Nichelle Nichols: "Martin Luther King vroeg me of ik wel besefte hoe belangrijk ik was"

Het was vrij ongezien, in 1966 toen "Star Trek" voor het eerst op het tv-scherm verscheen en een van de belangrijke rollen toebedeeld werd aan een zwarte vrouw. Nyota Uhura was bovendien geen dienstmeisje dat de vloer schrobde, maar een luitenant die samen met onder meer Captain Kirk en Dr. Spock de USS Enterprise behoedde voor de ergste buitenaardse calamiteiten. De rol van Uhura was baanbrekend en werd gespeeld door Nichelle Nichols. Donderdag wordt de Amerikaanse actrice 85.

Nichols was niet alleen te zien in de tv-serie, maar ook in de bioscoopversie van "Star Trek", waarvan het laatste deel met de originele cast in 1991 verscheen. Toen waren de tijden al enigszins anders dan in 1966, toen onder impuls van Martin Luther King de Amerikaanse zwarte bevolking massaal voor gelijke rechten ijverde. De rol van Uhura bleek daarbij niet onbelangrijk.

Nichelle Nichols: "Ik had er in het begin van de serie geen benul van dat ik een rolmodel was voor zwarte vrouwen die ook in een televisiecarrière konden slagen. Maar het gebeurde op een moment dat de tijd ons gunstig gezind was. Een historisch moment. Zwarten namen op veel plaatsen deel aan protestbetogingen. Met King als leider op weg naar vrijheid. En in die periode dook ik op, als 4e bevelhebber in rang op de Enterprise." (Huffington Post, februari 2012)

"Nochtans waren er delen in het land die “Star Trek” niet wilden uitzenden omdat een Afrikaans-Amerikaanse vrouw beslissingen mocht nemen, en geen dienstmeid of tapdanseres was."

"Tijdens de opnames heb ik nooit enige discriminatie ondervonden. Ook al was racisme toen buiten de opnamestudio schering en inslag. Als stront werd ik behandeld. Men vroeg zich in mijn gezicht af hoe ik die rol had kunnen versieren. Anderen wachtten op een kritisch woord van mij, om me dan de volle lading te kunnen geven. Maar ik probeerde me boven die opmerkingen te zetten."

"Ooit heb ik het meegemaakt dat de beveiligingsagent van dienst me niet doorliet naar de opnameset. Hij kon maar niet geloven dat ik een actrice was die in een primetime-serie meespeelde. Hij probeerde me voortdurend naar de gasteningang te sturen. De producers hebben toen moeten ingrijpen. Maar voor het overige werd ik tijdens de opnames altijd op een professionele manier behandeld. Met respect." (St. Louis Post-Dispatch, april 2017)

Toch wilde Nichols er na het eerste seizoen de brui aan geven, vooral omdat ze op Broadway andere kansen voor zich weggelegd zag. Maar het was Martin Luther King die haar afraadde de overstap te maken. Nichols: "Tijdens een fondsenwerving kwam ik toevallig opnieuw King tegen, die me vertelde dat hij een 'Trekkie' was en een van mijn grootste fans. Toen ik hem vertelde dat ik met die rol wilde stoppen, reageerde hij met: "Besef jij wel hoe belangrijk jij bent? Hoe belangrijk jouw aanwezigheid in die serie is? Dan heb ik het nog niet eens over je zwart-zijn of je vrouw-zijn. Jouw rol beantwoordt op geen enkele moment aan welk stereotype dan ook. Je bent een pionier! Je mag dat programma niet verlaten." En dus ben ik gebleven."(Huffington Post)

"King kwam naar me toe en zei iets in de zin van: "Nichelle, of je het nu leuk vindt of niet, maar je bent een voorbeeld geworden. Als jij vertrekt, dan kunnen ze je vervangen door een blonde en blanke actrice, waardoor het lijkt alsof jij er nooit geweest bent. Wat jij bereikt hebt, voor ieder van ons, zal enkel blijven bestaan als jij in de serie blijft." Dat heeft me aan het denken gezet. Het deed me inzien dat die rol toch wel groter geworden was dan mezelf." (Reddit Ask Me Anything, juli 2015)

Op 22 november 1968 zond NBC een van de meest controversiële kussen ooit op het tv-scherm uit, tussen Lt. Uhura en Captain Kirk, een kus die beiden moeten delen om een groep aliens te behagen.  Nichols: "Die kus stond in het script en was dus goedgekeurd. Toen we dan effectief gekust hadden, riep de regisseur plots: "Bill (William Shatner, die de rol speelde van Captain Kirk, nvdr), wat heb je nu gedaan? Je hebt haar effectief gekust!" En Bill reageerde met: "Zo staat het toch in het script. Hoe moet het anders gebeuren? Wat is het probleem?" "De zuidelijke staten! Ze gaan ons vermoorden", was zijn antwoord. Uiteindelijk namen we 2 versies op, met lippen die elkaar aanraken en die dat niet doen. De eerste versie heeft het scherm dan gehaald." (Huffington Post)

"Tijdens de opnames van de kusscène, die we door Bills jolige houding voortdurend moesten overdoen, bleven 2 NBC-'kostuums' praten met de regisseur. Vooral over het feit hoe de zuidelijke staten zouden reageren. Waardoor de situatie in de studio toch wel wat gespannen raakte. Maar Bill bleef onnozel doen, wellicht om de versie zonder kus zo belachelijk mogelijk te maken. Hij was duidelijk een voorstander van de kusscène." (Geeks of Doom, september 2012)

2017 Invision

Door haar rol als Uhura werd Nichols in de jaren 70 ook een belangrijke spreekbuis voor vrouwen die in de ruimtevaart carrière wilden maken. Iets waarvan NASA graag gebruik maakte. Op televisie maakte ze in 2016 nog een opmerkelijke comeback in de soap "The young and the restless". Daarbij merkte ze op: "De tijden zijn duidelijk veranderd. Tijdens de opnames van "Star Trek", zowel voor televisie als voor de films, waren we allen een van de castleden, bij "The young and the restless" werden we behandeld alsof we tot de koninklijke familie behoorden." (The Claw Hold, september 2017)

Toch zal haar rol als Uhura de meest bekende blijven van Nichols, die dus donderdag 85 wordt, een rol waarvan ze in april 2017 nog zei: "Ik was een actrice die haar job deed. Niet meer en niet minder. Al ben ik trots dat anderen er veel meer in gezien hebben."

Meer nieuws