Afbeelding van de kindermoord in de Sint-Pieter-en-Paulus-kathedraal in Togo, Afrika Godong contact@godong-photo.com

28 december, dag van de onnozele kinderen: Van wrede kindermoorden tot kinderfeest

Vandaag is het de dag van de onnozele kinderen. Maar wat wordt er precies gevierd, waar komt die feestdag met de vreemde naam eigenlijk vandaan en wat is de link met Sinterklaas en Driekoningen?

Op 28 december herdenken de meeste christenen (29 december voor orthodoxen, red) het martelaarschap van de onschuldige jongetjes van Bethlehem (of onnozele in oud-Nederlands) die op gezag van koning Herodes de Grote zouden zijn vermoord.

Volgens het evangelie van Mattheüs was koning Herodes op de hoogte gebracht van de geboorte van Jezus, zoon van God, "een nieuwe Joodse koning". Hij wilde verhinderen dat die hem van de macht zou verdrijven en liet daarom alle jongetjes van 2 jaar en jonger in Bethlehem vermoorden. Jozef en Maria waren al met Jezus naar Egypte gevlucht, nadat ze in een visioen die opdracht hadden gekregen.

(tekst gaat voort onder de foto)

Beeldwerk over de kindermoord in de Notre-Dame-kathedraal in Parijs Godong contact@godong-photo.com

Vond de moord op onschuldige kinderen echt plaats?

Tot zover de Bijbel. De moord op de onschuldige kinderen wordt door historici vaak in twijfel getrokken omdat er geen melding van wordt gemaakt in de andere evangeliën of in historische bronnen. Toch zijn er een aantal historische links in het verhaal. Zo heeft Herodes de Grote effectief bestaan.

Herodes de Grote werd door het Romeinse rijk aangesteld als lokale bestuurder van Palestina en regeerde van 37 tot 4 voor Christus. Iets te vroeg gestorven dus om net na de geboorte van Jezus een kindermoord te hebben bevolen. Herodes stond bekend om zijn ambitieuze bouwprojecten en om zijn macht die hij verwierf door middel van onderdrukking.

Zo liet hij bijvoorbeeld zijn eigen zonen vermoorden, om te vermijden dat ze hem van de troon zouden stoten. Wellicht heeft dat laatste Mattheüs geïnspireerd om het verhaal van de kindermoord te schrijven.

(tekst gaat voort onder de foto)

Glasraam dat de kindermoord uitbeeldt in de kathedraal in Straatsburg, Frankrijk Godong contact@godong-photo.com

Romeins-Keltische roots

De feestdag zelf gaat echter al een pak langer mee. Hoewel er verwijzingen in zitten naar Keltische midwinterrituelen, stamt het wellicht af van een oud Romeins jaarlijks feest waarbij gedurende één dag de sociale rollen omgedraaid werden. Zo werden bijvoorbeeld slaven voor een dag de meesters en omgekeerd.

Die omgekeerde dag werd "verchristelijkt" en tot in de middeleeuwen gevierd. Kinderen kregen het die dag voor het zeggen. Jaarlijks werd er zo op 28 december een kind verkozen als bisschop en dat moest gedurende een dag de rol van de echte geestelijke overnemen.

Omdat dergelijke festiviteiten meestal zwaar uit de hand liepen, werd het gebruik in de 13e eeuw verboden. Kinderen bleven zich wel jaarlijks in volwassenen verkleden en trokken van deur tot deur voor allerlei lekkernijen.

Volgens sommige historici heeft sinterklaasfeest die traditie verdrongen. Anderen denken dan weer dat de traditie is overgegaan in het driekoningenfeest, waarbij kinderen verkleed als de drie wijzen op 6 januari van huis tot huis trekken en zingen voor geld of lekkernijen.

Kattenkwaad in Spanje

Wie er ook gelijk heeft, de dag van de onnozele kinderen zelf is een beetje in de vergetelheid geraakt. Op weinig plaatsen wordt er nog effectief iets gevierd. Spanje is een van de uitzonderingen. Daar wordt die dag allerlei kattenkwaad uitgehaald en dat valt een beetje te vergelijken met onze aprilvissen.

Bij ons leeft de dag van de onnozele kinderen onrechtstreeks voort in Sinterklaas of in Driekoningen en in historisch erfgoed.

In het Spaanse stadje Ibi bestoken ze elkaar op de dag van de onnozele kinderen met meel en eieren. Bekijk hieronder de gooi- en smijtpartij van de Spaanse meelmannen.

Video player inladen...