Archieffoto uit Centraal-Spanje van 12 augustus 2013 (Perseïden).

Sterrenregen op komst: lukt het straks niet met de Geminiden, dan zijn er na Nieuwjaar nog de Boötiden

Ronde deze periode van het jaar passeert de aarde door de meteorenzwerm Geminiden. En al is de kans klein dat we hier in België effectief vallende sterren zullen zien, het mechanisme erachter, met de kinetische energie, is heel boeiend. "Vooral na middernacht krijgen we met tegenliggers te maken", zegt Frank Deboosere.

Hoe werkt het? In een notendop gaat het als volgt: de aarde passeert door een meteorenzwerm en kleine deeltjes kunnen dan onze dampkring binnendringen. Die stofdeeltjes zijn ongelooflijk klein, bijvoorbeeld een 100e of een 1.000e deel van een millimeter, maar toch is het visuele effect groot: dat komt omdat de snelheid zo groot is waarmee ze op onze dampkring botsen.

Die stofdeeltjes zijn ongelooflijk klein, bijvoorbeeld een 100e of een 1.000e van een millimeter

Een klein deeltje kan met bijvoorbeeld 100.000 km/u de dampkring van de aarde binnendringen. Daarbij komt veel kinetische energie vrij (in de formule e=1/2e mv²  mag de massa (m) misschien wel klein zijn, de snelheid (v) is gigantisch en wordt dan nog gekwadrateerd, zodat de kinetische energie (e) uiteindelijk groot is).

De lucht rond dat deeltje gaat daardoor gloeien, en dat zien we dan in de vorm van een vallende ster, die in werkelijkheid dus een minuscuul deeltje is dat binnendringt. "Het gaat om grote krachten", zegt Frank Deboosere. "Het is goed dat de aarde een verdedigingsmechanisme heeft."  (lees door onder de foto)

Het gaat om grote krachten. Goed dat de aarde een verdedigingsmechanisme heeft

Archieffoto van 8 augustus vorig jaar uit Spanje (Perseïden).

Na middernacht doen zich het meeste vallende sterren voor, tot 70 per uur. Deboosere maakt de vergelijking tussen de aarde die als een auto door het heelal rijdt: "'s Avonds kijken we door de achterruit van de auto. Het kan dat een steentje de aarde inhaalt, maar we hebben meer tegenliggers, en die komen er na middernacht, wanneer we door de voorruit kijken."

Het wordt hondenweer vannacht. Ik zou er niet speciaal voor opstaan

In principe was het vannacht een mooie gelegenheid geweest, want er zou weinig maanlicht geweest zijn: het is bijna nieuwe maan. Ook de relatieve nabijheid van de planetoïde Phaëton - waar de deeltjes vandaan komen - zou kunnen helpen, al is dat niet zeker.

Maar de kans is klein dat we vannacht effectief vallende sterren te zien zullen krijgen. "Het wordt hondenweer. Na middernacht verwachten we buien, en wie buien zegt, zegt opklaringen, maar zeker is dat niet", zegt Deboosere. "Ik zou er niet speciaal voor opstaan." Het goede nieuws is wel dat er ook morgennacht nog een kans komt.   

Hoe dan ook, wie dit leest en toch van een heldere hemel zou kunnen genieten - de sterrenregen is te zien over een groot deel van het noordelijk halfrond - kan volgende tips in acht nemen: zoek een echt donkere plaats op, ver van een lichtbron (de stad is dus veelal geen goed idee) en laat je ogen lang genoeg de tijd om aan het donker te wennen, liefst enkele minuten.  

In januari volgt een nieuwe kans met de Boötiden

En mocht het vannacht niet lukken, met de Boötiden komt er rond 3 januari een nieuwe kans. “Het gaat om een stofwolk die compact is, dus dat duurt in principe maar een paar uur. Het gaat om een ochtendzwerm”, geeft Frank Deboosere mee.

De meest bekende sterrenregen beleven we elk jaar iets voor midden augustus, wanneer de aarde het pad van de Perseïden kruist. Dan is het vaak beter weer, en het is uiteraard warmer. “Dan kan je al eens je veldbed buiten installeren en comfortabel een tijdje naar boven kijken”, knipoogt Deboosere.  In onderstaand filmpje legt hij visueel uit hoe alles werkt.