VRT

Snapt iedereen jouw emoji wel? Dezelfde symbolen, andere betekenis

Een emoji met een omhooggestoken duimpje? Als wij die zien, zullen we doorgaans blij zijn. Toon diezelfde emoji in Bangladesh en daar zal je een heel andere reactie krijgen: je zegt dan zoveel als "steek het waar de zon niet schijnt". Om maar aan te tonen: niet elke emoji betekent overal hetzelfde. Er is een verschil tussen hoe een emoji bedoeld is en hoe hij gebruikt wordt. De Nederlandse emoji-expert Lilian Stolk schreef er een boek over en gaf meer uitleg aan de NOS.

In maart verschijnt "Het zonder woorden boek" van de Nederlandse historicus, kunstenaar en "emoji-expert" Lilian Stolk. Daarin schetst ze de evolutie van de snelst groeiende beeldtaal ooit. Emoji's zijn meer dan alleen lollige, boze of verdrietige gezichtjes, zegt Stolk. Ze hebben serieuze impact op onze communicatie, cultuur en taalbegrip.

Er is al veel onderzoek gedaan naar welke emoji's we gebruiken, maar nog niet naar hoe we ze gebruiken, vertelt Stolk aan de NOS. We zien wereldwijd wel allemaal dezelfde symbolen, maar we interpreteren ze niet allemaal hetzelfde.  

Een deel van de oorzaak ligt in de oorsprong, zegt de Nederlandse taaldeskundige Lieke Verheijen. Emoji's komen uit Japan, waardoor ze voor Japanners een specifieke betekenis hebben, terwijl wij ze interpreteren op een manier die voor ons uitkomt . Een groot verschil bijvoorbeeld zit in de handgebaren. Wat Japan en andere westerse landen als acceptabel beschouwen, vinden andere landen beledigend. Net als bepaalde gelaatsuitdrukkingen. Ook wat als humoristisch beschouwd wordt, is sterk cultureel bepaald.

Zijn emoji's een taal?

Het is lastig om een vaste definitie te geven aan emoji's, erkent ook Jeremy Burge bij de NOS. Hij zit in de commissie die nieuwe emoji's keurt en is oprichter van het "woordenboek" Emojipedia.

Net als gesproken en geschreven taal ontwikkelt de betekenis van emoji's zich organisch, zegt hij. "In de loop van de tijd kunnen betekenissen veranderen. Kijk naar de 'vuur'-emoji: die begon als gewoon natuurfenomeen, maar toen begonnen mensen het te gebruiken als een positief symbool."

Zijn emoji's een taal? Tot op zekere hoogte, zegt Lieke Verheijen. "Sommige emoji's zijn heel duidelijk, andere zijn te veel afhankelijk van de context. Je moet zeker weten dat je gesprekspartner de emoji hetzelfde begrijpt als jij. Een echte taal is het dus niet."

Volgens Lilian Stolk zijn ze meer een aanvulling op bestaande taal. "In een echt gesprek gebruik je handgebaren, gezichtsuitdrukkingen, klemtonen. Daarmee geef je nuance aan wat je zegt. Je kunt emoji's zien als een digitale vertaling van die non-verbale communicatie."

VRT

Wie gebruikt welke soort emoji's?

In het algemeen is er een verschil te zien tussen arme en rijke landen. In rijkere landen sturen mensen meer positievere emoji's dan in de armere.

"Welke emoji's veel worden gebruikt zegt iets over waar een land waarde aan hecht", zegt Verheijen. "Amerikanen gebruiken bijvoorbeeld vaker pistolen en pizza's, terwijl Fransen heel veel verschillende hartjes sturen. Dat zegt iets over wat er leeft onder de bevolking."

Je omgeving heeft ook een grote invloed. "Als mensen in je kring bepaalde emoji's vaak gebruiken, neem je die snel over. Dat kunnen ook mensen zijn die je niet persoonlijk kent, maar die je op sociale media vaak voorbij ziet komen."