Waarom Scandinavië niet stilstaat als het een keer sneeuwt

Een paar centimeter sneeuw legde gisteren België lam. In landen in het hoge noorden gaat het leven in zulke omstandigheden gewoon door. Hoe doen de Scandinaviërs dat dan? Correspondent Elisabeth Lannoo woont en werkt in Noorwegen en legt uit wat de Belgen kunnen leren van de Noren.

Mijn bezoek uit België, gepland voor deze week, geraakt niet in Oslo omdat het heeft gesneeuwd in Brussel. Honderden vluchten vanop Zaventem waren gisteren geannuleerd en ook het openbaar vervoer en andere verkeer draaide in de soep. Ook in Oslo heeft het gisteren vijf centimeter gesneeuwd. Maar hier gaat het leven gewoon door. 

De Noren hebben natuurlijk méér en betere uitrusting om sneeuw te ruimen dan de Belgen. Zelf heb ik ’s winters twee verschillende sneeuwschoppen en een hele resem aan ijskrabbers bij de hand.

Grote middelen

De luchthaven van Oslo heeft maar liefst zeventig sneeuwschuifmachines en 250 personeelsleden om de luchthaven operationeel te houden tijdens de winter. Eén daarvan is een monstersneeuwruimer, die per seconde een volume sneeuw ter grootte van een personenwagen wegblaast.

Als het sneeuwt, rijden de sneeuwruimers in een treintje uit en een kwartier later is de landingsbaan sneeuwvrij en gestrooid. Zo rijden ze urenlang rond, tussen de vliegtuigen, en zorgen ervoor dat er altijd één landingsbaan vrij is.

Er worden hier maar zelden vluchten geannuleerd bij sneeuwval en de vertragingen blijven meestal tot 1 uur beperkt. De aanpak van de luchthaven van Oslo oogst internationale bewondering: buitenlandse delegaties komen hier op bezoek om te leren van de ervaring van Oslo.

Geen gedoe

Op kleine luchthavens is de capaciteit natuurlijk minder groot. Maar ook daar blijft het vliegverkeer meestal doorgaan. Ik herinner me een kerstvakantie, enkele jaren geleden, toen het ook enkele centimeters had gesneeuwd in Brussel.

Wij hadden in België de grootste moeite om op de luchthaven te raken en ook ons vliegtuig vertrok met uren vertraging. De weinige sneeuwschuivers en dooimachines op de luchthaven van Brussel draaiden overuren.

Toen ik twee uur later vanuit het vliegtuigraampje de landingsbaan in Noorwegen zag liggen, helemaal wit gesneeuwd, vreesde ik dan ook dat het vliegtuig rechtsomkeer zou maken. Maar de piloot landde zonder gedoe op de sneeuw en een halfuurtje later stonden we mét onze bagage aan de uitgang van de luchthaven.

Enkel hoofdwegen geruimd

Noorwegen heeft namelijk tonnen plannen en routines uitgewerkt om de sneeuw de baas te kunnen. Aan het begin van de winter gaat het altijd met horten en stoten, maar zo gauw iedereen beseft dat Koning Winter weer in het land is, loopt het verbazend gesmeerd ondanks al die sneeuw die we hier te verwerken krijgen.

Het wegennet in dit langgestrekte land is bijzonder groot. Het nationale wegenagentschap is verantwoordelijk voor de hoofdwegen (57.000 km); de gemeenten voor de secundaire wegen, fietspaden en voetpaden. Er zijn verschillende regels voor de verschillende wegen.

Enkel de drukke hoofdwegen worden volledig sneeuwvrij gemaakt. Daarvoor zijn ruim honderd firma’s aangesteld, die sneeuw ruimen en zout strooien. Vorige winters hebben sneeuwruimers 21 miljoen km afgelegd, 231.000 ton zout gestrooid en 943.000 ton zand.

Wat met de kleine wegen?

Maar in tegenstelling tot de hoofdwegen, wordt in mijn residentiële straat nooit zout gestrooid en slechts af en toe sneeuw geruimd (als er meer dan 5 cm ligt). Soms wordt er zand of kiezeltjes gestrooid, als het te glad wordt. In veel gemeenten is dat een taak voor de boeren, die ’s winters niet op het land kunnen werken.

Voet- en fietspaden worden ook sneeuwvrij gemaakt, vaak eerder dan de hoofdwegen. In mijn gemeente zegt het reglement dat er te allen tijde slechts 2 tot 3 cm sneeuw op het voetpad mag liggen en dat voet- en fietspaden minimaal elke 3 uur moeten worden geruimd.

Feministisch sneeuwschuiven

In Zweden was er vorig jaar heel wat ophef over het zogenoemde gender-neutrale sneeuwschuiven, na grote sneeuwchaos in Stockholm. In plaats van grote wegen en bouwplaatsen als eerste te vegen, krijgen stoepen, fietspaden en de gebieden rondom ziekenhuizen meer prioriteit.

Ouders brengen vaak eerst hun kinderen naar school of de crèche, dus daar wordt als eerste geveegd, waarna de wegen en werkplekken vrij gemaakt worden.

Dat zou de vrouwen, die vaker te voet gaan dan mannen, alsook de typisch vrouwelijke arbeidsplekken zoals ziekenhuizen en scholen bevoordelen. Vandaar de naam gender-neutraal of feministisch sneeuwschuiven.

Dat nieuwe beleid is de afgelopen jaren in steeds meer Zweedse steden ingevoerd, ook in Stockholm. Maar volgens critici veroorzaakte die aanpak net de grote sneeuwchaos vorig jaar in de hoofdstad.

Eigen verantwoordelijkheid

Het blijft natuurlijk eerst en vooral de verantwoordelijkheid van de bestuurders om hun rijstijl aan te passen. Hier moet je een slipcursus en een cursus rijden in het donker volgen om je rijbewijs te halen. Ikzelf vond de slipcursus bijzonder nuttig.

Daarnaast hebben alle wagens winter- of spijkerbanden. Die zijn overigens ook hier niet verplicht, maar zonder winterbanden geraak je simpelweg nergens.

Dus reizen en werken bij sneeuwval is een combinatie van voorzichtig zijn, plannen en goede uitrusting. Wellicht zijn dat  punten waar men in Scandinavië over het algemeen sterker op scoort dan in België.