Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Catalaanse strijd doet Spanje naar rechts opschuiven

Morgen trekken de Catalanen naar de stembus. De uitslag is moeilijk te voorspellen, maar het is wel al duidelijk dat deze politieke crisis de rechtse partijen in Spanje wind in de zeilen geeft.

labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Als gevolg van de gebeurtenissen in Catalonië is in Spanje een indruk­wekkende verrechtsing van de publieke opinie en dus ook van de Spaanse politiek bezig. Rond de Spaanse nationale identiteit is er op dit moment een hevige wedijver gaande tussen twee rechtse partijen: de Partido Popular en Ciudadanos. 

 Tot voor kort werd het probleem van Catalonië door de meeste Spaanse burgers als een politiek probleem beschouwd: een probleem dat politici wel zouden oplossen. Catalonië kreeg amper een relevante plaats in de periodieke onderzoeken van het CIS, het Spaanse centrum voor de statistiek: 'waar liggen de Spanjaarden wakker van?'. Op de CIS-barometer is deze perceptie sinds oktober snel aan het veranderen: het Catalaanse onafhankelijkheidsproces werd de tweede zorg voor de Spanjaarden, na corruptie. 

Onzekerheid

Vooral sinds 1 oktober zijn de gemoederen in Catalonië en Spanje in stroomversnelling gaan verhitten. Sindsdien is er een keerpunt in de Spaanse publieke opinie merkbaar. Spanjaarden die lang dachten dat het Catalaanse probleem wel door de politici opgelost zou worden, reageren ten aanzien van een sfeer van onzekerheid die zich van heel Spanje meester heeft gemaakt.

Spanjaarden die een zekere sympathie of tenminste begrip voor het Catalaanse onafhankelijkheidsproces toonden, mobiliseren amper en velen voelen zich nu politiek gedesoriënteerd.

Gematigde stemmen zijn nog nauwelijks te horen. 

Momentum

De partij die het best in staat is om in te spelen op de huidige publieke opinie is zonder twijfel het rechts-liberale Ciudadanos (Burgers). Vooral in het Spaanse binnenland doet deze partij het bijzonder goed in de opiniepeilingen. Wat stemintensies betreft is de ‘oranje partij’ in verschillende provincies de derde grootste en zelfs de tweede politieke partij geworden.

Volgens Eric Juliana, de adjunct-directeur van het Catalaanse dagblad La Vanguardia, is nu het momentum voor Ciudadanos aangebroken, net zoals Podemos drie jaar geleden zijn momentum beleefde. Het linkse Podemos was bijzonder sterk op het hoogtepunt van het burgerprotest tegen de besparingen van de regering van Mariano Rajoy en de corruptie­schandalen binnen de Partido Popular.

Podemos vertaalde toen de stem van de ontevreden burger, terwijl Ciudadanos nu inzet op gevoelens van angst en onzekerheid.

Het is een oud politiek recept dat in onzekere tijden steeds werkt. 

Rijzende ster

Hét gezicht van Ciudadanos in de komende Catalaanse stembusslag is de 36-jarige advocaat Inés Arrimadas, de voorzitster van de oppositie in het Catalaanse parlement. Ze communiceert goed, is intelligent en straalt dynamisme uit. In alle peilingen is zij de rijzende ster.

 Voor de eerste keer zou het kunnen dat de Catalaanse onafhankelijkheidspartijen net niet de helft van de parlementszetels in het Catalaanse parlement halen. Er bestaat een kans dat Ciudadanos, een partij die amper 9 jaar oud is, als winnaar uit de verkiezingen van aanstaande 21 december komt.

Arrimadas is gehuwd met een Catalaanse nationalist die tot 2016 bij Convergència y Unió (CiU) militeerde. Met dat detail uit haar privéleven heeft zij nooit te koop gelopen, maar tijdens deze verkiezingscampagne vertelt zij er wel over.

Dat kan haar veel sympathie opleveren van Catalaanse families waar het onafhankelijkheids­proces familieconflicten teweegbracht. Volgens Arrimadas bestaat die breuk in haar familie niet, maar het is wel een feit dat veel Catalanen lijden onder de spanningen tussen burgers die ontstaan zijn door het Catalaanse onafhankelijkheidsproces.

De aanhangers van Arrimadas zien haar al als de volgende Catalaanse minister-president. Maar zo gemakkelijk zal dat niet zijn, want zelfs al wint zij de verkiezingen, dan zal zij de steun van andere partijen nodig hebben om te kunnen regeren.

De linkse lijst Catalunya en Comú-Podem, met de burgemeester van Barcelona Ada Colau, zou haar dan in het zadel moeten helpen. Maar op dit moment ziet het er niet naar uit dat Catalunya en Comú-Podem haar zal steunen.

Inzet Catalaanse verkiezingen

Met nog enkele weken te gaan kijkt heel Spanje uit naar de uitslag van de Catalaanse verkiezingen van morgen. Ciudadanos, dat zich nog conservatiever dan de Partido Popular opstelt en niet kon wachten met de toepassing van artikel 155 - het beruchte artikel waarmee Spanje de macht van de Catalaanse regering kon overnemen -, rekent op de stem van al diegenen die een onafhankelijk Catalonië niet zien zitten en hoopt op een doorbraak in de Catalaanse verkiezingen.

Volgens een recente opiniepeiling van Metroscopia/El País zou Ciudadanos met 28 parlementszetels als grootste unionistische partij in Catalonië uit de stembusslag komen. Esquerra Republicana de Catalunya (ERC), van de afgezette Catalaanse vicepresident Oriol Junqueras, zou met 30 zitjes de sterkste partij in het parlement worden.

Toch zou geen van de twee blokken (separatisten en unionisten) op hun eentje genoeg stemmen behalen om een meerderheidsregering te vormen.

Maar als Ciudadanos op 21 december een mooie score neer kan zetten, begint vanaf januari de strijd tussen hen en de Partido Popular voor de hegemonie in conservatief Spanje. Het ziet ernaar uit dat het nog jaren zal duren voor Spanje ooit nog een progressieve regering krijgt.

----

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.