Oost-Congo: veiligheidsbarometer registreert meer dan 500 doden sinds juni

Elke klik op een bolletje van de gloednieuwe site https://kivusecurity.org (zie onder)  trekt je naar de  dagelijkse gruwel in het oosten van Congo.  "19 november 2017. De militie Raia Mutomboki Shabani overvalt 's nachts het dorp Miruwa in het gebied Kalehe. De aanvallers verkrachten een vrouw en een 16 -jaar oud meisje. Ze stelen een koe, 5 geiten en andere bezittingen. Ze schieten een jongeman neer en steken 6 huizen in brand. " Of lees ook eens deze, op 23 november: " De militie Raia Mutomboki Mabala overvalt het dorp Ngolombe in het gebied Shabunda. De aanvallers stelen ook bezit in een wagen die door Bukavu rijdt. Ze ontvoeren 30 mannen en 10 vrouwen. Ze verkrachten 5 vrouwen. "

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch heeft sinds juni 14 plaatselijke onderzoekers op het terrein, in een regio die al zeker twee decennia een strijdtoneel is van milities, ordediensten en bandieten. De slachtoffers? Zoals altijd de burgerbevolking. De onderzoekers gaan van dorp tot dorp om incidenten op te tekenen. Ze praten met slachtoffers en hun familie, getuigen, burgeractivisten, priesters en functionarissen.  Op die manier verzamelen ze informatie die in deze interactieve kaart wordt aangevuld en vergeleken. 

We hopen dat de Veiligheidsbarometer zal worden gebruikt om de grondoorzaken van Congo's conflict beter aan te pakken, de getroffen gemeenschappen te steunen en de verantwoordelijken te berechten. 

Ida Sawyer, Human Rights Watch Brussel

Klaarheid in een complex probleem

Alleen al in deze twee provincies in het oosten van Congo zijn niet minder dan 132 gewapende krachten actief (hier boven: M23) : het leger, de politie, en een bijzonder grote variatie aan groeperingen, met een complexe wirwar aan etnische, religieuze, economische en politieke motieven. Hun gelijke noemer: ze buiten de burgerbevolking uit met een ongekende straffeloosheid. Die situatie is verergerd sinds de politieke crisis het land voor een stuk onbestuurbaar heeft gemaakt en steeds meer gewapende groepen beginnen samen te werken om president Kabila's verlengde mandaat te beëindigen met geweld.

Tussen juni en november dit jaar heeft de veiligheidsbarometer maar liefst 526 burgerdoden opgetekend bij overvallen, 1087 mensen werden ontvoerd, sommigen voor losgeld, en er waren 11 massaverkrachtingen.  De meeste gewelddadige moordpartijen haalden de internationale pers niet. Een vijfde ervan werd gepleegd door het Congolese leger zelf, dat ook erg repressief optreedt tegen burgerprotest.  (zie foto: sit-in van burgerbeweging La lucha wordt meteen bestraft)

Dit is maar een fractie van de werkelijkheid

De NGO Mamas for Africa staat verkrachte vrouwen bij in de Kivustreek, vooral in de streek rond Bukavu en Uvira. Regioverantwoordelijke Nicole Nuyts noemt deze veiligheidsbarometer een goede manier om het probleem te benoemen en onder de aandacht te brengen. Ze is ook blij met de veroordeling gisteren van 11 militieleden die kleuters en meisjes tussen 18 maanden (!) en 10 jaar hadden verkracht. Maar er moet volgens haar veel meer gebeuren. 

De werkelijkheid in Congo is veel erger dan deze veiligheidsbarometer laat uitschijnen. "De slachtoffers die wij bijstaan, de verkrachte vrouwen, zijn nog te bang om met hun verhaal naar buiten te komen . Ze riskeren verstoting door hun man en wraakacties van de daders. Bovendien luistert te overheid niet naar hen.  Het is in de eerste plaats de mannenwereld die moet worden aangepakt door berechting en sensibilisering. Daar zijn veel meer mensen en middelen voor nodig. "