Lokt N-VA vervroegde federale verkiezingen uit?

Maandag gaat het politieke jaar 2018 echt van start. Her en der zijn er geruchten dat de regering-Michel het einde van het jaar niet zal halen. Johny Vansevenant blikt vooruit naar het boeiende jaar dat ons te wachten staat in de Wetstraat.

labels
Johny Vansevenant
Johny Vansevenant is Wetstraatjournalist voor VRT NWS.

Het is een hardnekkig gerucht in de Wetstraat, namelijk dat de regering-Michel de rit niet helemaal zal uitzitten en dat de federale verkiezingen zullen samenvallen met de gemeenteraadsverkiezingen van oktober.

De N-VA zou zo met de migratiepolitiek van de superpopulaire Theo Francken volop kunnen scoren, ook tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Vooral CD&V zou zo een slechte zaak doen. Daardoor zou de sterke lokale verankering van de partij met zijn vele burgemeesters minder doorwegen bij die gemeenteraadsverkiezingen, omdat de federale thema’s die dominantie zouden doen verwateren.

2018 wordt dus een boeiend politiek jaar, al is het zeer de vraag of de regering-Michel dit jaar nog veel zal beslissen…

Behoudt CD&V haar 137 burgemeesters?

CD&V heeft maar liefst 137 burgemeesters, van wie een vijftigtal met een absolute meerderheid. Op gemeentelijk niveau bokst de N-VA onder haar niveau, want de partij moet het stellen met 43 burgemeesters.

CD&V haalde in 2012 maar liefst 26 procent bij de gemeenteraadsverkiezingen. De vele lokale mandatarissen vormen dan ook de ruggengraat van de partij. CD&V hoopt die uitstekende score opnieuw te halen in oktober. Met wat handige coalitievorming links en rechts is het zelfs niet uitgesloten dat er nog burgemeesterssjerpen bijkomen.

Met een overwinning in die gemeenteraadsverkiezingen zou CD&V goed gelanceerd moeten zijn voor de federale, Vlaamse en Europese verkiezingen van juni (of eind mei) 2019. 

N-VA nog niet volwassen in de gemeenten

Een jonge partij als N-VA is op gemeentelijk vlak nog niet volwassen genoeg. De kandidaten zijn er dikwijls een allegaartje. De voorbije jaren waren er geregeld berichten over scheuringen in lokale afdelingen.

Vooral in gemeenten waar de N-VA niet mee aan de macht is geraakt, zijn er problemen. Zelfs in grote steden zoals Gent gaat het de partij niet voor de wind. De partij van Bart De Wever is uitstekend georganiseerd aan de top, maar staat in veel plaatsen lokaal niet sterk genoeg om anti-N-VA-coalities te vermijden.

Overigens scoorde de N-VA in de peilingen in 2012 nog meer dan 35 procent. Nu is dat gezakt tot net onder de 30 procent, waardoor het niet zeker is dat de N-VA bij de gemeenteraadsverkiezingen evenveel haalt als in 2012. 

Het zou voor N-VA een goede zaak zijn wanneer opnieuw een federaal thema de gemeenteraadsverkiezingen domineert

De N-VA scoort bij gemeenteraadsverkiezingen het best wanneer de partij met een nationaal thema kan uitpakken. In 2012 was voorzitter De Wever in elke gemeente op de affiches te zien en hij bracht toen vooral een anti-PS-boodschap. Het zou voor de N-VA een goede zaak zijn wanneer opnieuw een federaal thema de gemeenteraadsverkiezingen domineert. Dat kan het best wanneer de federale en de gemeenteraadsverkiezingen samenvallen. 

Met het migratiethema de gemeenteraads­verkiezingen winnen

Het dominante thema waarmee N-VA naar de federale kiezer trekt is het migratiebeleid en de strijd voor onze identiteit, gecombineerd met een gespierd veiligheidsbeleid. De superpopulaire Theo Francken verpersoonlijkt dit thema.

Als de gemeenteraadsverkiezingen dus ook over migratie gaan, krijgen de N-VA-kandidaten een forse duw in de rug en kampen de CD&V’ers in de gemeenten met forse federale tegenwind. Meteen zou de N-VA zo de CD&V-dominantie in de gemeenten kunnen breken en zou de partij van Bart De Wever de strijd voor de grootste partij van het land helemaal gewonnen hebben. 

Het grootste cadeau dat CD&V aan de N-VA zou kunnen geven, is de regering dus te doen vallen en het liefst rond de figuur Francken, zodat hij helemaal als martelaar kan scoren. Het is dan ook geen toeval dat bij de N-VA uitdagend te horen is “dat CD&V maar meestemt met de Franstalige oppositie die het ontslag van staatssecretaris Francken eist”. Dan gaan de verkiezingen helemaal over het favoriete thema van de N-VA. 

De regering laten vallen over het Energiepact?

Er zit wel nog een ander conflictthema in de pijplijn waar CD&V, samen met Open VLD, lijnrecht tegenover de N-VA staat: het Energiepact met een volledige kernstop in 2025. N-VA-voorzitter De Wever wil niet dat alle kerncentrales dan dichtgaan, hoewel Open VLD-voorzitster Rutten zegt dat dit in een wet staat met zelfs de sluitingsdatum erbij voor elke centrale. Bij CD&V is eenzelfde standpunt te horen.

De N-VA vreest samen met de werkgeversorganisaties voor de bevoorradings­zekerheid van betaalbare elektriciteit en wil de beslissing uitstellen tot na de verkiezingen van 2019. Voor de N-VA mag dit gerust een verkiezingsthema worden. Al heeft netwerkbeheerder Elia laten weten dat het in 2019 te laat is om voldoende vervangende centrales te bouwen tegen 2025. Daardoor zou de volledige kernuitstap automatisch uitgesteld zijn.

Zullen CD&V en Open VLD de regering-Michel laten vallen omdat de volledig kernuitstap tegen 2025 geen feit wordt? Dan moeten beide partijen het met een “groen” verkiezingsthema zien te halen van de N-VA, terwijl het migratie­thema hoe dan ook dominant zal blijven. N-VA-voorzitter De Wever zal continu verontruste werkgevers, onder andere van de Antwerpse petrochemische sector, uit zijn mouw kunnen schudden. En die zullen allemaal zeggen dat CD&V en Open VLD met onze werkgelegenheid spelen door de bevoorradings­zekerheid op de helling te zetten. Ook daarmee scoren christendemocraten en liberalen niet.

Een kelk van vernederingen voor CD&V

Toch vrezen ze bij CD&V en Open VLD dat de N-VA zal proberen vervroegde federale verkiezingen uit te lokken. Bij CD&V verwachten ze zelfs “een kelk van vernederingen als je ziet hoe N-VA zich gedraagt”. De christen­democraten denken dat het keer op keer slikken wordt om de rit helemaal te kunnen uitzitten.

Het kan niet alleen bij het Energiepact pijnlijk worden, maar bij CD&V vrezen ze ook nog moeilijkheden bij de vergoeding van de Arco-coöperanten of bij een tegenvallende Effectentaks. Bij een liberaal toppoliticus noteerde ik dit: “N-VA gaat CD&V pesten en jennen in de hoop dat die partij daarom een regeringscrisis zal uitlokken.”

N-VA heeft strategisch geen bezwaar

Bij de N-VA ontkennen ze dat ze een regeringscrisis zullen uitlokken: “Wij gaan de regering nooit laten vallen!” Al wordt er wel fijntjes aan toegevoegd: “Wij hebben strategisch geen bezwaar tegen vervroegde verkiezingen. De slogan en de campagne zijn klaar. We kunnen er meteen aan beginnen.” 

De coalitiepartners van N-VA kunnen niet hard in de clinch gaan om een val van de regering te vermijden

Het wordt dus op eieren lopen voor de coalitiepartners van de N-VA. Hard in de clinch kunnen ze niet gaan om een val van de regering te vermijden. Ook Open VLD wil geen samenvallende verkiezingen en wil de “lokale dynamiek” laten spelen. De partij wijst daarvoor naar de goede uitgangsposities van de liberalen in grote steden zoals Mechelen, Kortrijk, Gent en Oostende. 

Ook de liberale federale trofeeën zoals de uitgebreide flexi-jobs en het belastingvrij bijverdienen dreigen bij samenvallende verkiezingen in de schaduw te komen. Ook voor de MR van premier Michel zijn vervroegde federale verkiezingen een morele nederlaag. Er vervroegd mee ophouden geeft de indruk niet gelukt te zijn, waardoor de premierbonus wel eens zou kunnen verbleken.

In zo’n gespannen klimaat zal de regering-Michel niet veel meer beslissen. Veel meer dan het afronden van het Zomerakkoord zit er niet meer in. 

Er zijn twee N-VA’s

Intussen lijkt alles peis en vree in de Vlaamse regering. Die moet zeker nog doorgaan tot volgend jaar, want de regionale verkiezingen zijn gekoppeld aan de Europese. In de Vlaamse regering levert de grootste partij, de N-VA, wél de regeringsleider.

Daardoor staan de verhoudingen minder op scherp al ziet een coalitie­partner nog andere redenen: “Er zijn eigenlijk twee N-VA’s. minister-president Geert Bourgeois is geen rechtse mens en hij houdt niet van polarisatie. Het zou anders zijn met Homans als minister-president. Voor de N-VA moet in Vlaanderen ook alles goed gaan, de Vlaamse regering moet een baken zijn van goed bestuur, want dat is goede reclame voor het confederalisme.”

Leerling-tovenaaraanpak

Vervroegde federale verkiezingen houdt ook nog een ander gevaar in. 2019 dreigt federaal een verloren jaar te worden. Het is zeer de vraag of je een nieuwe federale regering kunt vormen, terwijl de verkiezingscampagne voor de Vlaamse verkiezingen volop aan de gang is.

Een coalitiepartner van de N-VA ziet het zo: “Vervroegde federale verkiezingen getuigt van een leerling-tovenaaraanpak. Je krijgt Vlaamse verkiezingen in een sfeer van chaos en ruziemaken.” Een andere topper voegt eraan toe: “Als de verkiezingsuitslag bij de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen onduidelijk is, zal CD&V de coalitievorming daar rekken tot aan de verkiezingen van 2019. CD&V zal de burgemeesterssjerp van Bart De Wever als hefboom willen gebruiken, om meer binnen te halen op federaal en Vlaams niveau. Kortom alles dreigt geblokkeerd te geraken tot halfweg volgend jaar.”

Iedereen, behalve de N-VA, staat dus met argumenten klaar om de federale verkiezingen niet te laten samenvallen met de gemeenteraadsverkiezingen…