AP2010

Soedan: een land waarvan de president gezocht wordt wegens genocide en oorlogsmisdaden

Tot de afscheiding van Zuid-Soedan in 2011 was Soedan het grootste land in Afrika. Het is tegelijk erg arm en heeft een erg slechte reputatie inzake mensenrechten. Het Internationaal Strafhof in Den Haag wil president Omar al-Bashir berechten, maar die ontloopt arrestatie. 

Soedan is een erg uitgestrekt land in Oost-Afrika langs de Nijl tussen Egypte, Tsjaad, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Zuid-Soedan, Ethiopië en Eritrea. Aan de oostkant grenst Soedan aan de Rode Zee. Het land werd in 1956 onafhankelijk van Egypte en heeft sindsdien een geschiedenis van staatsgrepen, burgeroorlog en etnische conflicten geschreven.

In de jaren 60 en 70 was er een socialistisch regime aan de macht, daarna ging het land de richting uit van islamisering. Een kortstondig experiment met democratisch verkozen leiders werd in 1989 de kop ingedrukt door de staatsgreep die legerleider en huidig president Omar al-Bashir aan de macht bracht. Die regeert sindsdien met harde hand en angst, trok ronduit de kaart van de islam en liet de sharia invoeren als basis van de wetgeving.

Dat leidde dan weer tot een opflakkering van de al woedende burgeroorlog tussen het islamitische noorden en de christenen en animisten in het zuiden, een oorlog die meer dan 20 jaar duurde en 1,5 miljoen slachtoffers heeft gemaakt. In 2011 erkende Soedan dan na een referendum de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan, waardoor het een punt achter de burgeroorlog zette, maar tegelijk ook drie vierde van de oliereserves kwijtspeelde.

2009 AP

Gezocht wegens genocide en oorlogsmisdaden

In Soedan woedden intussen ook nog andere oorlogen, zoals de opstand van de zwarte bevolking in de westelijke regio Darfoer. Die werd de kop ingedrukt, niet zozeer door het Soedanese leger als wel door de Arabische Janjaweed-milities die hele dorpen uitmoordden en verkrachtten en slavenjachten organiseerden. Volgens Amnesty International heeft het Soedanese leger in Darfoer ook chemische wapens ingezet tegen afgelegen dorpen.

Dat bloedbad heeft geleid tot 200.000 doden en meer dan twee miljoen mensen die binnen Soedan op de vlucht zijn geslagen of naar buurland Tsjaad. In 2009 vaardigde het Internationaal Strafhof in Den Haag arrestatiebevelen uit tegen de Soedanese president Omar al-Bashir wegens misdaden tegen de mensheid, oorlogsmisdaden en nadien ook genocide in Darfoer.

President Bashir moet sindsdien opletten als hij buitenlandse bezoeken aflegt. In 2015 vertrok hij in allerijl uit Zuid-Afrika toen daar een rechtbank zich over een mogelijke arrestatie begon te buigen. In Saudi-Arabië, Egypte, Rusland of China moet al-Bashir daar niet voor vrezen. Soedan levert overigens enkele duizenden militairen voor de door Saudi-Arabië geleide coalitie die in Jemen tegen de sjiitische Houthi's vecht.

AP2004

Toch werkt de EU met Soedan samen

Het volgende zal u dan misschien verbazen: sinds november 2014 werkt de EU via het "Khartoem Proces" samen met een aantal Afrikaanse landen waaronder Soedan om mensensmokkel en illegale migratie vanuit Oost-Afrika aan te pakken.

Het uitgestrekte Soedan is een belangrijk transitgebied voor vluchtelingen uit Eritrea, Ethiopië, Zuid-Soedan of de Centraal-Afrikaanse Republiek via Libië richting Middellandse Zee en uiteindelijk Europa. Er hangt daar zelfs Europees geld aan vast: zo krijgt Soedan -net als andere "partnerlanden"- geld om de grensbewaking en de strijd tegen mensensmokkel te verbeteren. Laat het nu net volgens mensenrechtenorganisaties nogal vaak die beruchte Janjaweed-milities zijn die in afgelegen gebieden de Soedanese grens "bewaken". Volgens Human Rights Watch is dat overigens weggesmeten geld, want het Soedanese regime zou samenwerken met mensen­smokkelaars en dus uit twee ruiven tegelijk eten.

Dat "proces" doet denken aan het akkoord dat de EU indertijd sloot met de Libische dictator Moe'ammar al-Khaddafi, toen die Afrikaanse vluchtelingen tegenhield. Dat laatste voorbeeld houdt echter ook een waarschuwing in aan al-Bashir.