Congo: eindelijk gerechtigheid voor de verkrachte kinderen van Kavumu

In een zelden gezien vonnis hebben 11 leden van een gewapende militie levenslang gekregen voor de gruwelijke verkrachting van zowat 50 kinderen uit het dorp Kavumu in Zuid-Kivu. Voor de slachtoffers is het eindelijk een bewijs dat straffeloosheid niet kan blijven duren, zelfs niet in Congo. 

Kavumu, een dorp aan de oever van het Kivumeer, tussen Bukavu en Goma, draagt al jaren de verschrikkelijke titel van "verkrachtings­hoofdstad". De plaats ligt in een gebied dat geteisterd wordt door incidenten tussen milities en het leger. De gewone burgers zijn de grootste slachtoffers. De feiten die er zich al jaren afspelen - onder het oog van de VN-missie - zijn dan ook bijzonder gruwelijk. Beestachtig zelfs. Tussen 2013 en 2016 werden bijna 50 kinderen 's nachts uit hun huis ontvoerd. Ze werden verkracht en voor dood achtergelaten in velden rond het dorp Kavumu. De meesten waren zo erg toegetakeld dat zelfs de beroemde vrouwenarts Denis Mukwege, die duizenden slachtoffers van verkrachting heeft verzorgd, hun interne organen niet kon herstellen. 

Jonge kinderen verkrachten maakt je onoverwinnelijk

De militie Djeshi ya Yesu (Het leger van Jezus) wordt geleid door een provinciaal parlementslid, Frederic Batumike. Hij had een traditionele medicijnman ingehuurd, die de strijders wijsmaakte dat ze door heel jonge kinderen te verkrachten, beschermd zouden zijn tegen hun vijanden.  Batumike is een machtig man, hij had er alles aan gedaan om het proces te vertragen en te verstoren. De schrik zat er bij de slachtoffers zodanig in, dat hun stemmen moesten worden vervormd, omdat ze vreesden voor represailles. 

Gisteren heeft de rechter in zijn mobiele rechtbank, die vanuit de provincie­hoofdplaats Bukavu speciaal naar Kavumu was verplaatst, zijn zware vonnis geveld. Tien mannen, onder wie Batumike en twee medicijnmannen, kregen levenslang wegens misdaden tegen de mensheid, waaronder moord en verkrachting, twee anderen wegens lidmaatschap van een gewapende groep.  Zes andere beklaagden waren al vrijgesproken. 

Historisch precedent tegen straffeloosheid van seksueel geweld in Congo

Het vonnis werd toegejuicht, in de eerste plaats door de slachtoffers en hun familieleden. Zij hadden jarenlang tevergeefs geprobeerd om de Congolese overheid wakker te schudden. Een moeder die de verdwijning van haar dochter was gaan aangeven, werd ervan beschuldigd dat ze haar zelf had overgeleverd in ruil voor geld. 

Ook mensenrechtenorganisaties, dokters en burgerbewegingen die actief hadden meegewerkt om het proces te laten doorgaan, reageerden opgelucht. 

“Dit vonnis is een opluchting voor de slachtoffers en hun familie. Na jaren van stilte, door angst en ontkenning, is hun lijden aan het licht gebracht en openlijk erkend. "

 

Charles Cubaka , advocaat burgerlijke partijen

Hoe moeten de meisjes van Kavumu verder?

De meisjes van Kavumu krijgen van de rechter een schadevergoeding van 5.000 dollar, verwanten van mannen die door de militie zijn vermoord, hebben recht op 15.000 dollar. Maar ze zullen dat geld wellicht niet te zien krijgen. De militieleden zelf kunnen of zullen het niet ophoesten. De Congolese overheid moet niets betalen van de rechter. Dat is trouwens maar één keer gebeurd in het verleden. In 2003 moest de regering betalen nadat in het leger geïntegreerde ex-rebellen 100 meisjes en vrouwen hadden verkracht. Maar via een malafide advocaat kwam het geld bij denkbeeldige slachtoffers terecht. De echte slachtoffers kregen niets. 

Of deze meisjes van Kavumu nu beter zullen worden beschermd, is al even twijfelachtig. In het oosten van Congo zijn maar liefst 132 gewapende milities actief, zegt Human Rights Watch. Volgens hun gloednieuwe veiligheids­barometer werden tussen februari en november bij 7 incidenten 41 vrouwen verkracht. 

Een lichtpuntje toch. De VN-missie MONUSCO, die vorige week zelf een zware klap kreeg door het verlies van 14 blauwhelmen bij een aanval, organiseert vandaag een rondetafelconferentie met verschillende actoren over de aanpak van seksueel geweld.