Video player inladen ...

Ai Weiwei stelt film over vluchtelingen voor: “We zappen zo snel weg…”

De Chinese kunstenaar Ai Weiwei was te gast in “De afspraak” om over "Human Flow" te praten, zijn documentaire over vluchtelingen wereldwijd. “Een probleem veroorzaakt door mensen, dat mensen moeten oplossen.”

“Human Flow” heet de film waaraan Ai Weiwei de afgelopen twee jaar met veel inzet heeft gewerkt. Met een team van 300 medewerkers filmde hij in 40 vluchtelingenkampen in niet minder dan 23 landen. “Het zijn niet enkel de Syriërs,” zegt Ai Weiwei, “in Afrika zijn er al decennia mensen op de vlucht en de Palestijnse vluchtelingencrisis gaat zelfs drie generaties terug.”

Ze zijn er, maar het lijkt alsof ze er niet zijn. Niemand geeft om hen.

Bijzonder is de manier van werken van Ai Weiwei. Veel beelden zijn met  drones gemaakt, waarbij tenten en kampen in de natuur lijken op te gaan. “Het perspectief van God,” noemt de kunstenaar dat, waarin de mens bijna verdwijnt.

Video player inladen ...

Tegengewicht voor lawine van dagelijkse beelden van ellende

Wie zijn die 46 miljoen vluchtelingen? Dat was de beginvraag voor de film. De nieuwsbeelden stromen elke dag binnen, maar we hebben geen tijd om dat allemaal te verteren: “We zappen zo snel weg. We nemen de tijd niet meer om mensen aan te kijken of te ontmoeten.” Dat deed de kunstenaar wel. “Ik wou de puzzelstukken samenleggen om een breder, historisch perspectief te krijgen”.

Ai Weiwei is niet overal zelf geweest, maar in de film duikt hij wel op, bijvoorbeeld wanneer hij zijn paspoort ruilt met een Syrische vluchteling die naar China wil. De kunstenaar heeft zelf in de gevangenis gezeten in China, en pas recent kon hij weer reizen. Zijn advocaten zijn veroordeeld en veel van zijn medestanders opgepakt of zelfs verdwenen. 

Video player inladen ...

Een zin of zelfs maar een bepaald woord kan je in de problemen brengen in China.

“Human flow” is een documentaire, die werkt als kunst, vindt Ai Weiwei. Als het mensen emotioneel raakt, dan is het kunst. Het is ook niet allemaal dramatisch; in de beelden heeft hij ook aandacht voor lichtheid, esthetiek en vooral voor de waardigheid van de mens. Ai Weiwei is kunstenaar zowel als activist; beide rollen zijn niet meer scheiden. 

Video player inladen ...

Kunst zonder activisme is dode kunst.

Ai Weiwei heeft z’n film al getoond aan studenten, sociale organisaties, maar ook in de Britse en de Amerikaanse parlementen en bij de Verenigde Naties. Met als bedoeling een beter begrip te creëren voor dit grote, mondiale verhaal. 

Mensenrechten zijn niet verdeeld, we delen allemaal dezelfde waarden.

Oplossingen biedt de film “Human Flow” niet. “Daar moet op alle niveaus aan gewerkt worden”, vindt de kunstenaar. "Het is een probleem dat door mensen is gemaakt, en mensen zullen het moeten oplossen."

Wie is Ai Weiwei?

Ai Weiwei werd in 1957 in Peking geboren. Zijn vader, een dichter, viel uit de gratie van de communisten en de familie woonde gedwongen ver weg. Ai Weiwei is filosoof, activist, maar bovenal kunstenaar: hij fotografeert, filmt en maakt ook beeldend werk, met symbolische en politieke betekenis. 

Bekende (of beruchte) projecten van hem: het stukgooien van een antieke vaas, of de 150 miljoen zonnebloempitten van handbeschilderd porselein in Tate Modern.  Toen hij in Peking huisarrest had, zette hij elke dag een verse bos bloemen in een fietsmandje aan de deur. Na de grote aardbeving van 2008 begon hij een video- en audioproject om de namen van overleden schoolkinderen te verzamelen, slachtoffers die de overheid verzweeg.

Zijn werk heeft hem al vaak in de problemen gebracht. Hij belandde een maand of drie in de gevangenis, kreeg huisarrest, of zijn studio werd kort en klein geslagen. Op dit moment woont Ai Weiwei in Berlijn.

Ai Weiwei heeft een bijzondere band met België, vertelt hij in "De Afspraak", dankzij de intussen overleden zakenman en kunstmecenas Frank Uytterhaegen. Zijn eerste tentoonstelling in Europa vond in Gent in plaats. In het Middelheimpark in Antwerpen is een houten brug van hem te zien, met de contouren van China. Op dit moment loopt ook een expo met foto's in het FOMU in Antwerpen.