Incontinentie, ook een probleem bij jonge volwassenen: "We moeten af van het taboe"

500.000 Belgen kampen met incontinentie, schrijft De Tijd, een op de vier 70-plussers, 1 op de 2 85-plussers. Maar ook een grote groep dertigers en veertigers lijdt eraan. En lijdt eronder. "Ongewild urineverlies is in de meeste gevallen zó gemakkelijk te verhelpen, maar omdat mensen er niet durven over spreken, slepen de problemen jarenlang aan. Wat de klachten alleen maar erger maakt. We moeten af van het taboe", zegt professor dr. Alexandra Vermandel van het UZA en de UA.

Naar schatting een half miljoen volwassen Belgen gebruikt producten tegen incontinentie, lezen we in De Tijd. De krant citeert Bart Van Malderen, de ex-eigenaar van Ontex die met Drylock Technologies in een nieuw avontuur stapte: "Aan het begin van elke presentatie zeg ik: je gelooft het misschien niet, maar iedereen in deze zaal zal in zijn leven ooit nog onze producten gebruiken."

"Fysieke, emotionele en sociale gevolgen"

Incontinentie, of ongewild urineverlies, het is een thema waar we al snel in clichédenken vervallen. Zoals: het komt alleen voor bij (hoog)bejaarden en mensen die ziek zijn. "We zien in studies dat 20 tot 40 procent van de volwassen bevolking te maken heeft met incontinentie. Daar zijn inderdaad 60-plussers bij, maar ook heel veel 30'ers en 40'ers", zegt professor dr. Alexandra Vermandel, bekkenbodemspecialiste. Zij is coördinator van de Klein Bekken Kliniek in het Universitair Ziekenhuis Antwerpen.

"Het merendeel van de 30'ers en 40'ers die te kampen krijgen met ongewild urineverlies zijn vrouwen", legt Vermandel uit. "Zij hebben door hun anatomie zo al een grotere kans op het ontwikkelen van urine-incontinentie. Bovendien vormen zwangerschap en bevalling de grootste risicofactoren. Vóór een eerste zwangerschap heeft minder dan 1 procent van de vrouwen er last van. Het is nadien dat de problemen opduiken."

Veel mensen zwijgen over hun klachten, niet alleen tegenover hun omgeving, maar ook bij hulpverleners. Omdat ze denken dat het erbij hoort, omdat ze er niet over durven te praten. Er rust een enorm taboe op het onderwerp. Een tweetal jaar geleden nog doorbroken door actrice Kate Winslet, die vertelde hoe ze niet meer kan trampolinespringen sinds ze kinderen heeft.

"In plaats van hulp te zoeken, zien we dikwijls dat mensen hun leven aanpassen aan hun probleem. Stoppen met sporten, gaan winkelen in functie van al of niet een toilet aanwezig... Incontinentie heeft niet alleen fysieke, maar ook emotionele en sociale gevolgen."

"Heel eenvoudige oplossingen"

En dat terwijl de behandeling van urine-incontinentie zo gemakkelijk kan zijn. "Er is zoveel dat we kunnen doen, zoveel eenvoudige opties ook, waarmee we de klachten kunnen doen verminderen en verdwijnen", zegt Vermandel. Ze spreekt daarmee nog een cliché tegen: dat er niks tegen te doen is.

Preventie is het allerbelangrijkste, zegt Vermandel. "In het UZA krijgen pas bevallen vrouwen een bekkenbodemspecialiste van de Klein Bekken Kliniek op bezoek. Die informeert hen over de kans op incontinentie en wat ze eraan kunnen doen. Vrouwen moeten gewoon op de hoogte zijn van het risico en weten dat ze zo snel mogelijk hulp moeten inroepen als ze problemen beginnen te ervaren. In eerste instantie ga je het merken aan wat we stressincontinentie noemen: urineverlies bij inspanningen: lopen, lachen, niezen... Eigenlijk mag je op dat moment niet aarzelen om een arts te raadplegen.

Er zijn heel veel simpele methodes om ervan af te geraken en te vermijden dat het erger wordt.

  • Blaastraining
    "Dat houdt onder meer in dat we de grootte van de blaas meten en ook kijken naar de verdeling van de drankinname. Op welk moment van de dag drink je veel, op welk moment weinig? En welke dranken gebruik je? Van koffie is bijvoorbeeld bekend dat het de blaas prikkelt. Daar gaan we mensen in begeleiden."
  • Bekkenbodemspieroefeningen
    "De spieren van de bekkenbodem zijn sluitspieren die we kunnen controleren door onze wil. Door gerichte oefeningen kunnen we ze ook versterken en juist leren gebruiken. Een gespecialiseerde kinesist leert je de oefeningen aan en toont ook hoe je ze thuis kan doen. En dat kost weinig moeite: vijf minuutjes per dag zijn al genoeg. Getrainde bekkenbodemspieren helpen trouwens niet alleen bij de preventie en de behandeling van urine-incontinentie, ze spelen ook een rol bij stoelgangincontinentie en bij voorkomen van een verzakking van de blaas of andere organen."
  • Medicatie

"Laat het je leven niet belemmeren"

Professor Vermandel benadrukt dat het belangrijk is om er op tijd bij te zijn. "In de Klein Bekken Kliniek krijgen we mensen over de vloer die al jaren met het probleem rondlopen. Het is dan niet altijd makkelijk om de juiste oorzaak te bepalen. Bovendien geldt ook hier: hoe langer je ermee rondloopt, hoe erger de klachten worden."

"Maar vooral: maak het bespreekbaar. Incontinentie is niet alleen een medisch probleem, maar heeft ook een heel grote invloed op je zelfbeeld, je zelfwaardering. Het belemmert je dagelijkse functioneren, en dat is echt niet nodig."