Video player inladen ...

Salbutamol: wat is het, wat doet het en waarom is het populair in het peloton?

Wielrenner Chris Froome wordt dan toch niet geschorst door de internationale wielerunie UCI. Bij een dopingcontrole vorig jaar werd bij Froome een te hoge waarde van salbutamol vastgesteld, het geneesmiddel dat hij gebruikt tegen zijn astma. Maar salbutamol staat tegelijk ook op de lijst van dopingproducten. Wat is salbutamol precies en wat doet het?

Tijdens de Vuelta in september vorig jaar legde Froome een positieve dopingplas af. In zijn urine werd toen een te hoge concentratie gevonden van salbutamol, een stof die op de lijst van verboden dopingproducten staat. De toegelaten dosis salbutamol is 1.000 nanogram per milliliter, terwijl in de urine van Froome de waarde dubbel zo hoog was. 

Froome heeft altijd beweerd dat die hoge concentrale salbutamol het gevolg was van toegestaan gebruik. De salbutamol is in zijn lichaam terechtgekomen via een inhalator of puffer om zijn astma te bestrijden. De UCI heeft nu voldoende bewijs om Froome te geloven. 

Salbutamol is vooral bekend onder de merknaam “Ventolin”. Het geneesmiddel werkt in op het zenuwstelsel en zorgt ervoor dat de luchtwegen van astmapatiënten zoals Froome weer worden opengezet. Patiënten met astma hebben een chronische ontsteking van de longen en reageren overdreven op prikkels die bij normale mensen geen reactie veroorzaken. Ze krijgen een benauwd gevoel, beginnen te hoesten en kunnen moeilijk ademhalen doordat de luchtwegen samentrekken.

Astma en (top)sport: een goede combinatie?

Eén van de uitlokkende prikkels bij een astma-aanval is fysieke inspanning. “Vooral veel sporters die langdurig uithoudings­sporten beoefenen in koude buitenlucht, zoals wielrenners of duurlopers, kunnen last hebben van acute inspanningsastma”, zegt sportarts Tom Teulingkx. “Ook zwemmers kunnen gevoelig zijn voor astma door de chloordampen.”

Je zou je kunnen afvragen of het dan wel verstandig is om aan sport, of topsport, te doen als je astma hebt. Tom Teulingkx: "Sport heeft sowieso een gunstig effect op het lichaam, ook als je astma hebt. Je traint je ademhalings­spieren en verbetert je conditie. Daardoor zal je ook in je dagelijks functioneren minder last krijgen. Recreatieve sporters die toch te veel last hebben van astma, zou ik misschien wel aanraden om eerder een ploegsport of een rustigere sport te kiezen dan een duursport."

Topsport is natuurlijk nog een ander paar mouwen. "Er zijn veel topsporters die puffers gebruiken, ook tijdens wedstrijden. Salbutamol is volledig veilig en toegelaten. Ik zie geen enkele reden waarom topsporters met astma zouden moeten stoppen, tenzij ze echt uitzonderlijk veel last hebben. Topsport is trouwens sowieso nooit echt gezond voor het lichaam."

Salbutamol lijkt me niet het ideale geneesmiddel om te nemen als doping. Het kan veel te gemakkelijk worden opgespoord.

Tom Teulingkx, sportarts

Salbutamol als doping

Hoe kan het dat de dosis salbutamol in de urine van Froome dubbel zo hoog was als toegelaten? Peter Van Eeno, dopingexpert van de UGent: “Bij de gemiddelde mens wordt die waarde normaal gezien niet overschreden bij een correct, therapeutisch gebruik van salbutamol. Maar iedereen reageert anders en de waarden kunnen ook beïnvloed worden door andere stoffen zoals voeding.” Professor Van Eeno nuanceert in "Nieuwe Feiten" op Radio 1 dat er wetenschappelijke studies zijn die zelfs aantonen dat salbutamol geen prestatieverhogend effect heeft.

“In het reglement van het WADA staat dat je meer uitleg moet gaan geven als de opgelegde waarden overschreden worden. Ik vermoed dat die regel er toch met een reden zal zijn gekomen en dat het niet de eerste overschrijding is”, zegt professor Van Eenoo.

Ook sportarts Teulingkx riep vorig jaar al op om geen overhaaste conclusies te trekken. “Salbutamol wordt meestal terecht gebruikt en lijkt me niet het ideale medicament om als doping te nemen. Het kan veel te gemakkelijk worden opgespoord.”