Meest recent

    "Operatie slak": machinist rijdt bewust te traag en hoopt op ontslag

    Een machinist van de NMBS heeft deze week tot twee keer toe zijn trein bewust met vertraging laten aankomen. Hij wil voor een privébedrijf werken, dat beter betaalt, maar hij moet een opzegtermijn uitdoen van één jaar. Met zijn actie wil hij de NMBS onder druk zetten om hem te ontslaan.

    Is het een daad van rebellie? Durf? Geïnspireerd door Robin Hood? Of door wanhoop? Hoe dan ook, machinist Cedric Grumiaux zorgde ervoor dat een ritje van Bergen naar Luik 37 minuten langer duurde dan normaal. Van Bergen naar Doornik deed hij er op dezelfde dag ook bijna een kwartier langer over. De man zelf noemt zijn actie dan ook "opération escargot", "operatie slak". Want de machinist kan naar een privébedrijf dat veel beter betaalt. Maar hij wil zijn opzegtermijn van één jaar niet uitdoen.

    Dat is nu eenmaal de uitstapmaatregel van de NMBS. Die bepaalt dat elke machinist die weggaat een vooropzegtermijn van één jaar moet uitdoen. Niet zomaar opgelegd: "Wij investeren veel in onze machinisten. Zij krijgen een opleiding van een jaar, ze worden dan ook betaald. Maar we willen natuurlijk iets terug, we willen de vruchten plukken van onze investering", zegt Dimitri Temmerman, woordvoerder van de NMBS.

    Machinisten zijn de enigen die zo worden behandeld bij de NMBS 

    Cedric Grumiaux, trage machinist

    Over de actie van de man is de NMBS niet te spreken: "Dat is totaal onverantwoord, elke daad ten nadele van de reiziger keuren wij helemaal af", beklemtoont Temmerman. Wordt hij nu ontslagen, iets wat de machinist nét zou willen? "Daar kan ik niets over zeggen, dat is interne keuken, hoe we dit afhandelen, kan ik nog niet zeggen". De machinist zelf verontschuldigde zich al op de RTBF: "Ik bied mijn excuses aan aan de reizigers die te laat zijn gekomen. Maar wij zijn de enige categorie werknemers bij de NMBS die zo wordt behandeld, daarom heb ik het gedaan", zegt Cedric Grumiaux.

    Het probleem is al langer bekend: de NMBS krijgt het hard te verduren vanuit de hoek van de privébedrijven, die meer en meer instaan voor het goederenverkeer. Zij betalen beter. Volgens sommige bronnen ligt het loon daar anderhalf tot twee keer zo hoog. En ze lokken werknemers met een bedrijfswagen, een smartphone én een tankkaart. Iets waar de NMBS niet tegenop kan. Tientallen machinisten zouden in vooropzeg staan, al wordt dat niet bevestigd.

    De NMBS wil het verhaal niet minimaliseren: "Naar aanleiding van dit feit gaan we samenzitten met de vakbonden. Om de functie van machinist te bespreken en ook om te bekijken hoe we de job aantrekkelijker kunnen maken", voegt Temmerman eraan toe. En stel nu dat er meer en meer machinisten opstappen, komt de NMBS dan niet in de problemen? "Neen, vorig jaar hadden we meer dan 400 vacatures voor treinbestuurders, we hebben die allemaal ingevuld."

    Eén jaar verderwerken of een vergoeding betalen

    Is er dan geen andere optie voor de machinist dan de vooropzegtermijn uit te doen? Frank Hendrickx is directeur van het Instituut voor Arbeidsrecht van de KU Leuven. Hij vertelde in het Radio 1-programma “Hautekiet” dat de machinist ook voor een onmiddellijke beëindiging van het contract kan kiezen, maar dan moet hij een vergoeding betalen aan de NMBS. 

    Volgens Hendrickx geldt als algemeen uitgangspunt de vrijheid van arbeid: “Wie z’n arbeidsovereenkomst wil opzeggen heeft de keuze tussen het voldoen van de vooropzegtermijn, die bepaald wordt in het contract, en een onmiddellijke beëindiging, waarbij de werknemer een vergoeding moet betalen die in principe overeenstemt met de termijn die je nog moet werken.”

    Soms wordt ook de opleidingskost in die vergoeding opgenomen. “Daar zijn enkele wettelijke voorwaarden aan verbonden”, legt Hendrickx uit. “Zo moet er een zogenoemde degressiviteit, dus een afname van de terugbetalingsverplichting in de tijd, voorzien worden." De vergoeding is dan lager als je tien jaar na je opleiding stopt met werken, in vergelijking met vijf jaar na je opleiding. 

    “Verder moet het bruto jaarloon van de werknemer hoger zijn dan 34.000 euro, voor de opleidingskost mag aangerekend worden bij het ontslag”, zegt Hendrickx nog. “Het moet ook gaan om een deel van de reële opleidingskost, dus premies moeten hier in verrekend worden en slechts een deel van de kost kan gerecupereerd worden.” Algemeen moeten mensen van job kunnen veranderen zonder dat het kostenplaatje onevenredig hoog is. 

    Een onderneming is uiteindelijk geen liefdadigheidsinstelling, maar een instelling die winst moet maken

    Danny Van Assche van UNIZO

    Ook Danny Van Assche van Unizo reageerde bij “Hautekiet”: “De werkgever heeft heel wat verplichtingen ten opzichte van de werknemer, dus gaan we er ook van uit dat de werknemer op een loyale manier zijn verplichtingen ten opzichte van de werkgever zal uitvoeren."

    "Wanneer er geïnvesteerd wordt in een opleiding van een werknemer, wil de werkgever ook een zekere garantie dat het geen kosten voor het sterfhuis zijn. Een onderneming is uiteindelijk geen liefdadigheidsinstelling, maar een instelling die winst moet maken en dus moeten investeringen op een bepaalde termijn ook rendabel zijn.”