Onze F-16's lijken wel heiliger dan Moeder Teresa. Klopt dat? Of wil de regering iets anders van ons?

"De Belgische F-16s zijn terug uit het Midden-Oosten, en dat hebben we allemaal geweten. Als we de luchtcommandant van het Belgisch leger moeten geloven, zijn onze Belgische piloten de meest ethisch geïnspireerde ter wereld: bij twijfel is er geen twijfel, en wordt niet gebombardeerd". Hoogleraar Tom Sauer heeft wel twijfels en legt die uit in deze opinietekst.

labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Wat gebeurt er als de Belgen twijfelen? Dan nemen piloten van andere landen de taak over. Lees: landen die minder scrupules hebben en meer risico’s nemen, waardoor meer burgerslachtoffers vallen.

Is de opleiding van al die NAVO-piloten dan zo verschillend? In ieder geval zijn de Conventies van Genève wat ze zijn, zowel voor Belgische als Amerikaanse piloten. Ondanks die Conventies zijn er volgens lokale NGO’s 5.000 burgerslachtoffers gevallen door de luchtbombardementen. Maar dus niet door Belgische bombardementen. Het waren natuurlijk de anderen.

5.000 dode burgers. Maar dus niet door Belgische bombardementen. Het waren natuurlijk de anderen.

Statistisch is het echter allesbehalve logisch te claimen dat België 5% van de missies voor haar rekening heeft genomen, maar voor 0% verantwoordelijk is voor de burgerslachtoffers.

Ofwel zijn deze statistieken niet correct, ofwel gedragen onze piloten zich als Moeder Teresa’s.

Dat laatste lijkt me weinig waarschijnlijk, mede gezien de risk-sharing mentaliteit onder de deelnemende staten. De kans is heel groot dat onze Belgische piloten wel degelijk betrokken waren bij het maken van burgerslachtoffers. 

Defensie weigert echter open kaart te spelen, en heeft eerder al de wetgeving over openbaarheid van bestuur naast zich neergelegd. Informatie wordt niet vrijgegeven. 

Het klopt natuurlijk dat oorlog risico’s met zich meebrengt en dat de logica van velen zal zijn dat die burgerslachtoffers niet opwegen tegen de winst tegen IS. Daar valt zeker iets voor te zeggen, mits enkele kanttekeningen. 

Enkele kanttekeningen

Eén: het is niet omdat IS op het terrein verslagen lijkt, dat IS ophoudt te bestaan. Het gedachtengoed valt niet te bombarderen. We zullen er nog een (lange) tijd mee moeten leren leven.

Twee: het verslaan van IS is slechts gedeeltelijk te danken aan de luchtbombardementen. Het leeuwenaandeel komt van boots on the ground, en dat waren geen Belgische “botinnekes” (tenzij die van de instructeurs van lokale troepen), maar Iraakse, Iraanse en Koerdische.

De aandacht die de terugkeer naar België heeft gekregen ademt één en al propaganda voor de Luchtmacht uit met de bedoeling de Belgische bevolking goed te stemmen om de volgende dure aankoop zonder al te veel gemor te slikken.

De aandacht voor de terugkeer van de F 16's ademt één en al propaganda voor de Luchtmacht uit om de Belgische bevolking goed te stemmen om de volgende dure aankoop.

Drie. Dit brengt ons bij de aankoop van de eeuw. De gehele kostprijs per straaljager lijkt ondertussen al opgelopen van 441 miljoen tot 588 miljoen euro. In de Kamercommissie had de bevoegde militair het over een totale kostprijs van 15 miljard euro gespreid over 30 jaar; vandaag lezen we in het kader van het nieuwe Franse voorstel dat het gaat over een kostenplaatje van 20 miljard euro gespreid over 20 jaar.

Terwijl we met meer dan 100 F-16s 40 jaar zullen gevlogen hebben, plant men nu blijkbaar maar 20 jaar met de 34 nieuwe stuks te vliegen. Dat wil zeggen dat er binnen 20 jaar al een volgende aankoop van de eeuw zit aan te komen. Dus de hoger vermeldde kostprijs zou nog eens moeten verdubbeld worden om in goede orde met de F-16s te kunnen vergelijken.

Vier. De vraag is of een goede huisvader elk jaar (gedurende 40 jaar) duizend miljoen euro wil uitgeven aan slechts een 30-tal gevechtsvliegtuigen terwijl er voldoende gevechtsvliegtuigen zijn in Europa om alle noden te vervullen, en terwijl tegelijkertijd in eigen land de infrastructuur van gerechtsgebouwen, treinstations en scholen op veel plaatsen abominabel is, om maar iets te noemen.

Maar goed, de politieke partijen die een meerderheid gevormd hebben, hebben deze knoop democratisch doorgehakt ten tijde van het regeerakkoord, en die vliegtuigen komen er.

Net zoals dat de kerncentrales zullen sluiten volgens datzelfde regeerakkoord. 

Kernwapens?

Vijf. Toch is er naast het type vliegtuig nog één belangrijke beslissing die dient genomen te worden. Moeten de toekomstige gevechtsvliegtuigen ook kernwapens kunnen dragen? Daarover staat niets expliciet in het regeerakkoord. Het vraagstuk krijgt ook niet de aandacht die het verdient.

Dit gaat om wapensystemen wiens gebruik per definitie in strijd is met de door de Luchtcommandant meermaals vernoemde Conventies van Genève.

Deze zomer werd bovendien een internationaal algeheel verbodsverdrag op kernwapens onderhandeld. Een meerderheid van de staten in de wereld vindt dat net zoals chemische en biologische wapens illegaal zijn, ook kernwapens moeten verboden worden. Het verdrag verbiedt zowel de ontwikkeling, productie, bezit, transfer, gebruik, en dreigen met gebruik.

Doen alsof dit verdrag niet onderhandeld is geweest, zal de frustraties enkel doen toenemen bij die landen die zich door het Nucleair Non-proliferatie verdrag (NPV) gediscrimineerd weten omdat zij indertijd verplicht werden om het verdrag als niet-kernwapenstaat te ondertekenen.

Dit gevoel van exclusie is de rode draad doorheen mijn recent boek De strijd voor vrede (Polis). Het Verbodsverdrag verhoogt de druk op de kernwapenstaten en landen zoals België om eindelijk te laten zien dat ook zij hun ontwapeningsverplichtingen onder het NPV nakomen. 

Wat doet België?

Zowel Karolien Grosemans (N-VA), de voorzitter van de defensiecommissie in de Kamer, als Tim Vandenput (Open VLD) hebben in 2016 verklaard dat wat hun betreft de opvolger geen kernwapens moet kunnen vervoeren. Ook binnen de CD&V wringt men zich in alle bochten om een minderheidstandpunt binnen de partij te laten doorwegen.

Uit een survey van het Vlaams Vredesinstituut van 2014 bleek dat 72% van de achterban van de N-VA en de CD&V voorstander van de verwijdering van de kernwapens is.

NAVO-verplichtingen zijn politieke afspraken die niet in steen gebeiteld staan, en al zeker in tijde van Trump die de NAVO meermaals ‘verouderd’ heeft genoemd.

Als Jean-Luc Dehaene, Willy Claes, Guy Verhofstadt, Louis Michel in persverklaringen en onlangs ook Yves Leterme met deze niet-nucleaire logica akkoord kunnen gaan, en er een maatschappelijk draagvlak is van Kleine Brogel tot in Koksijde, wie zijn Wouter Beke, Bart De Wever en Gwendolyn Rutten dan om blijvend de kaart van massavernietigingswapens te trekken?

België heeft een rol gespeeld in de ontwikkeling van de atoombommen van de VS, de USSR, Israël en Pakistan, en heeft als één van de enige NAVO lidstaten nog steeds kernwapens op haar grondgebied liggen. Misschien is het tijd om ook eens het goede voorbeeld te geven ?

----

VRT Nieuws wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.