Video player inladen ...

10 doden bij nieuwe betogingen in Iran, ondanks oproep tot kalmte van president Rouhani

Op verschillende plekken in Iran is gisteravond opnieuw betoogd tegen het regime. Daarbij zijn volgens de Iraanse staatstelevisie 10 doden gevallen. De autoriteiten zeggen dat de Iraanse veiligheidsdiensten gewapende demonstranten hebben tegengehouden die politiekantoren en militaire bases wilden innemen. President Hassan Rouhani had gisteren nog opgeroepen tot kalmte, maar heeft vandaag "de relschoppers" bedreigd. Sinds de betogingen begonnen vijf dagen geleden, zijn al zeker 12 mensen omgekomen.

In de hoofdstad Teheran gebruikte de politie traangas en waterkanonnen om een groepje betogers uiteen te drijven. De manifestanten scandeerden in de universiteitswijk slogans tegen het regime. Ook in verschillende provinciesteden vonden kleine betogingen plaats waarbij openbare gebouwen, religieuze centra, banken of gebouwen van de Bassidj (een paramilitaire militie) werden aangevallen en soms in brand gestoken.

Volgens een mededeling op de staatstelevisie hebben de Iraanse veiligheidsdiensten gewapende betogers tegengehouden die politiekantoren en militaire basissen wilden overnemen. Meer details zijn er daarover nog niet. Wel heeft president Rouhani -die zich gisteren nog erg verzoenend toonde- er vandaag mee gedreigd dat "het Iraanse volk de relschoppers en bandieten van antwoord zal dienen".

In Doroud, in het westen van het land, vielen gisteravond twee doden. "Publieke gebouwen, religieuze centra en banken werden aangevallen en soms in brand gestoken. Politiemensen zijn gewond geraakt", verklaarde de prefect van de stad op de staatstelevisie. Volgens hem gingen betogers aan de haal met een brandweerwagen, die nadien van een helling werd losgelaten. "Het voertuig reed een oudere man en een adolescent aan. Ze overleden allebei."

Daarnaast zijn er ook berichten over 2 mensen die doodgeschoten zijn in de stad Izeh. Waar de overige zes slachtoffers zijn gevallen, is niet meteen duidelijk. In totaal zijn bij de protesten al zeker 12 doden gevallen, 10 gisteren en 2 zaterdag. Volgens de Iraanse politie zou er ook een politieman zijn doodgeschoten door een betoger.

De manifestaties tegen de economische problemen en het beleid gingen donderdag van start in de stad Mashhad en verspreidden zich nadien over het hele land. President Rouhani zei gisteren dat de Iraniërs het recht hebben om hun ongenoegen te uiten, maar hij vroeg om dat op een constructieve manier te doen. Hij veroordeelde het geweld en de vernieling van publieke gebouwen. "Kritiek geven is iets totaal anders dan geweld gebruiken", benadrukte hij.

"Heel moeilijk om een juist beeld te krijgen"

De Nederlandse correspondent Thomas Erdbrink is sinds vanmorgen terug in Teheran. "Het is heel moeilijk om een beeld te krijgen van wat er precies gebeurt, want de sociale media zijn afgesloten", zegt hij in "De ochtend" op Radio 1.

"Ik kan zelf ook geen Telegram of Instagram gebruiken, de twee sociale media-applicaties die normaal open zijn. Twitter en Facebook zijn sowieso afgesloten. Dat is natuurlijk gedaan om te voorkomen dat mensen zich organiseren, om te proberen om de protesten de kop in te drukken."

De problemen die tot de protesten geleid hebben, spelen al jaren, vertelt Erdbrink. "De hoge werkloosheid, de slechte economische toestand, het totale mismanagment door de Iraanse leiders die alleen maar bezig zijn met ideologische beslissingen. Mensen hebben hun inkomsten zien verminderen en hun spaargeld zien verdwijnen. Bovendien zijn er vreselijke ecologische problemen: al meer dan 14 jaar droogte, veel luchtvervuiling in de steden, enzovoort."

Het is een cocktail van problemen die donderdag is geëxplodeerd

Thomas Erdbrink

"Jongeren hebben geen werk en voelen zich ingeperkt door de regels die aan hen worden gesteld. Het is een cocktail die donderdag is geëxplodeerd", aldus de Nederlandse journalist. Hij meent dat het moeilijk zal zijn voor de Iraanse leiders om grondige economische hervormingen door te voeren, omdat dat zou ingaan tegen hun ideologie van isolement en antiwesterse politiek.

De vraag of de protesten zullen blijven duren, vindt Erdbrink moeilijk te beantwoorden. "Wat we wel hebben gezien de voorbije jaren, is dat het vaak doodbloedt of misgaat als er geen duidelijk doel of structuur is."