AFP or licensors

70 jaar na zijn dood keert Victor Emmanuel III terug naar Italië, maar dat is niet naar ieders zin

Zeventig jaar na zijn dood is de Italiaanse koning Victor Emmanuel III naar zijn land teruggekeerd. Zijn stoffelijke resten werden bijgezet naast die van zijn vrouw in een familiemausoleum in de buurt van Turijn. Linkse partijen en Joodse verenigingen reageren misnoegd, want de laatste Italiaanse koning steunde het bewind van Mussolini en ondertekende bijna 80 jaar geleden de rassenwetten die de ondergang betekenden voor veel Joodse families.

De kist van Victor Emmanuel of Vittorio Emanuele III (1869-1947) werd zondag met een militair vliegtuig overgevlogen vanuit Egypte, waar de verbannen koning 70 jaar geleden overleed. De stoffelijke resten van zijn vrouw werden twee dagen eerder al overgevlogen vanuit Montpellier in Frankrijk. Victor Emmanuel en Elena werden bijgezet in een familiemausoleum in Vicoforte bij Cuneo, Piemonte, laatste rustplaats van enkele leden van de adellijke dynastie van Savoye. (foto van de plechtigheid bovenaan)

Dit botst met het geweten van elke burger met historisch bewustzijn

Ofschoon de gewezen koning al 70 jaar dood is, liet de komst van zijn stoffelijk overschot de Italianen niet onberoerd. Sommige linkse politici uitten hun ongenoegen omdat de kist werd overgevlogen met een toestel van de Italiaanse luchtmacht. "Het stoffelijk overschot brengen met een staatsvliegtuig en allerhande plichtplegingen botst met het geweten van elke burger met historisch bewustzijn", reageerde de gewezen partizaan en politicus Carlo Smuraglia.

AFP or licensors

Een uitspraak van de achterkleinzoon van Victor Emmanuel III zette nog meer kwaad bloed. Emanuele Filiberto di Savoia (foto hierboven) liet in de krant Corriere della Sera optekenen dat zijn overgrootvader niet zomaar "in om het even welke tombe" moet worden begraven. "Hij verdiende het om in het Pantheon begraven te worden". In het Pantheon, een monument van het antieke Rome, liggen de eerste twee koningen van de dynastie van Savoye begraven, Victor Emmanuel II en Umberto I.

Of zo'n begrafenis in het Pantheon geen anachronisme zou zijn, wou de Corriere della Sera nog weten. "Het is niet uit de tijd om te hopen op respect voor koningen", luidde het antwoord van Emanuele Filiberto.

"Het stoffelijk overschot bijzetten zo dicht bij de plaats vanwaar zoveel Italiaanse Joden gedeporteerd zijn, zou een enormiteit zijn", reageert de voorzitter van de Joodse Gemeenschap van Rome. Dat de Italiaanse regering de toestemming heeft gegegeven om Victor Emmanuel III een laatste rustplaats te geven in Italië, vindt ze "enigszins begrijpelijk als teken van menselijkheid en mededogen".

Grootste tragedie van de voorbije eeuw voor Italië

"Maar vanzelfsprekend zijn we bezorgd dat dit een eerbetoon kan vormen aan een historische figuur die voor heel Italië en zeker niet alleen voor de Romeinse Joden de grootste tragedie van de voorbije eeuw heeft betekend.

Victor Emmanuel III trad in 1946 af ten gunste van zijn zoon Umberto. Hij was toen 46 jaar koning van Italië geweest, maar zijn positie was onhoudbaar geworden door zijn steun aan de fascistische leider Benito Mussolini. In 1922, na diens "mars op Rome", benoemde hij Mussolini tot premier. In 1938 ondertekende Victor Emmanuel III de rassenwetten, die het begin betekenden van de discriminatie en vervolging van de Joodse bevolking.

1939 AP

Door na de Tweede Wereldoorlog af te treden hoopte Victor Emmanuel (hier rechts op de foto) de monarchie te redden, maar na een chaotisch verlopen referendum kozen de Italianen voor de republiek. Victor Emmanuel vluchtte naar Egypte, waar hij in 1947 op 78-jarige leeftijd stierf.

Wegens zijn steun aan de fascisten werd in de Italiaanse grondwet de bepaling opgenomen dat mannelijke leden van het Huis van Savoye nooit meer een voet in Italië mochten zetten. De ban werd vijftien jaar geleden opgeheven.