Video player inladen ...

Benetton-fotograaf: "Diversiteit leren accepteren is ons grote toekomstproject"

In Luik is vanaf morgen "Razza umana" te zien, een fototentoonstelling met grote portretten van Oliviero Toscani. Wie ouder dan 30 is, kent de Italiaanse fotograaf ongetwijfeld nog van zijn spraakmakende reclamecampagnes voor het modemerk United Colors of Benetton. Nu wil hij met zijn portretfoto’s het diverse gezicht van de mensheid tonen. "Ik wil tonen dat elke mens uniek is, maar we behoren allemaal tot hetzelfde ras, het menselijke ras", zegt Toscani.

Oliviero Toscani, 75 intussen, is de man die de foto's maakte van de kussende non en pater, de zwarte vrouw met een blanke baby aan haar borst, een zwarte hengst die een witte merrie bestijgt en een pasgeboren baby die nog vasthangt aan de navelstreng. Stuk voor stuk spraakmakende en in het oog springende foto’s waarop geen kledingstuk van Benetton te zien is, maar die het merk wel wereldwijd bekendmaakten.

In 2000 gaat hij dan toch een stap te ver wanneer hij voor een reclamecampagne foto’s van terdoodveroordeelden gebruikt. Een grote Amerikaanse kledingketen beslist daarop om de samenwerking met Benetton stop te zetten en dat is dan toch een brug te ver voor Benetton. De samenwerking met Toscani wordt stopgezet, Toscani zelf blijft tot vandaag volhouden dat hij zelf opgestapt is.

In La Cité Miroir in Luik, het gerestaureerde zwembadcomplex, is nu zijn jongste werk in het kader van het "Razza umana"-project te zien.  Het vroegere publieke zwembad (Les Bains de la Sauvenière) van Luik werd gebouwd in 1938. In 2000 werd het gesloten. Het heeft jaren leeggestaan en is sinds 2014 een ruimte waar zowel educatieve als culturele projecten georganiseerd worden.  Nu dus "Razza umana" en daarnaast een expo naar aanleiding van de 70e verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. 

De voorbije 10 jaar maakte Toscani wereldwijd portretten (al meer dan 80.000) van gewone mensen. Hij was onder meer in Thailand, Mexico, Polen en Namibië. En in mei vorig jaar kwam hij 4 dagen naar Luik om ook daar van 500 vrijwilligers een portret te maken. (Bekijk hier de reportage van onze collega's van de RTBF).

Die portretten staan nu opgesteld op een zwart in het lege oude zwembad. Opvallend, wanneer Toscani binnenkomt bij de persvoorstelling kondigt hij meteen aan dat hij de opstelling wil reorganiseren. "Dit is veel te militaristisch, alle portretten staan op een rechte lijn, dat is te perfect, mensen zijn niet perfect, er moet een hoek af zijn." De fotograaf nodigt de journalisten uit om een stevige draai te geven aan de portretten.

VRT

Waar het er vroeger vaak op leek dat Toscani de controverse
opzocht, iets wat hij zelf trouwens ontkent, gaat hij nu voor de rechttoe-rechtaan aanpak. Wat je in Luik te zien krijgt, zijn portretten van een zeer diverse groep inwoners van de stad en een selectie van de portretten die hij wereldwijd maakte.  Ze kijken je recht in de ogen vanop panelen van 1 op 2 meter en lijken je als het ware rechtstreeks aan te spreken.

"Ik heb geen modellen gekozen, de mensen kwamen bij me voor enkele minuten", legt Toscani uit. "Ik vraag die mensen niet om iets te doen. Probeer jezelf te zijn, zeg ik, dat is het moeilijkste wat er is. Je geeft hen iets en dan geven zij iets terug. Ze kijken je aan. Soms duurt het maar 10 seconden om het juiste beeld te vatten. Dat is magisch." Volgens Toscani is iedereen trouwens fotogeniek. "Mensen niet op de foto willen, die zeggen dat ze niet fotogeniek zijn, hebben een psychologisch probleem. Zij zien zichzelf niet graag, ze kunnen de confrontatie met hun beeld niet aan."

Probeer jezelf te zijn, zeg ik hen, dat is het moeilijkste wat er is.

Het doel van Toscani is het gezicht van de mensheid te vatten en vooral ook de diversiteit en de schoonheid van die diversiteit te tonen. Al beseft hij maar al te goed dat tot vandaag veel mensen problemen hebben met die diversiteit in de samenleving.

"De diversiteit leren accepteren is het grote project voor de toekomst. Ik wil de mens zien, het unieke van elke persoon, we behoren allemaal tot hetzelfde ras, het menselijke ras, daar gaat het om. Diversiteit is schoonheid. We zijn nog altijd niet geciviliseerd als we dat niet kunnen accepteren. Die diversiteit is de rijkdom van de wereld, dat heb ik geleerd door veel te reizen. Er zal een dag komen dat we dat beseffen. Ik behoor tot een generatie in Europa die het langst zonder oorlog geleefd heeft. Ik ben optimistisch, we moeten nog door heel wat ellende en het zal nog wel een 25-tal generaties duren vooraleer we geciviliseerd zijn, maar we komen er wel."

Diversiteit is de rijkdom van de wereld. Er zal een dag komen dat we dat beseffen. 

Toscani noemt zichzelf een activist met een boodschap. Zijn huidige boodschap steekt hij eigenlijk al heel zijn leven in al zijn werk. Sinds vorig jaar werkt hij ook opnieuw voor Benetton en in zijn nieuwe werk voor hen zitten dezelfde thema's. Zo maakte hij een foto van een lerares in een doorsnee klaslokaal in Milaan.  Van die 22 leerlingen zijn er 14 oorspronkelijk van een andere nationaliteit, opnieuw een pleidooi voor diversiteit, die zoals Toscani aangeeft een realiteit is. 

VRT

Elke mens is anders, maar het is de emotionaliteit van het mens zijn die ons verbindt, vindt Toscani. “Ik ben niet geïnteresseerd in mensen meerdere keren fotograferen. Ik wil altijd nieuwe mensen fotograferen."

"Razza umana" is al 10 jaar zijn levensproject. "Ik ga sterven terwijl ik dit aan het doen ben", besluit de man die vroeger al stelde dat je je leven het best kan leiden als je je voorstelt dat je onsterfelijk bent.

"Razza umana" van Oliviero Toscani, van 11 januari tot 1 april in La Cité Miroir, open van maandag tot vrijdag van 9 tot 18 uur en op zaterdag en zondag van 10 tot 18 uur.