Een Tunesische man toont foto's van zijn 3-jarige kleinzoon, de zoon van een gedode IS-strijder, die al een jaar in de gevangenis zit. AP

"Overheid moet alles doen om kinderen Syrië-strijders terug te halen"

Vorige week heeft de ministerraad beslist dat kinderen jonger dan 10 jaar van Belgische IS-strijders mogen terugkeren naar ons land. Een belangrijke vraag is hoe die kinderen hier zullen geraken. Professor internationaal recht aan de KU Leuven Jan Wouters vindt dat het niet opgaat dat de ouders maar moeten zorgen dat de kinderen hier geraken, en zegt dat de Belgische overheid moet instaan voor de terugkeer.  

Over de kinderen van de IS-strijders was er heel wat discussie en onrust. Ook in Nederland zit men met dezelfde kwestie, en daar trekken een aantal grootouders van dergelijke kinderen aan de alarmbel. De grootouders vinden dat de Nederlandse overheid te passief blijft, en zelf de kinderen uit Syrië en Irak moet halen. 

Moet de overheid instaan voor de terugkeer van die IS-kinderen? Professor internationaal recht aan de KU Leuven Jan Wouters vindt al vast van wel. Het is niet de schuld van de kinderen dat hun ouders naar Syrië zijn getrokken, zo zei hij in "De wereld vandaag" op Radio1. En we mogen ook niet vergeten dat onze overheden gebonden zijn door het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties, aldus Wouters. "Volgens dat verdrag moeten onze overheden alle passende maatregelen nemen om kinderen te beschermen tegen discriminatie of bestraffing op grond van de activiteiten en overtuigingen van hun ouders. Dus de belangen van het kind moeten eigenlijk de eerste overweging zijn."

"Het doen zoals de Nederlandse overheid doet, en zeggen dat het maar de ouders moeten zijn die moeten instaan voor de terugkeer, dat lijkt me echt niet verantwoord. Het lijkt me dat onze overheden al het mogelijke in het werk moeten stellen om die terugkeer in goede banen te leiden."

Het lijkt me dat onze overheden al het mogelijke in het werk moeten stellen om die terugkeer in goede banen te leiden.

Professor internationaal recht Jan Wouters

Wouters zegt wel dat het praktisch "natuurlijk heel moeilijk" wordt, vooral omdat veel van die ouders ofwel illegaal zijn, en ondergedoken leven, of in de gevangenis zitten. De terugkeer zal zeer zorgvuldig georganiseerd moeten worden, ook al omdat men hoe dan ook het DNA van de kinderen zal moeten onderzoeken, wat al de nodige organisatie ter plaatse vereist. 

Het lijkt hem dan ook evident dat men zal moeten samenwerken met de lokale overheden, ook al omdat het Kinderrechtenverdrag zegt dat je principieel een kind niet mag scheiden van de ouders tegen hun wil in. En het is nog maar de vraag of de ouders er mee zullen instemmen dat hun kind van hen gescheiden wordt en naar België wordt gebracht. 

Wel is het mogelijk onder het Kinderrechtenverdrag dat er een procedure wordt gestart waarbij een bevoegde autoriteit in het land kan oordelen dat een scheiding van de ouders in het belang is van kind, zo zei hij, en dat vraagt uiteraard ook samenwerking.   

Delicaat

Hoe dan ook wordt het een delicate operatie, en de leeftijdsgrens van 10 jaar die men gesteld heeft, is volgens Wouters relatief.  Kinderen jonger dan 10 jaar hebben automatisch een recht op terugkeer, zo is beslist, en voor de groep tussen 10 en 18 jaar zal men elk kind apart gaan onderzoeken. Maar dat is relatief, zegt Wouters, want we weten immers dat IS kinderen, de jongens dan toch, vanaf 9 jaar echt opleidt, en soms zelfs in gevechten betrekt, "dus de grens van 10 jaar is echt relatief".

En zelfs voor het negende jaar moet men er vanuit gaan dat de kinderen daar blootgesteld zijn aan een zeer radicale, fanatische omgeving volgens Wouters. En dat doet ook al een beeldvorming ontstaan die een "heel, heel deskundige opvang" gaat vragen.

Want ook als de kinderen hier zijn, zal alles nog niet vanzelfsprekend zijn, zo zei Wouters. Maar het gaat om een 80-tal kinderen, en hij denkt dat het "uiteindelijk niet onmogelijk kan zijn". Het zal wel veel inspanning vragen omdat men de kinderen heel goed zal moeten begeleiden, aandacht hebben voor deradicalisering, en het opnieuw bijbrengen van de westerse waarden. "En dat zijn hele delicate zaken".