Markante plekken: het Justitiepaleis van Brussel

In de reeks “Markante plekken” gaat onze fotograaf Alexander Dumarey elke week op zoek naar een opvallende plaats met een verhaal. Soms bekend, soms vergeten. Soms druk, soms verlaten. Soms nieuw, soms eeuwen oud.  Maar allemaal hebben ze een boeiende geschiedenis. Vandaag: het Justitiepaleis van Brussel.

134 jaar oud. 160 op 150 meter groot. 104 meter hoog. Het Brusselse justitiepaleis is nog altijd één van de grootste gerechtsgebouwen ter wereld.

De geschiedenis van het paleis gaat terug tot in 1858. In dat jaar wordt besloten om een nieuw gerechtshof te bouwen, met alle juridische diensten in Brussel onder één dak. Maar het zou nog tot 1861 duren voor er een architect wordt aangesteld. Die architect is Joseph Poelaert.

Het nieuwe justitiepaleis zal op de Galgenberg verrijzen. Dat is een plek in hartje Brussel waar ooit veroordeelde misdadigers werden opgehangen. In 1863 start het onteigenen van de bewoners.

Poelaert ontwerpt een met een koepel bekroonde, eclectische mastodont die vrolijk zowel Griekse als Romeinse klassieke stijlen mixt. Op 1 oktober 1866 wordt de eerste steen gelegd. De bouw sleept aan tot 1883 en de architect maakt het einde van de werkzaamheden niet meer mee. 4 jaar eerder is hij overleden. 

In 1944, aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, steken de terugtrekkende Duitsers de archieven van het Justitiepaleis in brand.  Een deel van de achterbouw, het hof van assisen en de koepel worden verwoest. In 1947 gaat de bopuw van een nieuwe koepel van start. Omdat de oorspronkelijke koepel te laag bevonden werd, wordt de nieuwe 2,5 meter hoger dan de originele.

Alexander Dumarey/VRT

Het gebouw wordt slecht onderhouden en de buitenmuren beginnen af te brokkelen. In 1986 worden stellingen rond het gebouw geplaatst om instandhoudingswerken uit te voeren en vallende brokstukken tegen te gaan. De stellingen staan er 30 jaar later nog steeds.

In 2001 wordt het paleis beschermd als monument, 7 jaar later wordt het voorgedragen als werelderfgoed. In 2002 wordt de koepel volledig gerenoveerd, daarna worden alle daken vernieuwd. Volgend jaar begint de gevelrenovatie, tegen 2028 zullen alle gevels opgefrist zijn. 

Alexander Dumarey/VRT
Alexander Dumarey/VRT