Eerste internationale schaaktoernooi in Saudi-Arabië, niet iedereen gelukkig

Deze week wordt in Saudi-Arabië voor het eerst een internationaal schaaktoernooi gehouden. Het wordt gezien als een stap in de modernisering van het land, maar vooral internationaal weerklinken kritische stemmen. Vrouwelijke wereldtoppers nemen uit principe niet deel, en Israël is boos omdat Israëlische schakers niet welkom zijn.

Het Koning Salman-schaaktoernooi ging gisteren van start en loopt tot en met zondag. De Wereldschaakbond FIDE is mede-organisator. Bij de 180 deelnemers toppers zoals de Noorse wereldkampioen Magnus Carlsen, de Armeense nummer 2 Levon Aronian en de Indiase oud-wereldkampioen Viswanathan Anand. Er worden alleen rapid- en blitzpartijen gespeeld, met een kortere duur dan in het klassieke schaak.

Dat Saudi-Arabië voor het eerst gastheer is voor een schaaktoernooi, wordt gezien als een stap om zichzelf meer open te stellen voor de buitenwereld. De jonge kroonprins Mohammed bin Salman (32) heeft de ambitie om zijn land sociaal en economisch te moderniseren. Al blijft het schaaktoernooi controversieel. De conservatieve geestelijken in het land wijzen schaken af omdat het de mogelijkheid tot gokken biedt.

En ook buiten de Saudische grenzen is er enige controverse.

"Verschrikkelijk dat Saudi-Arabië zoiets mag organiseren"

Er is een apart toernooi voor mannen en vrouwen, maar bij de vrouwen ontbreken verschillende wereldtoppers. Zo neemt de Oekraïense wereldkampioene rapid-schaak Anna Moezysjoek (27) uit principe niet deel.

Een hele tijd geleden al had ze op Facebook verklaard dat ze ondanks het torenhoge prijzengeld niet zou meedoen aan het toernooi. Ze zag het niet zitten om gekleed te gaan in een abaya, een lang, allesbedekkend gewaad. Vrouwen zijn verplicht om dat te dragen in het openbaar. In november meldde de Wereldschaakbond dat de organisatoren overeengekomen waren dat speelsters geen abaya of hijab hoefden te dragen. De vrouwen zijn verplicht om een donkerblauwe of zwarte broek te dragen en een blouse die hoog sluit.

Moezysjoek bleef bij haar beslissing om niet naar Riyadh te gaan, ook al kost het haar twee wereldtitels.

Ook de (mannelijke) Amerikaanse sterspeler Hikaru Nakamura boycot overigens het toernooi. "De beslissing om Saudi-Arabië zoiets te laten organiseren is verschrikkelijk", schreef hij vorige maand op Facebook. "Schaken is een spel waar mensen van allerlei slag en soort bijeen kunnen komen, het is geen spel waar mensen gescheiden worden op basis van hun geloof of van hun land van herkomst."

(lees verder onder de Facebookpost)

Geen visum voor Israëlische schakers

Aan het toernooi nemen spelers uit 40 landen deel, maar geen spelers uit Israël. Saudi-Arabië antwoordde niet op de vraag van 7 Israëlische schakers om een visum te krijgen. Volgens de Saudische overheid kan het land geen visum uitreiken omdat Saudi-Arabië en Israël geen diplomatieke betrekkingen onderhouden.

Tot onvrede van Israël, dat er bij de Wereldschaakbond op aandringt dat het tornooi in 2018 en 2019 niet zou doorgaan. De Israëlische schaakbond wil financiële compensatie.

Spelers uit Qatar en Iran, waarmee Saudi-Arabië in onmin leeft, mogen wel deelnemen.