Meest recent

    AFP or licensors

    Kan Facebook ons brein hacken? Is Snapchat als heroïne?

    Het gebruik van sociale media heeft een impact op ons brein. Dit komt niet uit mijn mond, maar steeds meer grote namen uit de technologiewereld maken zich zorgen. Anderen beweren dat Facebook “de fundamenten van onze maatschappij kapot maakt”. Sommigen gaan zelfs zo ver dat ze Snapchat gaan vergelijken met heroïne. Maar hoe erg is het gesteld?

    analyse
    Journalist Technologie
    Loutfi Belghmidi
    Loutfi Belghmidi is journalist bij VRT NWS. Hij is gespecialiseerd in technologie en sociale media.

    Chamath Palihapitaiya, de naam zal bij velen onder jullie geen belletje doen rinkelen. Maar deze man was van 2005 tot 2011 medewerker van Facebook en was op het moment van zijn vertrek als vicepresident verantwoordelijk voor de sterke groei van het sociaal netwerk. Nadien startte hij zijn eigen investeringsfonds, The Social Capital, op.

    Daarnaast is Palihapitayia eigenaar van het NBA-team Golden State Warriors. Zijn vermogen wordt geschat op een slordige 1 miljard dollar. De man is dus geen ‘nobody’ in Sillicon Valley.  

    Facebook maakt de maatschappij kapot

    Diezelfde Palihapitaiya zei tijdens een interview voor MBA-studenten van de Stanford Graduate School dat Facebook de fundamenten van onze maatschappij onderuit haalt. Hij richtte zich ook naar de zaal en vroeg hen om het ‘beest’ niet meer te voeden. Met dat 'beest' bedoelt hij de sociale media in het algemeen, maar vooral Facebook. Palihapitayia, die zelf op zijn eigen account in 7 jaar tijd minder dan 10 posts heeft gezet, zegt dat het geen Russisch of buitenlands probleem is. Daarmee richt hij zich vooral tot ons. De gebruikers van Facebook.

    Hij vindt dat we een leventje bouwen rond het idee van perfectie. Waarbij kortetermijnsignalen worden beloond. We doen het met z’n allen voor de likes, hartjes en duimpjes. “Allemaal voor een valse vorm van populariteit”, aldus Palihapitayia. En daarna is er die leegte.  

    Wij zijn verknocht aan sociale media

    Als iemand iets liket, dan zorgt dat in de hersenen voor een dopamine-effect op korte termijn. Hetzelfde effect als wanneer je drugs neemt, uiteraard niet met dezelfde hoeveelheden. Volgens Palihapitaiya zijn het die kortetermijn dopaminetoenames die ervoor zorgen dat we altijd terugkeren naar Facebook voor dezelfde beloning. En bij Facebook weten ze dat heel goed want daar willen ze u zo lang mogelijk op hun pagina houden.  

    Hoe pakken ze het aan? Steeds meer apps op sociale media gebruiken gamification om mensen naar hun app te lokken. Ook willen ze dat u zo lang mogelijk ingelogd blijft.

    Gamificatie wordt door app-ontwikkelaars gebruikt om de betrokkenheid van de gebruiker te bevorderen. Het werkt met een beloningssysteem. Kort samengevat: hoe meer je de app gebruikt, hoe meer beloning je krijgt. Bij Facebook krijgt u, als u 3 dagen na elkaar met iemand gechat heeft via de Messenger-app, een animatie, een bliksemschichtje. Een waardering voor de geleverde prestatie. Als u tijdens live feeds iets liket, dan springt er een vuistje met uw foto omhoog. 

    Alles is goed om u te doen liken

    Daarnaast gebruikt Facebook ook trucs om je meer te doen liken en delen. Iedereen herkent het: in uw feed verschijnt een nieuwsbericht van een pagina die u vraagt om die te liken. Deze pagina heeft maar één doel: uw betrokkenheid of engagement verhogen.

    Daarnaast ziet u soms pagina’s die door vrienden van u geliket zijn. Op zich zijn het niet meteen pagina’s die door henzelf geliket zijn. Soms gebeurt het wanneer u de site van een bedrijf of organisatie bezoekt. Die nieuwsberichten of feeds zitten veeleer in de categorie reclame.  

    Gisteren kondigde Facebook aan dat ze komaf wil maken met de engagement bait, pagina’s die je met lichte drang vragen om die te liken of te delen. U zou met andere woorden in de toekomst minder spam-achtige nieuwsberichten in uw Facebook-feeds krijgen.  

    Meer en meer jongeren leiden aan Nomophobia

    Het is natuurlijk een open deur intrappen, maar steeds meer onderzoeken komen tot de conclusie dat de smartphone verslavend is. Meer nog: het gebruik van de smartphone zou nefaste gevolgen hebben op de hersenen van adolescenten.

    Het fenomeen dat mensen niet zonder de smartphone kunnen, heeft de toepasselijke naam, Nomophobia, gekregen. Nomophobia is een acroniem voor “No Mobile Phone Phobia” en benoemt de angst die men heeft om niet meer met onze smartphone online te zijn. Uit een Brits onderzoek blijkt dat 66% van de mensen Nomophobia zou hebben. Maar het fenomeen beperkt zich dus niet alleen tot Groot-Brittannië.  

    Blijvende schade bij jongeren

    In Brazilië gaan ze zelfs een stapje verder. Het instituut ‘Delete’ helpt u zelfs met afkicken. Het werd opgericht door Anna Luicia King, psychologe aan de Universidad Federal van Rio De Janeiro.   

    Hoewel intensief smartphonegebruik nefast kan zijn voor volwassenen, moeten we ons vooral zorgen maken over de jongeren. Dat vindt althans Dr. Hyung Suk Seo. Uit zijn onderzoek blijkt dat jongeren die verslaafd zijn aan hun smartphone en het internet, meer vatbaar zijn voor depressie en angstaanvallen. Gooi daar, zoals Palihapitayia zegt, een cocktail van likes en hartjes en de drang naar constante bevestiging, dan beseft u snel dat het niet goed komt met hen.  

    Palihapitaiya is niet alleen

    Palihapitaiya is niet de enige die zich kritisch uit tegenover de gevolgen van sociale media. Sean Parker, de voormalige oprichter van Napster, en één van de eerste investeerders in Facebook -  waar hij vlak na de oprichting ook Vice President was – uitte in september van dit jaar zijn bezorgdheid over het bedrijf dat hij mee heeft helpen grootmaken.  

    Hij zei letterlijk dat hij zich zorgen maakt over de mogelijke gevolgen voor “de hersenen van onze kinderen”. Ook zei hij dat hij, in de begindagen van Facebook, niet echt heeft stilgestaan bij de negatieve gevolgen, nu we een – zoals Palihapitayia zegt -  beest hebben van 2 miljard gebruikers.  

    Facebook slaat mea culpa

    Na de hele heisa, en onder druk van de publieke opinie, heeft Facebook afgelopen vrijdag in een blog toegegeven dat sociale media nefaste gevolgen zouden kunnen hebben op het welzijn van de gebruikers. Facebook deed dit bij monde van David Ginsberg en Moira Burke, respectievelijk Director of Research en Research Scientist van Facebook.

    Jongeren die door hun feeds scrollen en niet reageren, bevonden zich nadien in een slechtere mentale toestand dan het gemiddelde

    Uit een onderzoek van de universiteit van San Diego en Yale bleek dat jongeren die door hun feeds scrollen en niet reageren, zich nadien in een "slechtere mentale toestand" bevonden dan het gemiddelde. De onderzoekers concludeerden ook dat “over anderen lezen zou kunnen leiden tot negatieve sociale vergelijking”. Daarnaast zorgt het internet er ook voor dat de sociale interactie met mensen vermindert.  

    Maar er zijn volgens hen ook positieve aspecten aan sociale media. “Actief in interactie gaan met mensen” en herinneringen delen, zouden volgens respondenten een positieve impact hebben op hun welzijn. Hierin citeren ze een ander onderzoek dat uitgevoerd is aan de Carnegie Mellon University.  

    In diezelfde blog zegt Facebook dat ze actief samenwerken met wetenschappers en onderzoekers om van het netwerk een plaats te maken waar iedereen zich goed voelt. Maar ik kan me niet van de indruk ontdoen dat de positieve effecten - actief interageren, posts liken en  berichten op de tijdlijn van uw vrienden plaatsen - maar één doel heeft: het engagement of de betrokkenheid van de gebruikers verder vergroten. Gevolg: we zitten weer meer op Facebook.

    Wat kunt u eraan doen?

    Het lijkt gezond om af en toe de smartphone aan de kant te schuiven of uit te schakelen. Als u een fervente gebruiker van Facebook of Twitter bent, en u ervaart dat het af en toe te veel wordt, kan u de app ook verwijderen van de smartphone. Dat zal ervoor zorgen dat u gewoon minder op Facebook zit.  

    Facebook heeft miljoenen mensen samengebracht, maar neigt tegenwoordig te veel naar de andere kant.

    En als u, zoals ik, soms met belangrijkere dingen bezig bent, zoals gezellig tafelen met vrienden of spelen met de kinderen, zorg er dan voor dat de smartphone ver weg ligt.

    Want Facebook en Twitter zijn schitterende tools die miljoenen mensen met elkaar samen brengen. Meer nog, er zijn miljoenen mensen die elkaar hebben leren kennen via sociale media, en die in het echte leven vrienden zijn geworden. Maar de laatste jaren neigt het te veel naar de andere kant. En dat is net wat we op termijn willen vermijden. Dat Facebook controle krijgt op wat we doen. Of zoals Palihapitaiya zegt: “We worden geprogrammeerd. Je bepaalt zelf hoeveel je van jezelf prijsgeeft.”