manu Ruys zeer goed. Ruys wordt door Vlaams-nationalisten opgehemeld als een voorloper van de N-VA. Maar klopt dat wel? Is het nationalisme van de N-VA ook het nationalisme van Manu Ruys?

labels
Opinie

Manu Ruys… Ik hoor hem nog zeggen op de radio wat hij wenste bij zijn dood. Dat zijn as zou worden uitgestrooid en toevertrouwd aan de winden.

Dit zou zeer jammer zijn. De as van Manu Ruys hoort thuis in een urne, die zichtbaar blijft voor al diegenen die hebben geleerd van wat hij als journalist heeft geschreven en van wat hij als mens is geweest.

Ruys was bijzonder goed ingelicht. Fake news was zeker niet zijn stokpaardje. Hij kende de "inner circle" van de Belgische politiek als geen ander, ook omdat hij als ambtenaar in het parlement het beknopt verslag van de Kamerdebatten mede opstelde. In de openbare zitting zat hij aan een klein tafeltje onder de sprekerstribune en kon hij als het ware oog in oog de politici doorgronden.

Uiteraard was hij sterk beïnvloed door het tijdsgewricht waarin hij leefde en schreef. Hij was opgegroeid in en met de Vlaamse beweging en haar taalkundige, culturele en politieke ontvoogdingsstrijd. De staatkundige verzelfstandiging van Vlaanderen leek voor Manu Ruys een aantrekkelijk toekomstperspectief, vooral als bleek dat Vlaanderen het economisch zeer goed deed.

In de laatste fase van zijn leven evenwel kreeg hij het moeilijk met een aantal omwentelende maatschappelijke mutaties, die vandaag het nationalisme in een totaal ander daglicht plaatsen. 

In een wereld die ons dorp is geworden, is het streven naar zelfbeschikking van zogenoemde volkeren voor een deel een streven naar illusorische  mindfulness en dus het bevorderen van een “goed gevoel”, zonder veel inhoud.

Het “volk” als etnische aantrekkingskracht van samenhorigheid is vervangen door een “bevolking” van uitgesproken multiculturele aard. Dit is vooral het geval in steden en in de grootstedelijke scholen.

Het zelfbeschikkingsrecht is echter sterk geïndividualiseerd en het daalt af tot het niveau van het individu dat zijn eigen meester wil zijn.

De globalisering, als gevolg van een tsunami van wetenschappelijke ontdekkingen en technologische innovaties, heeft alle grenzen verlegd of doen verdwijnen. In plaats van meer soeverein, zijn nationale staten steeds meer wederzijds afhankelijk. De meeste regeringen zijn te klein voor de grote problemen en te groot voor de kleine. Alle grote uitdagingen zijn transnationaal, zoals klimaat, veiligheid, terreurbestrijding, immigratie, de verspreiding van massavernietigingswapens, energie, voedselveiligheid, nieuwe ziekten, bepaalde wetenschappelijke ontdekkingen die kunnen leiden tot gevaarlijke vormen van trans­humanisme, de grote ongelijkheid in de wereld en de fiscale fraudemechanismen.

In de Europese Unie zijn 70% van de beslissingen die genomen worden door de nationale regeringen, in feite afgeleid van Europese besluiten en regelgeving. Vandaar ook het grote belang om Europa meer democratisch uit te bouwen.

De globalisering oefent druk uit op de leefwijze van steeds meer mensen en vereist aanpassingsvermogen, geografische en professionele mobiliteit. Grote mutaties verwekken angstgevoelens, die handig worden uitgebaat door politici, die hierdoor pogen hun populariteit in stand te houden op een zeer volatiele politieke markt.

Voor veel mensen klinkt de uitspraak “de wereld is ons dorp” bijzonder elitair. Zij stellen veeleer dat “ons dorp nog steeds de wereld is” en dit verlangen is volkomen begrijpelijk, maar contraproductief. 

Veel mensen stellen veeleer dat “ons dorp nog steeds de wereld is”

Een van de grote problemen is evenwel de globalisering te humaniseren en de wenselijkheid van meer medemenselijkheid te blijven nastreven. Maar dat gebeurt niet door nationalistische afzonderingsdrift. Voor het oplossen van de kleine problemen die heel dicht aansluiten bij het dagelijks leven, lijkt vooral het stedelijk bestuur van steeds groter belang te worden.

Het nationalistische recept, dat er meestal in bestaat protectionistische muren te bouwen in plaats van bruggen aan te leggen, is heilloos in de wereld van morgen.

Kleinstaterij keert de pijl van de geschiedenis om, nu internationale federalisering meer dan ooit noodzakelijk blijkt. Nationalisten gedragen zich vaak als nostalgische holbewoners, die de ladder optrekken, de vreemdelingen en het vreemde buitensluiten en dan denken dat ze veilig zitten.

De jeugd moet worden opgevoed tot wereldburgerschap. Aan het eind van deze eeuw zal  Europa nog 5% van de wereldbevolking tellen. Als onze jonge mensen niet leren om te gaan, samen te werken en samen te leven met mensen van andere culturen en continenten, zullen zij behoren tot de “lost generation”. 

Komt daarbij dat in Europa andermaal tegen het eind van deze eeuw een demografisch deficit zal ontstaan van ongeveer -50 miljoen personen. Dit tekort wordt verergerd door het samengaan van vergrijzing en ontgroening. Het laatste leidt dan tot een tekort van jonge mensen op de arbeidsmarkt.

Blokkeringen?

Manu Ruys heeft nog de zesde staatshervorming kunnen meemaken en hoe de Vlaamse beweging haar doelstellingen grosso modo heeft bereikt. Volledige staatkundige onafhankelijkheid zou betekenen dat Vlaanderen Brussel, toch de hoofdstad van Europa,  en ook een aantal in Vlaanderen gelegen gemeenten rond Brussel zou verliezen.

Het voorbeeld van Catalonië bewijst vandaag hoe het niet moet.

Het functioneren van het Belgisch federalisme kan natuurlijk worden verbeterd. Blokkeringen in een aantal dossiers zoals het Canadese CETA- verdrag, de ruzie over de geluidsnormen, geldend boven het centrum van het land, de verdeeldheid over het energiedossier en het geklungel rond een te bouwen olympisch voetbalstadion, illustreren dat België wellicht te confederaal is geworden. Er is immers geen federale instelling die de belangenconflicten kan arbitreren en uiteindelijk de knoop doorhakken.

Sommigen willen het bestaande Overlegcomité tussen federale en regionale ministers die bevoegdheid geven. Persoonlijk denk ik dat een hervorming van de Senaat tot een Bundesrat op zijn Duits en de toepassing van het beginsel “Bundesrecht bricht Landesrecht” meer soelaas kan bieden. Een aantal senatoren zouden dan verkozen kunnen worden in een federale kieskring.

Het voorbeeld van Catalonië bewijst vandaag hoe het niet moet

Eén zaak is zeker: het confederaal model van de N-VA, waarbij elk gewest in ongeveer alle domeinen kan beschikken over een vetorecht, kan de beleidsimpasses enkel aanzienlijk verergeren en leiden tot een totale blokkering van de besluitvorming.

Maar dat is wellicht de bedoeling.

De rekening hiervan zal dan worden gepresenteerd aan de niets­vermoedende burger en kiezer, als het voor hem te laat is. Te laat om te beseffen dat de natuurlijke dwaasheid nog geruime tijd groter zal zijn dan de artificiële intelligentie.

Manu Ruys leefde in een tijd dat BC en AC nog Before Christ en After Christ betekenden. Vandaag verwijzen deze afkortingen naar Before Computer en After Computer.

----

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.