Meest recent

    Muiterij in het Britse Lagerhuis

    Het Britse Lagerhuis heeft de regering-May op niet mis te verstane wijze duidelijk gemaakt dat de parlementsleden het laatste woord willen hebben over het finale brexitakkoord. Het is een nederlaag voor eerste minister Theresa May, na een pijnlijk debat in het Lagerhuis.

    analyse
    Ivan Ollevier
    Ivan Ollevier is journalist bij VRT NWS. Hij volgt al jaren de Britse politiek en maatschappelijke discussies.

    "De ketenen van de Europese Unie"

    De vorige eerste minister, David Cameron, was dat eeuwige gezeur binnen zijn partij over de Europese Unie grondig beu. Al sinds de Thatcherjaren was de Conservatieve Partij verdeeld in twee kampen: aan de ene kant zij die zich wilden "ontworstelen aan de ketenen van de Europese Unie" (toen nog de EEG, Europese Economische Gemeenschap), aan de andere kant zij die lid wilden blijven. Het ook al Conservatieve kabinet-Major, dat op het Thatcherbewind volgde, kreunde onder de tweespalt. John Major hield het bijna zeven jaar vol als eerste minister, een verbijsterend lange periode als je weet dat de ministers vechtend over de straatstenen van Downing Street rolden. Thatcher kwam aan de macht in 1979. Achtendertig jaar geleden. 38…

    (lees verder onder de foto):

    Margaret Thatcher en John Major

    Tikken tegen het voorhoofd

    Een referendum, dacht David Cameron. Een referendum over de lidmaatschaps­kwestie zou eens en voor altijd een einde maken aan de discussie. Hoe de Britten ook zouden stemmen, voor of tegen een brexit, de parlementsleden zouden zich bij de beslissing neerleggen. Je kunt veel zeggen over David Cameron, maar niet dat hij geen lef had. Op 24 juni 2016 zou er eindelijk een einde komen aan het geëmmer. In Brussel tikten ze tegen het voorhoofd, maar Cameron zag geen andere uitweg. 

    "Hopeloos paranoïde"

    Gisteravond vroeg ik me af wat Cameron nu wel niet moet denken van de beschamende vertoning in zijn partij. Wat hij gedacht moet hebben toen de indrukwekkende Kenneth Clarke het woord nam. Clarke is een oudgediende van de Conservatieve Partij, al minister onder Margaret Thatcher in de jaren tachtig, maar een overtuigde Remainer, een voorstander van het EU-lidmaatschap. Wanneer Kenneth Clarke oprijst uit zijn bank in het Lagerhuis, wordt er geluisterd. Gisteren noemde hij zijn brexitgezinde partijgenoten “hopeloos paranoïde”.

    Enkele minuten daarvoor beschuldigde Bernard Jenkin, een brexiteer, de Conservatieve rebellen ervan “hypocriete praat” te verkopen. Desmond Swayne noemde zijn partijgenoten zelfs “idioten”. En de anders gezags­getrouwe oud-minister Dominic Grieve citeerde zelfs Winston Churchill om Theresa May op haar plaats te zetten: “Een goede partijman vindt zijn partij belangrijker dan zichzelf en zijn land belangrijker dan zijn partij.” Het was de eerste keer in zijn twintigjarige loopbaan dat Grieve tegen de partijlijn in stemde.

    Ooit breekt het moment aan dat je trouw moet zijn aan je principes

    Vuye en Wouters

    Zijn de opstandige Conservatieven allemaal anti-brexiteers? Verre van. Kenneth Clarke wel. De (bijna) even indrukwekkende Anna Soubry ook (“Ooit in je leven breekt het moment aan dat je trouw moet zijn aan je principes”). Maar Clarke en Soubry staan vrijwel alleen. Ze zijn de Vuye en Wouters van het Britse Lagerhuis. De overige Conservatieven zijn het erover eens dat “de wil van het volk” gevolgd moet worden, dat een brexit dus aan de orde is, maar dat de manier waarop de regering-May de zaak aan het bestieren is naar een regelrechte ramp leidt. Ze noemen zich de “Rebel Alliance”. De Conservatief­gezinde krant The Daily Telegraph spreekt zonder meer van “een muiterij” in het Lagerhuis.

    Kans groter op zachte brexit

    Waarom is het nu zo belangrijk dat het Lagerhuis zijn goedkeuring mag hechten aan de brexit, en waarom is de regering daartegen? Theresa May argumenteert dat ze over voldoende bewegingsvrijheid moet beschikken om in Brussel te onderhandelen over een akkoord dat voordelig is voor het Verenigd Koninkrijk. Als het parlement zijn zeg heeft over dat akkoord, maakt dat haar onderhandelingspositie moeilijk. Het vergroot de kans op een zachte brexit, terwijl May een harde brexit verkiest.

    Emmentaler

    De nederlaag in het Lagerhuis heeft ook een politieke dimensie. Labourleider Jeremy Corbyn heeft gelijk wanneer hij zegt dat de stemming Theresa Mays gezag heeft aangetast. Ze geeft extra munitie aan de tegenstanders van May binnen haar eigen partij, en haar positie is al zo wankel. Er zit niet alleen een gat in haar harnas, haar harnas lijkt meer op een emmentaler. Een rivaal hoeft maar uit te halen, de kans dat hij de premier dodelijk treft, is aanzienlijk.

    Labour en de zachte brexit

    Maar Jeremy Corbyn heeft makkelijk praten. Zijn partij zit in de oppositie en hoeft dus niets te bewijzen. De Conservatieve tweespalt verdoezelt dat zijn eigen partij zelf ook niet goed weet wat ze met de brexit aan moet. “Labour is voorstander van een zachte brexit.” Ik hoor het hen graag zeggen. Maar ze vergeten dat een groot deel van hun electoraat dat niet is, en dat ze zich verzetten tegen het vrije verkeer van mensen. En laat dat nu net een van de belangrijkste voorwaarden van een zachte brexit zijn. 

    Het station van Cameron

    Kort na het referendum verdedigde een oud-adviseur van David Cameron (foto onderaan) de beslissing van zijn baas met een metafoor: “De trein van het brexit­referendum is al in gang gezet in de jaren tachtig, in het station van Margaret Thatcher. De trein kwam toevallig tot stilstand in het station van David.” Alleen had de stationschef er geen rekening mee gehouden dat de passagiers het over de eindbestemming en hoe er te geraken, grondig met elkaar oneens zijn.