Waarom de "Fake News Awards" van president Trump geen ongevaarlijk Twitterspelletje is

Met zijn "Fake News Awards" bedreigt de Amerikaanse president alweer de persvrijheid. Amerikaanse Republikeinse senatoren noemen het "ronduit gevaarlijk".

labels
Tim Verheyden
Tim Verheyden is reportagemaker bij VRT NWS. Hij volgt de invloed van sociale media op de maatschappij. Voor 'Pano' maakte hij een reportage over 'fake news'

De Trump Fake News Awards. Het was een non-event dat veel meer aandacht kreeg dan het verdiende. Al weken was de Amerikaanse president Trump erin geslaagd buzz te creëren rond de uitreiking van zijn zogenoemde 'Fake News Awards': 'prijzen' voor de slechtste verslaggeving van het voorbije jaar in de, wat president Trump noemt, 'mainstream media'. Alles wat volgens Trump verzonnen, foute, gekleurde of niet correcte nieuwsberichten - over hem - waren, maakte kans om te winnen. Tijdens de briefings in het Witte Huis vroegen reporters er zelfs regelmatig naar.

De president maakte gisterenavond de winnaars bekend, maar dat liep niet zo lekker. Zonder veel glamour en enveloppenceremonie tweette hij een link naar een pagina op de site van de Republikeinse partij. De link werkte in eerste instantie niet. "Door het vele internetverkeer", zei de partij. Even later stond alles online. Op de lijst pronkten niet geheel onverwachte namen als CNN of The New York Times. Of de Washington Post. Critici van Trump. Het conservatieve Fox News 'promootte' dan weer het hele gebeuren. Heel wat aandacht voor een twitterspelletje, zelfs geen echt event.

'Winnaar' van de awards werd Paul Krugman, columnist bij de Amerikaanse krant The New York Times. Geen nieuwsverslaggever dus. En de column die Krugman schreef, werd al in 2016 gepubliceerd. Krugman voorspelde dat de economische markten de verkiezing van Trump tot Amerikaans president nooit te boven zouden komen. Iets wat volgens Trump anders is uitgedraaid. En dat is ook zo. De voorspelling van Krugman klopte niet en hij gaf zijn fout drie dagen later al toe. Maar president Trump laat geen moment voorbijgaan zonder de geloofwaardigheid van de wereldwijd gerespecteerde Krugman onderuit te halen.

Verslaggeving die niet helemaal correct is, is trouwens niet hetzelfde als nepnieuws. We leven in tijden waarin de media extra hard hun best (moeten) doen om fouten te vermijden. Als iets niet correct is, moet het gezegd. En liefst vermeden. Daar niet van.

De 'Fake News Awards' is het zoveelste rondje modder­worstelen met de media. Het is president Trump die 'fake news' tot een wereldwijd gekende uitdrukking heeft verheven en vandaag is het een uitspraak die te pas en te onpas door iedereen wordt gebruikt die zich verongelijkt voelt over bepaalde berichtgeving. Het is een uitgehold containerbegrip. Een dooddoener in discussies. Maar voor president Trump blijft het een middel om elke vorm van kritische berichtgeving af te doen als irrelevant. Zijn achterban smult ervan. Dat applaus behaagt hem.

'Genomineerden' als CNN reageerden met te zeggen dat de president zelf de 'koning van fake news' is.  Analyses volgden.

Verwijten vliegen heen en weer als modder in een bad waar varkentjes lustig aan het worstelen zijn. En wie heeft hier nu uiteindelijk wat aan?

Trump krijgt media-aandacht. Missie geslaagd, want hij wil de headlines voortdurend beheersen. Zenders hadden hun kostbare zendtijd met wat anders kunnen vullen.

Senatoren uit Trumps eigen partij sparen hun kritiek op de president niet. 'Ronduit belachelijk', noemde senator John McCain de 'Fake News Awards'. Daarbij gesteund door Jeff Flake, ook senator voor de Republikeinen. Andere Republikeinen vonden het dan weer een leuke gimmick om de geloofwaardigheid van de media nog maar eens onderuit te halen.

De 'Fake News Awards' en het achterliggende verhaal rond nepnieuws zijn geen gimmick zonder gevaar. 

Want bepaalde leiders van over de hele wereld kopiëren de, voor de eigen achterban, succesvolle 'fake news'-strategie. Vorig jaar bracht Amnesty International een rapport uit over de hoge sterftecijfers in de Syrische gevangenissen. De Syrische leider Assad counterde het rapport met de uitspraak: "We leven in een tijdperk van fake news." De Venezolaanse president Maduro doet de berichtgeving over zijn beleid af als 'leugens en fake news'. En in The New York Times vertelde een lid van het veiligheids­kabinet van Myanmar: "Rohingya's bestaan niet. Het is fake news."

Met de awards geeft de Amerikaanse president ook de wereldwijde opmars tegen persvrijheid - alweer - extra brandstof. Het versterkt het wantrouwen ten opzichte van journalisten die hun werk in almaar moeilijkere omstandigheden moeten doen. En het voedt opnieuw de verdeeldheid in zijn eigen land. 

Ook het ego van de president krijgt ongetwijfeld weer een boost. Want de 'awards' gaan in de eerste plaats over Donald Trump zelf, die tegelijkertijd ook zijn verwezenlijkingen nog eens op een rijtje kon zetten. Trump wint deze ronde, want zijn 'Fake News Awards' zijn - even - het gespreksonderwerp op tv en in de krant, maar vooral trending op sociale media. Met een twittershow houdt hij de halve wereld in de ban. Die tijden.